Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

997. Գրիգորի Պատասխանը

Գրիգոր Տղայ կայսերական նամակին վրայ ուրաք եղեւ յոյժ (ԸՆԴ. 116)։ Ինքն ալ իր նախոդին նման անկեղծ փափաքող մըն էր միութեան, եւ մխիթարական պէտք էր ըլլար, որ կայսրը իրեն ալ կը ցուցնէր այն յարգանքն ու վստահութիւնը, զոր իր պատուական հօրեղբօրը ցուցուցած էր։ Թէորիանոսի վիճաբանութեանց համեմատ, սրբակրօն եպիսկոպոսն Գրիգոր, ազգական ամենասուրբ կաթողիկոսին Ներսէսի, իբր թէ սաստիկ ձայնիւ աղաղկեաց այն ատեն եւ ասաց. Ես ի Հռոմայեցւոց կողմանէ եմ. որ ոք ոչ ասէ ի Քրիստոս զերկու բնութիւն, նզովեալ լիցի, (ԿԱԼ. 261), եւ դարձեալ. Ես ի Հռոմէացւոց կողմանէ եմ եւ միաբանիմ նոցա (ԿԱԼ. 263)։ Թէորիանոս չ՚որոշեր թէ Ներսէսի երկու երբօրորդի Գրիգորներէն ո՞րն է այս խօսքերը ըսողը, եւ թէպէտ Տըղային պատշաճեցնողներ կան, բայց մենք չենք կարծեր, որ անիկա իր հօրեղբայն ալ կանխելով, համարձակած ըլայ ի նպաստ երկու բնութիւն բանաձեւին կարծիք տալ։ Հետեւապէս չի կրնար ալ ըսուիլ, ինչպէս ոմանք համարձակեցան, թէ Գրիգոր Տղայ կանխաւ քաղկեդոնականութեան համոզուած ըլլայ։ Միութեան ընդհանուր առմամբ նըպաստաւոր, իսկ միութեան համար առաջարկուած պայմաններուն բոլորովին հակառակ եղած էր Գրիգոր, եւ այնպէս ալ կը մնար։ Այդ միջոցին Ստեփանոս եպիսկոպոս ալ Արեւլքէն դարձաւ, եւ անոր բերած տեղեկութեանց վրայ աւելի համարձակութիւն ստացաւ իր ուղղութեան վրայ, ըսելով թէ անոնք ալ գրով եւ բանիւ համաձայն են հաւանիլ մերովն (ԸՆԴ. 323), այսինքն հայ եկեղեցւոյ գրութեամբ միութեան ձեռնարկը մշակել, իսկ առաջարկեալ պայմանները մերժել։ Իսկոյն փութաց Գրիգոր նոյն իմաստով պատասխանել Մանուէլէ եկած նամակին (ԸՆԴ. 166-168), թէ իր կողմէն, եւ թէ յանուն ժողովոյ Հայաստանեայց եկեղեցւոյ. ժողով բառը ոչ իբրեւ գումարումն, այլ իբրեւ լրումն եկեղեցւոյ իմաստով։ Նախ կը յայտարարէ թէ ինքն իր նախորդին բանիցն աշակերտ է, եւ փափաքող առ ի զշինուածսն աւարտել, սակայն եկած առաջարկներուն բովանդակութիւնը՝ իրենցմէ զոմանս յետս նահանջէ ի խաղաղութենէս, ուստի կը խնդրէ թեթեւացուցանել ի նախակարգեալ գլխոցն, եւ բաղձանք մեծ կը յայտնէ առընթեր լինել աստուածասէր արքային ապագայ բանակցութեանց, քանի որ անդէն ելեալ է ի հանդէս պատերազմի ընդդէմ անօրինաց, եւ կ՚աղօթէ զյաղթութեան կատարումն, որ փառաւոր կերպով Հռոմկլայ ալ գայ, եւ միութեան գործը լրացնէ։ Իր նամակը կը յանձնէ Կոստանդին անուն յոյն քահանայի մը, որ առ ոտս սրբոց հարցն անեալ է Հռոմկլայի մէջ, եւ ամենայնին հասու է՝ որ առ ի սուրբ աթոռն խորհրդոց եւ նոյնինքն նամակագիր կաթողիկոսը դաստիարակեալ է, որով կրնայ կարողապէս յայտնել լեզուաւ՝ զճշմարտութիւն գրելոցն։ Այդ առթիւ կը խնդրէ որ նոյն Կոստանդինը Միջագետաց Հերապոլիսի, այժմեան Միմպէծի, արքեպիսկոպոս կամ մետրապոլիտ ձեռնադրուի Անտիոքի պատրիարքին կողմէն, որ էր Կիւրեղ, եւ Անտիոքի Լատիններէն գրաւուելուն պատճառով, աթոռէն վտարուած Կոստանդնուպոլիս կը գտնուէր։ Այս եղելութեանց թուականը պէտք է նշանակենք 1174 տարին։ Կոստանդին Հերապոլսեցի, Մանուէլի հանդիպեցաւ Փոքր Ասիոյ մէջ պատերազմին հանդիպեցաւ Փոքր Ասիոյ մէջ պատերազմին տեն, ու նա չկարենալով այդ տեսակ խնդիրներով զբաղիլ, առաքեաց զնա ի քաղաքն թագաւորական, այնտեղ իրեն սպասե մինչեւ ի դարձն իւր ի պատերազմէն (ԸՆԴ. 168)։

« 996. Մանուէլի Դիմումը   |   998. Մլեհէ Ետքը »
© Gratun.org