Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

999. Լամբրոնացին Եպիսկոպոս

Գրիգոր կաթողիկոսին համար յաջող էր՝ բարեսէր եւ բանիմց անձի մը իշխանապետութեան գլուխը գտնուիլը, որ կրնար նպաստել Յոյներու հետ մերձաւորութեան կամ միութեան խնդիրին, ինչ որ Հայոց կաթողիկոսին համար՝ ոչ միայն եկեղեցասիրական այլեւ ազգասիրական գործ մըն էր, եւ ստրկաբար չհպատակելով ալ՝ ամենայն եռանդեամբ միութեան գործթ կը մըշակէր։ Գրիգոր յաջողակ օգնական մը ունէր իր մօտ, իր Շահան հօրեղբօրր թոռը, Լամբրոնացի Ներսէս վարդապետը, որ գրչով եւ գործով իրեն մեծապէս կը նպաստէր։ Անոր գործունէութեան ասպարէզը աւելի ընդարձակելու, եւ Շնորհալիէ աւանդուած կտակ մը իրագործելու, եւ ծնողաց ուխտադիր փափաքը տեղը տանելու համար, Գրիգոր 1175ին, հազիւ 22 տարեկան եղած Ներսէսը, արքեպիսկոպոսութեան կը բարձրացնէր, որ ութը տարիէ ի վեր քահանայ ձեռնադրուած էր, եւ անոր կը յանձնէր Լամբրոնի եւ Տարսոնի եպիսկոպոսութիւնը եւ Սկեւռայ վանքին առաջնորդութիւնը, զոր անոր հայրն Օշին հիմնած էր, եւ եղբայրն Հեթում նիւթականապէս կը պայծառացնէր. իսկ բարոյական եւ եկեղեցական պայծառութիւնը նորապսակ եպիսկոպոսին արդիւնքը պիտի ըլլար։ Վերագոյնդ յիշեցինք թէ Գրիգոր Ապիրատ Լամբրոնի արքեպիսկոպոս նշանակուած էր Գրիգոր Տղայի կաթողիկոսանալուն առթիւ (§ 993)։ Բայց Ներսէսի ձեռնադրութեան վրայ յլեւս Ապիրատ պէտք է թողած ըլլայ Լամբրոնն ու Տարսոնը, հազիւ տարիուկէս այդ վիճակները հովուելէն ետքը, եւ անցած Անտիոքի արքեպիսկոպոսութեան (ԸՆԴ. 198)։ Լամբրոնացի Ներսէսի երիտասարդութեան տարիքին մէջ եպիսկոպոսանալը, սովորական բան մըն էր Պահլաւունեաց ազգատոհմին մէջ, որուն կը պատկանէր ինքն մօրենական ծագմամբ, հօրենական սերունդով ալ Օշինեանց հաւասարապէս իշխանական տունէն ըլլալով։ Այդ սովորութիւնը որչափ եւ տարօրինակ եւ կանոնական օրէնքներու անհամաձայն, սակայն արդարացեալ բացառութիւն էր՝ նկատելով այն բարձր զարգացումը, խոհական գործունէութիւնը եւ սրբակրօն կենցաղը, զոր բոլոր Պահլաւունի հովիւներ եւ հովուապետներ, Գրիգորեաններ եւ Ներսիսեաններ, առանց բացառութեան ապացուցին իրենց արդիւնաւորութեամբ։ Յատկապէս Լամբրոնցիին վրայ խօսելով, պէտք է յիշատակենք այն երկասիրութիւնները, զորս իր երիտասարդական տարիքին մէջ գրեց, եւ որոնք իրենց խոհական եւ հմուտ եւ ընտիր պարունակութեամբ կը բարձրացնեն անոր արժանիքը, եւ լիապէս կ՚արդարացնեն իրեն համար եղած բացառութիւնը։ Եպիսկոպոսութենէն քիչ առաջ գրած էր Կիւրեղ Երուսաղէմացիի՝ Պարապմանց գիրքին լուծումը։ Ձեռնադրութենէն ետքը սկսաւ գրել պատարագի մեկնութիւնը, Յաղագս կարգաց եկեղեցւոյ ճառերուն հետ, զորս աւարտեց 1177ին, եւ միւս տարին գրեց Առակաց գրքին մեկնութիւնը, երրորդ տարին ալ Յայտնութեան մեկնութիւնը թարգմանեց եւ Սաղմոսաց մեկնութիւնը սակաւ. միեւնոյն ժամանակ գրելով ճառեր ու շարականներ եւ շատ մը սուրբ գրոց մեկնաբանութիւններ, որոնց ամենուն ցուցակը մատենախօսներուն կը պատկանի տալ, իսկ մեր նպատակն է միայն՝ անոր կանխահաս մեծութեան եւ գիտութեան ապացոյցը տուած ըլլալ։

« 998. Մլեհէ Ետքը   |   1000. Մանուէլի Նամակը »
© Gratun.org