Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1000. Մանուէլի Նամակը

Ամբողջ 1175 տարին եւ յաջորդն ալ Մանուէլ պատերազմի դաշտին վրայ անցուց՝ չկրնալով վերջնական յաղթութիւն տանիլ թշնամիին վրայ, թէպէտ Լամբրոնացին զայն իւրով անձամբն քաջամարտիկ լեալ կըսէ, եւ բազում յաղթութիւն աւ արութիւն ցուցեալ յայլազգիսն։ Պատերազմի երկրորդ տարւոյն նոր կիւրակէի օրը, 1176 Ապրիլ 11ին առտուն, տեղի ունեցած արեւի կատարեալ խաւարումը, շատ գէշ տպաւորութիւն գործեց ամենուն վրայ, եւ անոր ազդեցութեան վերագրուեցաւ, նոյն տարւոյ Սեպտեմբերին Մելիտինէի ճակատամարտին մէջ Մանուէլի կրած չարաչար պարտութիւնը, ուր շատ մը կորուստ տոււ բանակէն եւ 70 հոգի յազգէ թագաւորին սպաննուեցան, եւ ինքն ալ հազիւ մահուընէ ազատեցաւ. թէպէտեւ երկերիւր զարկ նետից եւ ռմբաց բազմած ի նա դիպեալ եղեւ, կ՚ըսէ Լամբրոնացին, հարկաւ լսուած զրոյցներու արձագանգ ըլլալով (ԸՆԴ. 168). Մանուէլ պարտաւորուեցաւ ծանր պայմաններով խաղաղութիւնը գնել, եւ միայն գերին ինկած Խաչափայտը եւ Աստուածածնայ պատկերը ետ առած ըլլալու գոհունակութեամբ ետ դարձաւ Կոստանդնուպոլիս, ուր բաւական ատենէ ի վեր իրեն կը սպասէր Հայ կաթողիկոսին պատգամաւորը, Կոստանդին Հերապոլսեցի յոյն քահանան (§ 996)։ Կոստանդին իր ատենը պարապի էչր ունեցած, Կոստանդնուպոլսոյ Միքայէլ պատրիարքին եւ այնտեղ գտնուող Անտիոքի Կիւրեղ պատրիարքին կը բացատրէր զոր ի Հայս ճշմարտութիւն հաւատոյ եւ վարուց, եւ որովհետեւ ազգաւ Հոռոմ էր, իր խօսքերը աւելի վստահութիւն կը ներշնչէին, եւ հաւանեցուցանէր զբարեսէրսն եւ յամօթ առնէր զտկարամիտ չարախօսն (ԸՆԴ. 168)։ Երբոր Մանուէլ դարձաւ, պատրիարքներուն եւ եպիսկոպոսներուն կողմանէ գետինը բաւական պատրաստ գտաւ, ուստի նորէն եռանդով ձեռք առաւ իր այնչափ փայփայած միութեան խնդիրը, յուսալով վերջնապէս Հայերը Յունական եկեղեցւոյ շրջանկին ներքեւ առնել։ Տարւոյն վերջին ամիսներուն մէջ բանակցութիւններ կատարուեցան, եւ կայսրն ու եկեղեցական սիւնհոդը իրարու հետ համաձայնեցան, եւ գործին յաջողութեան համար առժամեայ զիջողութիւններ ընել որոշեցին, ապագային վերապահելով բոլոր առաջարկութիւններն ալ ընդունիլ տալու յոյսը, քաջալերուելով անշուշտ կաթողիկոսին երկդիմի խօսքերէն, թէ երբ ուղղի աստուածային խաղաղութիւն, այնուհետեւ ինքն սէրն ծնանի եւ բուսուցանէ զորս իւր աճմանն է օժանդակ (ԸՆԴ. 167)։ Այդ հիմամբ յատուկ պաշտօնագիր մը գրուեցաւ Մանուէլի կողմէն 1177 Յունուար թուականով, գիր մըն ալ պատրիարքներուն եւ եպիսկոպոսներուն կողմէն, երկուքն ալ յանձնուեցան Կոստանդինի, որ Հերապոլիսի մետրապոլիտ ձեռնադրուեցաւ Կիւրեղ պատրիարքէ, եւ իրեն յանձնուեցաւ Հռոմկլայ երթալ իբր կայսերական պատգամաւոր եւ իբր պատրիարքական նուիրակ եւ Հայ ժողովը ումարել տալ, եւ ինչպէս կը վստահեցնէր, միութեան գործը գլուխ հանել։ Այլեւս թէորիանոսի եւ Ութմանի անունները չտրուեցան, որ գուցէ վախճանած ալ էին անցած տարիներու միջոցին։

« 999. Լամբրոնացին Եպիսկոպոս   |   1001. Նոր Առաջարկը »
© Gratun.org