Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1001. Նոր Առաջարկը

Մանուէլ Հայոց կաթողիկոսին նամակին մէջ (ԸՆԴ. 169-175) նախ կը գովէ եւ կը բարձրացնէ անոր միութենական տրամադրութիւնները, եւ առիթ առնելով Գրիգորի յայտնած միտքերէն , ուրախ է որ Հայերն այլեւս Նեստորական չեն կարծեր Յոյները երկու բնութիւն ընդունելնուն համար, եւ ինքն ալ կը հերքէ Յոյներուն սխալ եւ թիւր ըմբռնումը, որով, կ՚ըսէ, ի մէնջ հերետիկոսք կարծեցայք եւ անուանեցայք դուք, որ հաստատութեամբ խորհիք յուղղափառութիւն։ Այս հիմամբ կը համաձայնի կաթողիկոսին առաջարկին, որով կը խնդրէր թեթեւացուցանել ի նախակարգեալ գլխոցն (ԸՆԴ. 167), եւ կը յայտնէ թէ ինքն զամենայն գործոց ձեռնարկութին երկրորդ համարեցաւ, առաջին տեղ տալով ջանի եւ աշխատութեան ուղղափառ հաւատոցս ձայնակցութեան։ Ասոր վրայ զանց կ՚ընէ ինը գլուխները կրկնել, միայն երկու բնութեանց խնդիրը ձեռք կ՚առնէ, երկու կամքի եւ երկու ներգործութեան վրայ ալ տարածելով, եւ տեսնելով որ Հայեր միաւորութիւն ըսած ատեննին, շփոթութին կամ խառնուրդ կամ մարդկութեան ընկղմում եւ կորուստ չեն իմանար, կը հետեւցնէ թէ իսկութեան մէջ Յոյներուն համաձայն են, եւ քանի որ ի միտս բարեպաշտութիւն կայ, կ՚առաջարկէ եւ կը յորդորէ որ նոյնը երեւելի լիցի բարբառով բանի (ԸՆԴ. 174), որ է ըսել, Հայերը ընդունին երկու բնութիւն բանաձեւը, եւ այդ բանաձեւը նուիրագործող Քաղկեդոնի ժողովը։ Կը կնքէ պահանջելով որ ձեր պատուականութիւնդ եւ ամենայն սրբազան քահանայապետացդ Հայոց, առանց հակառակութեան եւ երկմտութեան, միաբանութեամբ եւ համակրութեամբ, զհամադրութիւնն հաւատոյ վասն բարեպաշտ խոստովանութեան ձեր, քաղկեդոնկան դաւանութիւն ըսել կ՚ուզէ, փութան գրով առնել եւ առ մեզ առաքել ի ձեռն պատուական եպիսկոպոսաց (ԸՆԴ. 195)։ Գրիգոր կաթողիկոսին կայսեր ուղղած անձամբ գալու հրաւէրն ալ, Մանուէլ փոխադարձելով կաթողիկոսը կը հրաւիրէ, որ հանդերձ մեծապատիւ քահանայապետօք, եկեսցէ առ մերս թագաւորութիւն, գործին հանդիսաւորապէս վերջաւորութիւն մը տալու համար. եւ այն փութապէս եւ կանխաւ, զի մի՛ երբեք ընդ վճարիլն մեր մահուամբ, յանկատար մնալոյ բարի խորհրդոյս, թշնամին բարւոյ բերկրեսցի (ԸՆԴ. 175)։ Նամակիս վերլուծումէն կը տեսնուի, որ երկրորդ սեպուածներն են՝ ինը գլուխներուն վերջին եօթները, եւ իբր կրկնուած առաջարկ կը մնայ միայն երկրորդ գլուխը, որ է երկու բնութիւն բանաձեւը, եւ անոր յարակից կը լինի առաջին գլուխը, որ է մի բնութիւն բանաձեւին հերքումը (ԸՆԴ. 156)։ Եւ ոչ իսկ կը պահանջէ Սուրբ Աստուած-ին փոփխութիւնը, վասնզի կը յայտարարէ, թէ զգայթակղութիւնն որ կայր ի սիրտս մեր՝ յերգս ձեր եւ ի պաշտամունս, բժշկեցաք քննութեամբ (ԸՆԴ. 174)։

« 1000. Մանուէլի Նամակը   |   1002. Սիւնհոդական Նամակը »
© Gratun.org