Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1011. Ինն Պատասխաններ

Կալանոս ոչ միայն Լամբրոնացիին ատենաբանութիւնը Հռոմկլայի ժողովին կը վերագրէ, այլեւ իբր ժողովական գործ յառաջ կը բերէ, Գլխադրութիւնք Հոռոմոց կոչուած ինն առաջարկները, եւ Լուցմունք առընթեր եդեալք բացատրութիւնները, զանց չընելով՝ ժողովոյն Տարսոնի եւ Քրիստոսապսակ արքային Հայոց Լեւոնի անունները յիշել (ԿԱԼ. 331), առանց մտաբերելու, թէ 1779ին ժողովը Հռոմկլայ գումարուած էր, եւ Լեւոն թագաւոր չկար այն թուականին։ Հետեւապէս յայտնի է թէ Կալանոսի յառաջ բերած գրուածը Հռոմկլայի ժողովին գործը չէ, ուր ինն գլուխները նկատի չառնուեցան, նոյնիսկ Յոյներու հաւանութեամբ, եւ միայն բնութեանց խնդիրը որոշմանց առարկայ եղաւ։ Ոչ ալ կրնանք հաստատել թէ Գրիգոր կաթողիկոսէ կանուխէն Յոյներու ուղղուած գրուած մըն է, վասնզի ինքը բնաւ այսպիսի ակնարկ մը ըրած չէ Մանուէլի ուղղուած համառօտ նամակին մէջ, որով ինն գլուխները կը մերժէ (ԸՆԴ. 166), եւ կը մնայ կարծել թէ այն, ոչ 1179ին այլ 1197ին գումարուած Տարսոնի ժողովին կը պատկանի, թէ որեւէ անպաշտօն մի գրուց էր, որ վերջէն վերջ այսպիսի ձեւ մը առաւ, ո՞վ գիտէ որու ձեռքով։ Բայց այժմէն ալ գրուածը ծանօթանալու համար՝ դիտել կու տանք, թէ անոր մէջ կը բերուին կանուխէն առաջարկուած ինը գլուխները (§ 983), եւ իւրաքանչիւրին պանդէպ կը գրուին Հայերուն ջատագովական պատասխանները։

1. Մի բնութիւն ըսող Եւտիքէսը, Դէոսկորոսը, Տիմոթէոսը եւ համախոհները նզովելու մասին, կը պատասխանուի թէ՝ Եւտիքէոսը արդէն կը նզովենք. Դէոսկորոսը անկէ տարբեր գիտենք, եւ եթէ համախոհ է նզովեալ կ՚ըլլայ։

2. Մի բնութիւն բանաձեւը փոխելու եւ երկու բնութիւն ըսելու մասին, կը պատասխանեն, թէ մի բնութիւն խօսքը Աթանաս, Գրիգորներ, Կիւրեղ եւ Գերմանոս գործած են, եւ իրենք նոր միտքով կը պահեն, բայց եթէ վասն խաղաղութեան եկեղեցւոյ հարկ ըլլայ փոխել, կը հաճին տեղի տալ (ԿԱԼ. 334)։

3. Սուրբ Աստուածէն եաերը եւ խաչեցարը վերցնելու մասին կ՚ըսեն թէ այդ ձեւը Յեյներէն առած են, եւ տակաւին այսպէս արձանագրուած կայ Դամասկոսի եւ Մամեստիոյ մէջ (ԿԱԼ. 335), եւ

Յոյներն են փոխողը։ Այսուհանդերձ Քրիստոսի համար ըսելնին յայտնելու համար՝ կը զիջանին յայսմ մասին մեծի եկեղեցւոյդ հաւասարել (ԿԱԼ. 337)։

5. Միւռոնը ձիթենիի ձէթէ կը հաւանին պատրաստել եթէ դիւրագիւտ լիցի (ԿԱԼ. 338)։

6. Պատարագի նիւթերուն մասին կը հաւանին ջրախառն ընել. բ եթէ Յոյները հցը խմորուն չընեն (ԿԱԼ. 339)։

7. Ժողովուրդին եկեղեցիէ դուրս աղօթելուն մասին կ՚ըսեն, թէ այն յառաջ եկած է Յոյներուն Հայերը ներս չընդունելէն, եւ Հայերուն մեծ եկեղեցի շինելու միջոց չգտնելէնն, այլ թէ ժողովուրդը ներս կ՚ընդունին՝ երբ մեծ եկեղեցիներ շինեն։

8. Վերջին չորս ժողովները ընդունելու համար կը սպասեն որ Յոյները հաստատեն թէ անոնք առջի երեքին հակառակ չեն (ԿԱԼ. 340)։

9. Կաթողիկոսներու ընտրութիւնը կայսերական հաստատութեան ենթարկելու համար պայման կը դնեն, որ Անտիոքի աթոռը Հայերուն ըլլայ, եւ Հայոց կաթողիկոսը չորս պատրիարքներէն մէկը սեպուի (ԿԱԼ. 341)։ Այս պատասխաններուն հետ Յոյներէն ալ կը պահանջեն հետեւեալ կէտերը.

1. Մեղուցեալներ կանոնական դատաստանէ եւ ապաշխարութենէ ետքը ձեռնադրուին։

2. Յանցաւոր Եկեղեցականներ Արժանի Ապաշխարութենէ Ետքը Նորէն Ընդունին։

3. Ներքինինեպ Չձեռնադրուին։

4. Պատարագի Հացը Բաղարջ Գործածեն։

5. Պատարագի Հացին Մնացորդը Չթաղեն, Եւ Վերջէն Տաք Ջուր Չգործածեն։

6. Կրօնաւորներ Եւ Քահանաներ Պահքի Մէջ Ձուկ Ու Գինի Ճշակեն։

7. Հայոց կաթողիկոսը Անտիոքի պատրիարք ճանչցուի (ԿԱԼ. 334)։ Այդ ամէնը թէպէտ յառաջ բերուած են իբր բանք ժողովին Հայոց (ԿԱԼ. 346), սակայն ինչպէս ըսինք, Մանուէլի մահուընէ առաջ գումարուած Հռոմկլայի ժողովը այս խնդիրներով չզբաղեցաւ. եւ մենք սոյն գրութիւնները քաղեցինք պարզ տեղեկութեանհամար, որ կրնայ լուսաբանել Հայերուն մէջ տիրող տեսութիւնները։

« 1010. Ժողովական Գործեր   |   1012. Կայսեր Պատասխան »
© Gratun.org