Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1014. Սիւնհոդոսին Պատասխան

Սիւնհոդին ուղղուած նամակին մէջ Յունաց պատրիարքին անունը չի յիշուիր, որովհետեւ Միքայէլ մեռած էր 1177ին, եւ Հռոմկլայի ժողովն ալ լուրը առած էր (ԸՆԴ. 193). այլ կ՚երեւի թէ յաջորդին մասին ստոյգ լուր չունէին, որովհետեւ Քարիտոն մէկ տարիէ մեռած էր 1178ին, եւ հաւանաբար չէին ալ իմացած Թէոդոս Ա. ին ընտրութիւնը։ Նախապէս կը յայտարարեն թէ յոյներուն նամակէն ապահովուեցան թէ անոնք նեստորական չեն, որով, կ՚ըսեն, բժշկեցան միտք մեր ի զրպարտելոյն։ Անկէ կ՚անցնին իրենց դաւանութիւնը բացատրել Քրիստոսի բնութեան եւ կամքին եւ ներգործութեան վրայ, եւ իրենց խօսքերուն մէջ ամենէն նշանակելի է. Խոստովանիմք համաձայն ձեզ՝ ի Քրիստոսի անճառ միութիւնն երկու բնութեան տեսութիւն՝ բացտրութիւնը (ԸՆԴ. 196)։ Հայոց եկեղեցին երկու բնութիւն ըսելէ կը խորշի, ինչպէս Հռոմկլայի ժողովն ալ զգուշացած է զայն գործածել, վասն զի երկու ըսելը, զատ առ զատ ըմբռնելու իմաստը կու տայ։ Սակայն ոչ բնութիւնները շփոթած եւ ոչ մին կամ միւսը ոչնչացած կ՚իմանայ, այլ միայն կը պնդէ թէ աստուածային ու մարդկային բնութիւններն ու կամքերն ու ներգործութիւնները՝ միշտ միաւորեալ եւ միացեալ կերպով պիտի ըմբռնուին, որպէսզի նեստորական բաժանման գաղափարը հեռացուի։ Այդ կէտը բացատրուած էր Շնորհալիին առաջին գրութենէն սկսելով (§ 951), եւ Հայերուն ծրագիրն էր միութիւնը նուիրագործել միտքերու համաձայնութեանը վրայ, եւ Յոյները երկու բնութիւն ըսեն եւ Հայերը զիրենք նեստորական չկարծեն, եւ Հայեր մի բնութիւն ըսեն եւ Յոյներ զիրենք եւտիքական չկարծեն, եւ իրարու հետ համարձակ եւ կատարեալ հոգեւոր հաղորդակցութիւն ունենան, իրար չհալածեն եւ չբռնադատեն։ Մանուէլ կայսրը այս միտքերը ընդունելով, բանաձեւն ալ կը պահանջէր, բայց Հռոմկլայի ժողովը միտքերուն հաւանութիւնը հաստատեց, իսկ յունական բանաձեւը չընդունեց, Քաղկեդոնի ժողովը չճանչցաւ, Լեւոնի տոմարին չհաւանեցաւ, եւ նորէն ընդհանուր կերպով իր միտքը բացատրեց. եւ այդչափով գոհացաւ։ Հայերու այդ միջին ճամբան՝ Հայաստանէ եկող եւ կիլիկեան ազդեցութենէ դուրս եղող պեիսկոպոսներուն կարծիքն էր՝ որ տիրեց, եւ կաթողիկոսը կը յուսար անշուշտ այդչափով կայսրն ալ համոզել, որ աւելին չպահանջէ, ինչպէս յաջողծ էր ինն գլուխներու առաջարկը ետ առնել կամ գոնէ յետաձգել տալ։ Այս տեղ անգամ մըն ալ պէտք է դիտել տանք, որ այդ վաւերական գիրերը, յայտնապէս կը հերքեն Կալանոսէ յառաջ բերուած անվաւեր գրուածները, զորս լոկ տեղեկութեան նպատակով վերեւ յիշեցինք (§ 1010

« 1013. Տարբեր Օրինակ   |   1015. Մանուէլի Մահը »
© Gratun.org