Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1015. Մանուէլի Մահը

Ժողովական երկու գիրերը տանելու թղթատարս պատրաստեաց կաթողիկոսը, որոնց ով ըլլալը յիշուած չէ ԸՆԴ. 200), սակայն Մանուէլ յանձնարարած էր առաքել ի ձեռն պատուական եպիսկոպոսաց (ԸՆԴ. 175), եւ հարկաւ այդպէս ալ կարգադրած է կաթողիկոսը։ Սակայն թղթատարները չկրցան Կեսարիայէ անդին անցնիլ վասն խռովութեան ճանապարհի, եւ ստիպուած դարձան յետս, եւ մինչ Գրիգոր կաթողիկոս հնրաէր վերստին զընթացսն, այսինքն է թղթատարներ ուրիշ ճամբով զրկել, Մանուէլ կայսեր մահուան գոյժը հասաւ, որ 1180 Սեպտեմբեր 27ին տեղի ունեցած էր Կոստանդնուպոլսոյ մէջ (ԸՆԴ. 200)։ Իբրեւ սուրբի վախճան մը կը նկարագրէ Լամբրոնացին Մանուէլի մահը, որ խոստովանութեամբ լեզուի եւ հառաչանօք սրտի Թէոդոս հայրապետէն արձակումը խնդրէ։ Մեռնելէն ութ օր առաջ կրօնաւորի սքեմ կ՚առնէ կատարեալ ծիսական օրհնութեամբ, կայսերական անկողինէն իջնելով ի վերայ պրտուեղէնի կը պառկի, պալատականներու տեղ կրօնաւորներով կը շրջապատուի, եւ զաւուրս եօթն այսպէս ապրելով կը մեռնի։ Նոյն իսկ յուղակաւորութիւնն ալ կրօնաւորաց խոնարհ կերպարանօք կը կատարուի, եւ ոչ կայսերական ճոխութեամբ (ԸՆԴ. 201)։ Այս է հարկաւ պատճառը որ անոր մահուան տարեդարձը, եւ ոչ տօնը, Յայսմաւուրքին մէջ ալ անցած է սեպտեմբեր 25ին (ՅԱՅ. 89), թէպէտ նորը Յունիս 22ին կը նշանակէ (ՅԱՍ. Բ. 265)։ Սակայն Մանուէլի մասին այդ գովելի յիշատակը ընդհանրացծ պէտք չէ կարծել, վասն զի ուրիշներուն տեսութեամբ, ինչպէս անունն նեռինն՝ դերաքրիստոս կոչի, այսպէս եւ սորայս, տարորոշ եւ հեռի ամենայնիւ գործս եւ ի կրօնս Էմմանուէլի, Մանուէլ կոչուած է կ՚ըսուի (ԿԻՐ. 70)։ Մանուէլ յայտնապէս ալ կ՚ամբարստանուի, թէ սպան զկինն իւր դեղով վասն ամլութեան նորա (ՄԻԽ. 444), թէպէտ անկէ դուստր մը ունեցած էր (ՄԻԽ. 486) եւ էառ արտաքոյ օրինացն կին երկրորդ զդուստր տեառն Անտիոքայ (ՄԻԽ. 444), որ հռոմէադաւան էր։ Այս պատճառով թէպէտ Ալեքս Բ. Կոմնենոս, Մանուէլի որդին երկրորդ կնոջմէն, 12 տարեկան կայսր հռչակուեցաւ մօրը խնամակալութեամբ, բայց երբ մայրը անկաւ ի պոռնկութիւն (ՄԻԽ. 486), Անդրոնիկոս Կոմնենոս խնամակալ նուանուեցաւ, եւ սա ալ տղան խեղդել տալով ինքն կայսր հռչակուեցաւ 1183ին, բայց ինքն ալ իր բռնութիւններով ատելի դարձաւ եւ Իսահակէ ձերբակալուելով խուժանին զայրոյթին յանձնուեցաւ, որ զայն խեղդամահ սպաննեց 1185՚ին, եւ Իսահակ կայսր հռչակուեցաւ Իսահակ Բ. Անգեղոս անունով։ Այս խռովութիւններն են զորս Լամբրոնացին կ՚ողբայ իր հւաքածոյին վարջը, եւ զայն յերից ամաց սկսեալ ըսելով (ԸՆԴ. 201) կը յայտնէ ծանօթութեանց 1183՚ին գրուած ըլլալը։

« 1014. Սիւնհոդոսին Պատասխան   |   1016. Բնութեանց Խնդիրը »
© Gratun.org