Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Դ. Տղայ

1022. Երրորդ Խաչակրութիւն

Լեւոնի իշխանապետութեան սկիզբները յաջողութիւններով պսակուեցան, եւ քաջ եւ կարող իշխան մը յայտնուեցաւ գործի գլուխ անցնելուն առաջին օրէն, ինչ որ եղբօրը կալանաւորութեան միջոցին ալ տեսնուած էր (1019)։ Իրեն համար գրուած է թէ տիրեաց եօթանասուն եւ երկու բերդից, թէ զօրացաւ ի վերայ Յունաց եւ Պարսից, թէ ընդ հարկաւ արա զՂլիճասլան սուլտանն միջերկրեայ (ՎԱՐ. 133), այսինքն է Իկոնիոնի, եւ թէ Թուրքման հրոսակին գլուխ Ռոստոմը ձգեց յառաջ. եւ անոր գունդերուն զհետ մտեալ կոտորեաց զնոսա (ՍՄԲ. 105)։ Լատիններու հետ բարեկամութիւնը ամրապնդելու համար, էառ կին զդուստր եղբօրտիկնոջ բրնձին Անտիոքու, այսինքն է Անտիոքի իշխանուհւոյն եղբօրորդին, որպէսզի տիկինն վասն ազգականութեն՝ Լեւոնի պաշտպան ըլլայ։ Աշխատասէր անձերու ձիրքն է պատահարները կանխապէս ուսումնասիրել եւ անոնցմէ օգտուիլ. Լեւոն ալ ուզեց յօգուտ գործածել Ուրբանոս Գ. պապի նախաձեռնութեամբ սկսած շարժումը՝ որ է երրորդ Խաչակրութիւնը, որպէսզի Սալահէտտինէ գրւուած Երուսաղէմը նորէն քրիստոնէից ձեռք անցնի։ Փեդերկոս Բարբարոսսա, այսինքն է Շիկամօրուս, Գերմանիոյ կայսրը, Փիլիպպոս Օգոստոս՝ Գաղղիոյ թագաւորը. եւ Հռիքարտա Առիւծասիրտն՝ Անգղիոյ թագաւորը, յանձն առին անձամբ Երուսաղէմ երթալ իրենց բանակներով. բայց Փեդերիկոս միայն կանխեց եւ Փոքր Ասիա հասաւ 1190ին, շատ նեղութիւն կարլով Յունաց կայսեր Իսահակի նենգամտութենէն եւ Իկոնիոյ սուլթան Գըլճասլանի զինեալ դիադրութենէն։ Ուրբանոս Գ. որ Ղուկիաս Գի յաջորդելով, Երուսաղէմի առման գրոծին վրայ քրիստոնէութիւնը զէնքի հրաւիրած էր. քիչ ետքը մեռաւ նոյն իսկ 1187 տարին, Գրիգոր Ը հազիւ ամիս մը պաշտօն վարեց. եւ իրեն յաջորդը Կղեմէս Գ էր պապը՝ երբ Փրեդրիկոսի արշաւանքը սկսաւ։ Հայոց կաթողիկոսէն ղրկուած պատգամաւորութիւնները (§ 1020), Լատիններուն ծանօթացուցած էր հայոց քրիստոնեայ իշխանապետութեան կրաեւորութիւնը։ Լեւոնի յաջողութիւնները նպաստաւոր արձագանգ ունեցած էին, ուստի Կղեմէս Գ. կանխեց գրել Հայոց կթողիկոսի 1189 Մայիս 29ին, որպէսզի խաչակիրներուն օգտէ, եւ ինքն անձամբ եւ ժողովրդեամբ որ յաշխարհդ արեւլից՝ փութայ ի սուրբ տեղացն ազատութիւն։ Լեւոնի ալ գրեց իր ձեռքէն եկած օգնութիւնն ընել (ՉԱՄ. Գ. 156)։ Այս անգամ անգամ պապը դաւանական կամ ծիսական պայմաններ չէր առաջարկեր, եւ գիտնալով ալ որ Հայեր բնաւ նոր քայլ մը չեն առած, ի հաւատ կաթողիկէ հաստատեալ կը ճանչնար (ՉԱՄ. Գ. 155)։

« 1021. Օրբելեաններ և Անի   |   1023. Թագաւորութեան Խոստումը »
© Gratun.org