Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Ե. Քարավէժ

1029. Ընտրութիւն և Ազգատոհմ

Գրիգոր Տղայի Սիսի մէջ վախճանիլը կը դիւրացնէր Լեւոնի միջամտութիւնը, որ իր ազդեցութիւնը ընդարձակած եւ զօրացուցած, ամէն ազգյին գործ եւ ձեռնարկ իր միտքին եւ նպատակին ծառայեցնելու կ՚աշխատէր։ Իրօք ալ Լեւոնի ազդեցութիւնը կարեւոր էր կարճելու համար բազմաթիւ թեկնածութիւններու երեսէն ծագած բուռն ընդհարումները, որոնց դուռ բացուած էր աթոռին պարապութեան պատճառով։ Թերեւս ամէնէն աւելի իրաւունք ունենալ կը կարծէր, Գրիգոր Ապիրատ, Շահանի որդին եւ Տղային հօրեղբօրորդին, Պահլաւունի եպիսկոպոսներուն երիցագոյնը, զոր առաջ իբր Տարսոնի եւ Լամբրոնի (§ 993), եւ յետոյ իբր Անտիոքի (§ 999) արքեպիսկոպոս յիշեցինք, եւ վերջէն Կեսարիոյ արքեպիսկոպոսութեան անցած կը յիշուի, եւ տարիքով արդէն 70-ը անցած կ՚ենթադրուի։ Ապիրատէն աւելի ժիր եւ գործունեայ էր իր քեռորդին Ներսէս Լամբրոնացի Տարսոնի արքեպիսկոպոսը, տակաւին հազիւ քառասուն տարեկան, որուն ամէն եկեղեցական եւ քաղաքական գործերու մէջ առաջնակարգ դեր վարելը տեսանք, եւ որ Լեւոնի գլխաւոր խորհրդակիցն ու գործակիցն էր, եւ որուն ընտրելիութիւնն ալ կը խօսուէր, քանի որ ինքն ալ կը յիշէ թէ արժանի է հայրապետութեան, եթէ ոչ էի յայս (ՏՂԱ. 213), այսինքն եթէ Արեւելեայց անհաճոյ եղած չըլլար։ Ասոնցմէ զատ կը յիշուին նաեւ թէ ակն ունէին ժառանգալ զաթոռն, Յովհաննէս Սսոյ արքեպիսկոպոսը՝ Կոստանդին Օշինեանի որդին ու Լամբրոնացիին հօրը հօրեղբրորդին, եւ Անանիա Սեբաստիոյ արքեպիսկոպոսը՝ Գետադարձի ազգատոհմէն (ԿԻՐ. 70)։ Սակայն Արեւելեայք կասկածելով կը նայէին ասոնց վրայ Հռոմկլայի ժողովէն ետքը, ուր Ներսէս եւ Գրիգոր զիջողական դրութեան պաշտպաններ էին եղած, Յովհաննէս ալ հաւանաբար նոյն ժողովին մէջ գտնուող Կեսարիոյ արքեպիսկոպոսն էր (ԸՆԴ. 199), իսկ Անանիա՝ Պստկ եպիսկոպոսին յաջորդը պէտք է եղած ըլլայ Սեբաստիոյ աթոռին վրայ (ԸՆԴ. 199), Արեւելեաններուն յանձնարարածն էր երիտասարդ Գրիգոր եպիսկոպոս մը, աւազանի անունով Վահրամ կոչուած (ԱՄԲ. 106), զոր ոմանք քուէրորդի նոցունց կը կոչեն (ԿԻՐ. 69), եւ այլք եղբօրորդի տեառն Ներսիսի (ԼԱՄ. 143), կամ հօրեղբօրորդի Ապիրատի (ՍԱՄ. 144)։ Սակայն Գրիգոր եւ Ներսէս՝ Վասիլէ եւ Շահանէ զատ եղբայր չունենալնուն, ընդհանրապէս ընդունուած է քուերորդի նորին կարդալ, եւ Գրիգոր Տղայի քեռորդի եւ Վասիլի թոռ համարիլ երիտասարդ Գրիգոր-Վահրամը, եւ հօրեղբօրորդի կոչման ալ աւելի տարածեալ իմաստ տալով հօրեղբօր թոռ իմանալ։ Լամբրոնացին Լեւոնի գրած ատեն, համարձակապէս դիտել կու տայ անոր, թէ ոչ հաւատացիք մեր արդար իրաւամբ զմանուկն նահանջելոյ, եւ Աերեւելեանները կը մեղադրէ թէ կամեցան ունել մանուկ հայրապետ (ՏՂԱ. 227), եւ ասով յայտնապէս ըսած կ՚ըլլայ, թէ Լեւոն ինքն եղաւ Գրիգոր-Վահրամը կաթողիկոսացնելու համար իր ազդեցութիւնը մէջտեղ դնողը։ Մինչեւ իսկ կը գրէ, թէ ձեր աստուածապաշտութիւնդ կոչեաց զմեզ ի մանուկ կաթողիկոսին ձեռնադրիլն (ՏՂԱ. 224)։ Այս կերպով Լեւոն կ՚ուզէր հաճել Արեւելեայց կամքը, որոնք կը խրտչէին Ապիրատի կամ Լամբրոնացիի կաթողիկոսութենէն։

« 1028. Սարգիս և Յորդանան   |   1030. Լեւոնի Նպատակը »
© Gratun.org