Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Ե. Քարավէժ

1030. Լեւոնի Նպատակը

Լեւոնի ընթացքն ու գործը բացատրելու շատ դժուարութիւն չենք կրեր, երբոր նկատի կ՚առնենք իր մեծ նպատակը. իշխանապետութիւնը թագաւորութեան վերածել եւ թագաւորութիւնը մինչեւ Հայաստան տարածել։ Առաջին մասին համար պէտք ունէր Լատիններու բարեկամութեան եւ հովանւորութեան, երկրորդ մասին համար ալ կարեւոր էր Արեւելեաններուն բարեկամութիւնն ու օժանդակութիւնը։ Ապիրատն ու Լամբրոնացին հեռացնելով Լեւոն շահած պիտի ըլլար Արեւելեաններուն բարեկամութիւնն ու համակրութիւնը, իսկ մանուկ կաթողիկոս մըն ալ ունենալով ձեռքին տակ, պիտի կարենար անոր ընել տալ եւ ստորագրել տալ ինչ որ ինքն կ՚ուզէր, եւ զայն իբր հլու հպատակ գործիք մը վարել։ Այս կերպով ընտրուեցաւ եւ օծուեցաւ Գրիգոր-Վահրամ, որ արդէն իր մօրեղբօրմէն եպիսկոպոսական աստիճան ստացած էր, հետեւելով Պահլաւունիներու մէջ սովորական դարձած ոճին, որ հետզհետէ երիտասարդ եպիսկոպոսներ հասցնելով կը ջանային իրենց ազգատոհմին մէջ ապահովել կաթողիկոսական յաջորդութիւնը։ Նորընտիր կաթողիկոսին ծագումը բացատրեցինք, իսկ տարիքը բնաւ տեղ մը ճշդիւ գրուած չէ։ Սմբատ կը գրէ թէ աթոռ բարձրացաւ տղայ գոլով (ՍՄԲ. 106) եւ Տղայ եւ Մանուկ անունները անխտիր իբր մականուն կը գործածուին իրեն վրայ (ՎԱՐ. 139, ԿԻՐ. 69, ՔԱՀ. 39, ՏՂԱ. 224), սակայն պէտք չէ բոլորովին անչափահաս տարիք մը ենթադրել, այլ համեմատութեամբ իմանալ տղայ կոչումը, եւ 25 տարեկանէն պակաս չկարծել զայն, որ կանուխէն եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ալ ունէր։ Կերպարանով ալ աստիճանին վայելուչ ըլլալը կը վկայուի, հաւաստելով թէ էր նա հասակաւ գեղեցիկ եւ բարիոք տեսանելով (ԿԻՐ. 69), որ բոլորովին մանկահասակ եղած ըլլալը կը հեռացնէ։ Մականունին գալով քանի որ Տղայ մակդիր անունը Գրիգոր Դի սեփական մնաց, Գրիգոր Ե պատմութեան մէջ սկսաւ ճանչցուիլ Քարավէժ մակդիր անունով, որ առնուած է իր մահուան պարագայէն, որ տեղի ունեցաւ քարավէժ լեալ ի տղեկէն Կոպիտառոյ (ՍԱՄ. 143)։ Ոմանք Գահավէժ ալ գրած են (ՎԱՀ. 218), բայց սովորաբարՔարավէժ մականունն է, թէպէտ ոչ իր ծագումէն առնուած, եւ ոչ իր կենդանութեան ժամանակ գործածական եղած անուն մըն է։

« 1029. Ընտրութիւն և Ազգատոհմ   |   1031. Տեւողութիւն և Ընթացք »
© Gratun.org