Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Ե. Քարավէժ

1036. Քարավէժ Կալանաւոր

Հռոմկլայեցիք լուրը առնելուն պէս կը զինուին, եւ բերդին դէմ կռուելու կը սկսին, բայց երեք օր շարունակ մարտնչելէ յետոյ, ոչինչ կարացին առնել (ՍՄԲ. 107), թէպէտեւ այս առթիւ մարդիկ ալ էին մեռեալ ի Կլայն (ՏՂԱ. 224)։ Իսկ Յովհաննէսի մարդիկը զօրացան Հռոմկլայեցիներու դէմ, յարձակողները ցրուեցին, եւ կալանաւոր կաթողիկոսը մէկ տեղ Հռոմկլայէ ելան, եւ ապահովաբար Սիս բերին Լեւոնիտրամադրութեան։ Թերեւս նոր գունդեր ալ եկած էին, որեւէ յարձակումի դիմադրելու համար։ Լեւոն հրամայեց երիտասարդ կաթողիկոսը փակել Կոպիտառի բերդին մէջ առ ժամանակ մի (ՍՄԲ. 107), այսինքն է, մինչեւ քննութիւն լիցի ճշմարտութեամբ վասն նորա (ԿԻՐ. 69(։ Կաթողիկոսներու դէմ ամբաստանութիւններու օրինակներ ունեցանք, Յովհաննէս Ովայեցին (§ 640) եւ Գէորգ Գառնեցին (§ 689), որոնք արդարացան, եւ Վահան Սիւնին (§ 769), որ պարտաւորուեցաւ, սակայն երբեք չտեսանք կանուխ բերդարգելութեամբ ամբաստանեալը ճշդելը, եւ կաթողիկոսին անձին վրայ արտաքին բռնութիւն գործածուիլը։ Որչափ ալ Լեւոն եղաւ այդ ապօրէն գործին հրամայողը, սակայն Լեւոն նախաձեռնարկ եւ անձնական որոշմամբ գործին հեղինակը չեղաւ, այլ այն եպիսկոպոսները, որոնք չարախօսսեցին երեք չորս անգամ, մինչեւ շարժեցին զպարոն Լեւոն ի կամս իւրեանց (ՍՄԲ. 106), որոնք մատնեցին զնա ստութեամբ Լեւոնի (ԿԻՐ. 69)։ Երբ կը կարդանք թէ անօրէնքն բռնեցին զնա (ՍՄԲ. 107), չենք կրնար չդիտել թէ այդ անօրէններուն գլուխը գտնուողը Սսոյ արքեպիսկոպոս Յովհաննէսն էր, եւ թէ կաթողիկոսական իշխանութիւնն չարակնելոյ (ՏՂԱ. 227) համարձակութիւնն ունեցողը՝ Տարսոնի արքեպիսկոպոս Ներսէսն էր։ Որչափ եւ բերդարգելութեան ներքեւ առնուած, սակայն Լեւոն չուզեց կաթողիկոսին գահընկէցութիւնը՝ իւրովի կամ լոկ ամբաստանաող եպիսկոպոսներու կամայականութեամբ հռչակել՝ այլ օրինաւորութեան ձեւերը պահելու համար ուզեց որ եպիսկոպոսներու ազգային ժողով գումարուի, եւ այն տեղ նայուին կաթողիկոսին դէմ եղած չարախօսութիւնները, եւ քննութիւն լիցի ճշմարտութեամբ վասն նորա։ Այդ նպտակով եւ ձեւակերպութիւնները լրացնելու միտքով գրեաց թուղթս առ վարդապետ եւ եպիսկոպոսունս Հայոց աշխարհին, եթէ զինչ կամք իցէն նոցա վասն այսր (ԿԻՐ. 69)։ Հրաւէրներ ուղղուեցան նաեւ Կիլիկիոյ եւ շրջակայից եպիսկոպոսներուն, որոնց մէջ նաեւ Լամբրոնացիին, որ կերպով մը ինքզինքը անմասի կ՚ուզէ ցուցնել, եւ Լեւոնի գրելով կ՚ըսէ, թէ կաթողիկոսը արտաքս հանիք յաթոռոյն. եւ թէ կոչեցիք ի քննել։ Սակայն աթոռէն դուրս հանել ըսուածը՝ նենգութեամբ ձերբակալուիլն է, ուսկից ետքը ժողովը հրաւիրուած էր ի քննել։ Լամբրոնեցին կ՚ըսէ իրեն համար՝ թէ հրաժարեցաք գալ ժողովին, որ եթէ վերջապէս եկեւ, մի եւ երկիցս եւ երիցս եւ չորիցս եւ հնգիցս գիր հրամանի ձեր զմեզ բռնադատեաց (ՏՂԱ. 224)։ Լեւոն իրաւունք ունէր այդչափ ստիպմամբ Լամբրոնացին մօտը կանչելու, որպէսզի ամբաստանութիւնը վարելու եւ գործին մէջէն պատուով ելլելու ճամբան ցուցնէ. մինչ Լամբրոնացին գրգռութեանց եւ ամբաստանութեանց մասնակցելէ, եւ անշուշտ Յովհաննէսը Հռոմկլայ ղրկելու կարգադրութիւնն ալ աւարտելէ ետքը, իբրեւ գործին անմասն եւ գործին օտար դիտող մը՝ Տարսոն քաշուած կը կենար, երբ Քարավէժ Կոպիտառի բերդին մէջ կը հեծծէր։

« 1035. Թշնամական Խորհուրդներ   |   1037. Քարավէժին Մահը »
© Gratun.org