Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1040. Արեւելեայք Ընդդիմադիր

Քարավէժի մահը եւ Ապիրատի ընտրութիւնը, շատ տխուր արձագանգ ունեցան Արեւելքի մէջ։ Արդեն Հռոմկլայի ժողովին մէջ կազմուած փոխադրձ զիջողութեանց ծրագիրը Արեւելեայց հանրութեան հաճելի եղած չէր, բայց բացարձականապէս մեռժել առ չէին համարձակած, քանի որ իրենց գլխաւոր պետը Բարսեղ Անեցին եւ Հայաստանի եպիսկոպոսներէն քանիներ մասնակցած եւ ստորագրած էին։ Բարեբախտաբար գործը ինքնիրեն ջնջուած էր եւ ծրագիրը Յոյներուն չէր յանձնուած, եւ բանակցութիւններ ալ դադրած էին Մանուէլ կայսեր մեռնելովը։ Բայց միութենական ձգտումները աւելի կասկածելի եւ աւելի լպրծուն գետինի վրայ նորոգուծ էին Լատիններուն հետ, ուսկից անմասն էին Արեւելեյք, սակայն չէին համարձակած յայտնապէս ընդդիմանալ Գրիգոր Տղայ կաթողիկոսին օրով, որ հեղինակաւոր անձնաւորութիւն մըն էր։ Ասոր վրայ իբրեւ յաջողութիւն ողջունած էին Քարավէժի ընտրութիւնը, եւ անոր մօտ չըլլալով, միմիայն հեռուէն կրցած էին զայն քաջալերել, իսկ Կիլիկեցիներ յաջողած էին դաւաճանութեամբ զայն մէջտեղէն վերցնել, եւ տեղը անցընել մէկ մը՝ որուն վրայ Արեւելեայք բնաւ վստահութիւն չունէին։ Ասիկայ ընդարձակ ասպարէզ բանալ կ՚ըլլար այնպիսի մէկու մըն ալ՝ որ իրենց աչքին ազգային եկեղեցւոյն թշնամի եւ օտարներու ուխտեալ բարեկամ մը նկատուած էր։ Այդ ամէնը սաստիկ յուզեց ամբողջ Արեւելքը եւ Արեւելեանները, նոյն ինքն Բարսեղ Անեցին, համարձակութիւն զգաց յայտնի դիմադրութեան գլուխն անցնիլ, որովհետեւ միութենական ձգտումները անցած էին այն գիծը՝ որուն ինքն Հռոմկլայի ժողովին մէջ համակերպուած էր, իսկ Լատիններու հետ յարաբերութիւնները առանց Արեւելեայց մասնակցութեան սկսած էին։ Անմիջապէս իրարու հետ խորհրդակցեցան Սանահնեցիք՝ որոնց առաջնորդն էր Գրիգոր Տուտէորդին, եւ Հաղբատացիք՝ որոնց առաջնորդն էր Դաւիթ Քոբայրեցին, եւ եպիսկոպոսներու խումբը՝ որուն գլուխը կը ճանչցուցէր Բարսեղ Անեցին։ Որոշեցին ուգին կարպով դիմել Լեւոնին, որուն վրայ վստահութիւն ունէին, կամ վստահութիւն ցուցնել պարտաւոր էին, բողոքելով Գրիգոր Ապիրատի կաթողիկոսութեան դէմ, որ առանց իրենց մասնակցութեան, եւ հակառակ իրենց ուղղութեան, կաթողիկոսութեան կոչուած էր, նոյնիսկ չորս աթոռներու հաւանութիւնը չստանալով (§ 930)։ Ըստ այսմ կը պահանջէին որ Ապիրատի ընտրութիւնը չեղած համարուի, եւ նոր ընտրութեան ձեռնարկուի, եւ իրենց կողմէն կաթողիկոսցու կը նշանակէին Անւոյ եպիսկոպոս Բարսեղը, որ Կիլիկեցիներուն՝ հաճելի է պէտք էր ըլլար, թէ իր Պահլաւունի տոհմակցութեամբը իբրեւ եղբօրորդի բարսեղ Ա. Անեցի կաթողիկոսին, եւ թէ անոնց ծանօթ եւ անոնցմէ յարգանքի արժանացած ըլլալուն համար, քանի որ Հռոմկլայի ժողովին մէջ Աղուանից կաթողիկոսէն ետքը առաջին տեղը իրեն տրուած էր նոյն իսկ Ապիրատէն վեր (ԸՆԴ. 198)։ Միանգամայն կը պահանջէին որ Տարսոնի բոցեռանդն եւ երիտասարդ արքեպիսկոպոսը, Ներսէս Լամբրոնացին, արքունիքէն եւ հայրապետանոցէն հեռանայ, եւ Լեւոն այլ եւս զայն իբր խորհրդակից եւ գործակից չընդունի, եւ միանգամայն չներէ որ Ներսէս իր քմաց եւ իր մտաց համաձայն նորութիւններ մուծանէ եկեղեցական կարգադրութեանց մէջ։

« 1039. Ընտրութիւն և Նախընթաց   |   1041. Լեւոն Շահեցող »
© Gratun.org