Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1045. Մուծած Նորութիւնները

Լամբրոնացիին իր կամքով ըրած կարգադրութիւնները քաղած ատեննիս՝ ամբողջկան ցուցակ ալ չենք գտեր, բայց աստ եւ անդ ըրած ակնարկները հաւաքելով կը տեսնենք, որ նա ամենօրեայ պատարագի սովորութիւնն է ունեցած, ունելով, կ՚ըսէ, զՔրիստոս վասն իմ օր ըստ օրէ առաջի Աստուծոյ Հօր պատարագ (ՏՂԱ. 217)։ Կը տեսնենք եւս որ պատարագած է քահանայական սուրս զգեստիւք եւ բացաւ գլխով, հակառակ Արեւելեայց, որ կը պտարագեն եղեր ունենալով գիշտ գլխուն վրայ, եւ երկու կնգուղ վրացի սաքուլայով, եւ Հաղբատեցի սեւ փիլոնով (ՏՂԱ. 218)։ Իր Քահանայկան զգեստները մետաքսեայ են եղեր, եւ ինքն ալ քթանազգեստ է եղեր, եւ չ՚ուզեր եղեր գշտով եւ կրօնաւորութեան սքեմով խարազնազգեստ լինել ի պատարագին, որպէս նոքա կամին (ՏՂԱ. 240)։ Այդ մասին կը դիտենք, որ քահանայական ըզեստներու խափանումը վերջին ատեններու պատահական սովորութեան պէտք է վերագրել, զի Հայսրու անծանօթ չէին այն զգեստները, ինչպէս ինքն ալ կը յայտարարէ, թէ զհին գովորութիւն նորոգեցաք (ՏՂԱ. 241)։ Բայց այս իրաւունք չէր տար վեղարը ծաղրել վրացի սաքուլա անուանելով, որ է Կովկասի լեռնականներուն սովորական կնգուղիի ձեւով գլխնոցը կամ գլուխի փաթթոցը։ Լամբրոնացին դադարեցուցեր է եւս պատարագի ատեն փակել զդուռն ի վերայ, եւ ձգել զվարագոյրն, անհաղորդ առնել զժողովուրդն յիւրեանց Աստուծոյն քաւիչ մահուանէն, ինչպէս կ՚ըսէ, կուառնեն ամենայն վանորայքդ ի վերն եւ ի վայրս (ՏՂԱ. 218)։ Փակ պատարագելը յունկան ծէսի նմանողութիւն է, եւ պէտք չէր այդչափ զայրանալ Հայոց դէմ, մանաւանդ որ նոյն սովորութիւնը նաեւ վարի վանքերը, այսինքն Կիլիկիոյ մէջ ալ կը պահուի եղեր տակաւին։ Կը յիշէ եւս որ երեք ճաշուները, զերրորդ եւ զվեցերորդ եւ զիններորդ ժամն ի միասին կատարէին (ՏՂ. 241), եւ ինքն զատ զատ ըսել տալ սկսեր է։ Պակասեալ էր ի վանօրէից Խաղաղական աղօթքն, եւ ինքն հրամայեր ի նախ ժողովեր յեկեղեցին յաղօթս, եւ ապա ի մահիճս հանգչիլ։ Բայց ասոնք խնդիր վերցնելու կէտեր չեն։ Կրօնաւորական օրհնութիւնը քահանայանալէն ետքը կուտան եղեր, եւ ինքն սկսեր է նախ կրօնաւոր օրհնել, ապա սարկաւագ, եւ ապա քահանայ կատարել, բայց հակառակ սովորութիւնը տիրած է մինչեւ հիմայ, եւ քահանայ, եւ քահանայական ձեռնադրութենէ ետքը աբեղայ կ՚օրհնենք։ Կը յիշէ եւս թէ չորեքշաբթի եւ ուրբաթ օրերը Տարսոնի եկեղեցւոյն մէջ 200 կամ 300աղքատի հաց եւ բակլայ բաշխել կուտայ եզեր, որ պարզապէս ողորմութեան եւ ոչ ծիսակատարութեան գործ է։ Իսկ կրօնաւորներուն զկէս տարին մի անգամ յաւուրն ուտել (ՏՂԱ. 242), խստակրօնութեան սովորութիւն մըն է, եւ ոչ խստիւ պահանջուելիք կանոն։ Կը յիշէ եւ վասն տօնի Աստուածայայտնութեան մեղադրանք մըն ալ առանց բացատրելու, եւ կ՚երեւի թէ Դեկտեմբեր 25ին ծնունդ տօնելու համար ալ օտարներուն համակերպած է։ Երրորդ ամուսնութեան հրաման տալու ալ սկսած է, որուն նկատմամբ չիջանք, կ՚ըսէ, առ ժամանակիս ծննդոց տկարութեան (ՏՂԱ. 243)։ Ուրիշ կէտեր ալ եղած պիտի ըլլան, զորս կը լռէ, եւ ընդհանուր կերպով մը կը կնքէ, զգիրս ոչ կարեմք թողուլ, եւ աւնդութեանց սնոտեաց հետեւիլ (ՏՂԱ. 244)։ Մենք քաղեցինք ինչ որ նմամակին մէջ յիշտակուծ գտանք, սակայն պիտի գիտենք թէ բնութեամբ իրարմէ տարբեր խնդիրներ կան առջեւնիս, եւ ամէնքը չեն կրնար աւանդութեանց սնոտեաց կարգը դասուիլ։ Ինչ ինչ կէտեր պարզապէս աղաւաղումներ են, ժամանակին բերմունքով խրթնացած, որոնք պէտք էր ուղղուէին, բայց ոչ թէ իրեն անձնական հեղինակութեամբ, այլ պէտք էր գրէր եւ բացատրէր, եւ հայրապատական կամ ժողովական իշխանութեամբ վճռել տալ ուղղութիւնը։ Իսկ կէտերէ մի մասն ալ եկեղեցւոյ հնօրեայ կանոններ են զորս երբեք ներեալ չէր Լամբրոնացիին ոտնակոխ ընել, եւ իր հակառակորդները իրաւունք կ՚ունենային Լեւոնէ խնդրել որ արգիլէ անոր՝ նորութիւններ մուծանել։

« 1044. Թոյլատու Սկզբունքը   |   1046. Բարի Վկայութիւններ »
© Gratun.org