Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1047. Անձնական Փաստեր

Լամբրոնացիին անձնապաշտպանութեան միւս փաստն ալ, Կիլիկեցւոց մէջ տեղի ունեցած կենցաղական եւ պետական փոփխութիւններ են։ Իր համոզմամբ Ձորոգետացիներ Պարսկական շրջանակին մէջ մնացած ըլալով, նոր քաղաքակրթութենէն կը խորշին, եւ անոր համար զինքն կը դատափետեն, որ զարգացեալ լատիններուն կը փափաքի հետեւիլ։ Դուք ալ, կ՚ըսէ Լեւոնին, բաց-գլուխ մի՛ կենաք, այլ միշտ շարփուշ դրէ՛ք, մազերնիդ ու մօրուքնիդ մի՛ կրճատէք, այլ աճեցուցէք ու երկնցուցէ՛ք ինչպէս հիները, զսպեալ զգեստներ մի՛ գործածէք, այլ լայն եւ թաւ դուռայ հահագէք, անսախտ ու լոկ, լեհլով ձի մի՛ հեծնաք, այլ ճուշանով սախտեալ երիվարներ գործածեցէք (ՏՂԱ. 239), սիր ու պրօքսիմոս ու գունդստապլու մարաջախտ տիտղոսները խափանեցէք, եւ ամիրայ ու հէճուպ ու սպասալար ու մարզպան հին անունները շարունակեցէք։ Արդ, կ՚ըսէ, փոխեցեք դուք զայս լատինացի ձեւս, եւ մեք հաւանիմք Ձորոգետացեացն։ Անոնց առաջարկները ծաղրելով կ՚աւելցնէ, կը պատարագենք սափուլայով եւ երկու կանգուն վեղարով, եւ ծրարեմք զմետաքսեայ զգեստն, պատարագի կը մտնենք խարազնազգեստ եւ ոչ քթանազգեստ, կ՚ըլլանք հրապարակաւ մսակեր, Թուրքացն կթզայընկեր, եւ խմենք զանկակեայ տօղտօքանով (ՏՂԱ. 240)։ Լամբրոնացին այդ մասին մէջ ալ բուռն յուզումէ գրգռուած, կարծես թէ տրամաբանելու պայծառութիւնն ալ կը կորսնցնէ։ Միթէ հնար է՞ կենցաղական սովորութիւններու եւ առօրեայ զգեստներու նման, եկեղեցական ծիսակատարութիւններն ալ փոփոխել։ Կամ եթէիրօք ալ Ձորոգետացիք ուտելու եւ խմելու զեղումներ ունէին, միթէ անով կ՚արդարանային եկեղեցական ծէսերուն մէջ իւրովի փոփխութիւն ընողները։ Լամբրոնացին կ՚աշխատի իր օտարասիրութիւնը պաշտպանել նաեւ Հայ եկեղեցւոյ մէջ գործածական դարձած յունարէն բառերով, զոր օրինակ, Քրիստոս, Եկեղեցի, Կաթողիկոս, Եպիսկոպոս, Պռօսխումէ, Օրթի, Ստեփանոս, Լէոն, Գրիգոր եւ այլք բիւր (ՏՂԱ. 230)։ Սակայն այդ անունները, որ լեզուական փոխառութիւններ են, բնաւ կապ չունին օտար եկեղեցիներու հետեւողութեան հետ, եւ զայն չեն արդարացներ։ Կը յիշղ եւս Յոյն եւ Լտաին եկեղեցիներու սովորութիւնը, փոխադարձաբար մէկը միւսին լեզուով ալ աւետրան կարդալու, որով անուղղակի Տարսոնի մէջ իր մուծած նմանօրինակ սովորութեան կ՚ակնարկէ, որուն մասին ուրիշ կողմէ ծանօթութիւն չունինք։ Սակայն օտարներուն ըրածն ալ տարին մէկ կամ երկու օր միայն կատարուած ծէս մըն է։ Վերջապէս որչափ ալ ժամանակով Հայերուն Յոյներէն շատ բան սորված ու փոխ առած ըլլալը ստոյգ ըլլայ, ասիկա ալ փաստ մը չ՚ըլլար չարունակաբար օտարները ընդօրինակելու, ինչ որ Արեւելեայց զգուշացուցած, իսկ Լամբրոնացիին շատ լայն կերպով ըմբռնած մէկը կէտն էր։ Միայն թէ չենք կրնար առանց մորմոքիչ յուզման կարդալ, Լամբրոնացիին խօսքերը, երբ հեզօրէն կ՚առաջարկէ, զԼատին ազգին անօսր եւ բարակ սովորութիւնն թողուլ, եւ ի հնոց Հայաստանեայց թանձրութիւնն դառնլ (ՏՂԱ. 241)։ Հայաստանեայց եկեղեցւոյ եպիսկոպոսի մը, եւ Հայոց ազգին նշանաւոր անձնաւորութեան մը բերանին չենք վայելեցներ այսպիսի ծաղրածու երգիծաբանութիւնը, զոր կծու նախատինք կը գտնեն ազգային աւանդութեանց եւ զշունս լիրբս հաջեն, զկամս հաճե՞մ (ՏՂԱ.) թեանց դէմ։

« 1046. Բարի Վկայութիւններ   |   1048. Ընդհանուր Ուղղութիւն »
© Gratun.org