Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1051. Բիւզանդիոն Գացողներ

Թագաւորական թագի խնդրանքները եւ տուուչութեան պայմանները դիւրաւ կրնային հաշտուիլ, եթէ գործը լոկ քաղաքական տեսակէտէն նկատուէր, սակայն թէ Լատիններուն եւ թէ Յոյներուն կողմէ եղած առաջարկներուն հետ յարակից էին դւանկան եւ ծիսական համաձայնութեան պայմանները, ինչ որ կը դժուարացնէր։ Արեւելեայց ընդդիմութիւնը յայտնի էր, սակայն Կիլիկեցիք ալ խմբովին եւ միաձայն կերպով զիջողութեանց կողմնակից չէին, իրենց մէջ ալ տարբերութիւններ եւ աստիճաններ կային, եւ անհամաձայնութիւններ կը տիրէին։ Իսկ Լեւոն որ ամէն պայմանի յարմարելու պատրաստ էր՝ նպատակին հասնելու համար, պարզապէս արտաքին ձեւին կը համակերպէր, իսկ ներքին մտադրութիւնը նպատակին հասնելէ ետքը իր ազատութեամբ գործել էր։ Սակայն այդ ձեւն ալ, ո՛չ յայտնապէս կրնար հրատարակել, եւ ոչ նախանձայոյզ եպիսկոպոսներ նենգամիտ կերպերու կը խոնարհէին։ Այդ ծածկամիտ տեսութեանց հետեւանքն է, որ Լեւոն ոչ խոտեաց եւ ոչ զմի ոք յերկոցունց թագաւորաց, Ալեքսէ եւ Հենրիկոսէ, եւ իւրաքանչիւրին ըստ կամաց նոցա արար պատասխանի։ Այդ ընթացքը պատմիչին տեսութեամբ իմաստուն կ՚ըսուի, սակայն իբրեւ ուղիղ եւ ապահով չի կրնար նկատուիլ, բայց եթէ հայադաւան դրութեամբ՝ երկու եկեղեցիներուն վրայ ալ թոյլատու ներողամտութեամբ նայելով։ Ապա թէ ոչ երկուքին ալ միանգամայն հաւանութիւն ցուցնելը՝ նենգամիտ կեղծիք կրնար ըսուիլ։ Որովհետեւ թագին առաքումը Յոյներուն կողմէն կանխած էր, անոնց հետ միութենական բանակցութիւնն ալ պիտի կանխէր, եւ պատգամաւորութիւն մը մեկնեցաւ Սիսէ Կոստանդնուպոլիս 1197ին սկիզբները։ Պատգամաւորութեան գլուխը կը գտնուէր արքեպիսկոպոսն Տարսոնի տէր Ներսէս Լամբրոնացի, որ շուտով Լեւոնի մօտ դարձած էր իբրեւ գործակից, երբ անոր առերեւոյթ հեռացումը բաւական չէր եղած Արեւելեայց միտքերը շինել, եւ խզումը իրականացած էր Բարսեղ Անեցիի կաթողիկոս հռչակուելովը։ Ներսէսի զայրացկոտ նամակը ոչ թէ զդեցութիւն մը ունեցեր էր, այդ բոլորովին աւելորդ գործ մը դարձած էր։ Լամբրոնացիին կ՚ընկերանային Հալկամ Պապեռոնցին, Լեւոնի մօրեղբայրը, Ռիթայի եւ Բակուրանի եղբայրը, եւ Պօղոս անուն պարոն կամ ազնուական մը ի դրանէն իւրոյ, Լեւոնի պալատական դպիրներէն (ՍՄԲ. 109)։ Լամբրոնացին խնդամիտ եւ մեծայոյս կ՚երթար Կոստանդնուպոլիս, իր հրաբորբոք իղձերուն կատարումն էր որ իրեն կը յանձնուէր, եւ վերջապէս այնչափ ատենէ ի վեր ի սիրտը տոչորող եկեղեցական միաբանութիւնը իր ձեռքով պիտի կատարուէր։ Լեւոն եւ Ապիրատ իրեն հետ համախոհ եւ համաձայն զիջողութեամբ առատնալու, Ալեքսիս եւ Յոյներ նախաձեռնարկ եղած էին որեւէ միաբանութեան մը յանգիլը, ամենայն ինչ բարեգուշակ էր յաջողութեամբ պսակուելու։

« 1050. Յոյն Կայսրէ Թագ   |   1052. Լամբրոնացի Յուսախաբ »
© Gratun.org