Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1053. Ծռազատիկ Մըն Ալ

Այդ կէտը անով աւելի կարեւոր էր ճշդել, որ 1197 թուականը ծռազատիկի տարի մըն է, ինչպէս հանդիպած էր 95 տարի առաջ 1102ին, Վկայասէրի օրով (§ 909), եւ հետաքրքրական էր ճշդել թէ ուր գտնուեցաւ Լամբրոնացին, եւ ինչ վարմունք ունեցաւ այդ մասին։ Ծռազատիկը շատ մեծ շփոթ պատճառեց Վրացիներու եւ Հայերու միջեւ Հայաստանի հիւսիսային կողմերը, որ Վրաց իշխանութեան ներքեւ էր, եւ ուր յունական դրութիւնը կը տիրէր։ Հայ Օրբելեաններէն, որոնց ազդեցութիւնը մեծ էր, Իւանէ արդէն յունադաւանութիւն ընդունած էր, Զաքարէ հայադաւան մնալով ալ համակերպելու ձեւերը կը փնտռէր (§ 1021), այնպէս որ քաղաքականապէս յունադաւանութիւնը կը զօրանար, մինչ եկեղեցացկանապէս Արեւելեայք աւելի ամուր էին հայկական դրութեան վրայ։ Մոլեռանդութիւն մինչեւ իսկ մղած է Վրացիները՝ Հայ եկեղեցի մը կրակի տալ, որուն քաղաքը չէ յիշուած, ուր 40 հոգի ալ միասին այրած են։ Բայց Վրացիք չեն կրցած Հայերուն վրէժխնդրութենէն ազատիլ, բայց եթէ տուժելով 100,000 դահեկան եկեղեցւոյն համար, եւ 40,000 ալ այրածներուն համար (ՉԱՄ. Գ. 161)։ Կիլիկոյ սահմաններուն մէջ ալ Յոյներու ու Լատիններու կողմէն հակառակութիւններ եղած են, բայց նշանակութիւն չեն ունեցած, զի Լեւոն իր իշխանութեամբ եւ զօրութեամբ պաշտպանած է իր եկեղեցին։ Ըսել է թէ Ապիրատ ալ զիջողութեան կողմը չէ եղած, եւ նշան մըն է որ Լամբրոնացին ալ ազգային տոմարի պաշտպան կանգնած է, եթէ Կիլիկիա կը գտնուէր։ Իսկ եթէ նոյն միջոցին Կոստանդնուպոլիս կը գտնուէր, շատ հաւանական կը կարծենք տեղական սովորութեան համաձայնած լինելը։ Սմբատի գործածած բացատրութիւնը, թէ մոլորեցան Յոյնք ի զատկէն (ՍՄԲ. 109), բւկան է Կիլիկիոյ մէջ բռնուած ընթացքը ցուցնել։ Երուսաղէմ ալ ծռազատիկի շփոթութեանց մեծ կեդրոններէն մէկն էր միշտ, զանազան ազգերու շփման պատճառով, եւ Անեցին այլ ազգք խանգարեցին զզատիկն յիշելէ ետքը, ուրախութեամբ կը յաւելու, թէ սուրբ գերեզմանին լոյսը Հայոց զատիկին վառեցաւ, եւ յամօթ եղեն հակառակորդքն (ՍԱՄ. 145)։ Միայն ուղիղ չէ Հայոց 646 թիւը 1199ին համեմատելը, որ Անեցիին տարեգրութեան սովորական սխալն է, իսկ ծռազատիկին 1197ին ըլլալը տոմարական հաշուով ճշդուած կէտ մըն է։

« 1052. Լամբրոնացի Յուսախաբ   |   1054. Թագադրութիւնը Յետաձգուած »
© Gratun.org