Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1054. Թագադրութիւնը Յետաձգուած

Կեղեստինոս Գ պապը, որ 1911ին Կղեմէս Գի յաջորդած էր, նոր խաչակրութիւն մը հրատարակեց, Երրորդին ապարդիւն մնալուն վրայ, իբր անոր լրումը, եւմիշտ Երուսաղէմը նորեն քրիստոնէից ձեռք անցնելու դիտմամբ։ Գործողութիւնը յանձնեց Հենրիկոս Զ. կայսեր, որ իրօք կ՚ուզեր այդ արշաւանքով քաւել պապին կողմէ իրեն դէմ արձակուած վճիռը։ Բայց կայսերութեան շփոթութենէն արգիլուելով, վերջապէս 1197ին բանակ մը ճամբայ հանեց, որուն կ՚ընկերակցէր Կոնրադոս Հերբիպոլսոյ (Wurzburg) եպիսկոպոսը, կայսերական քարտուղար եւ պապական նուիրակ, որ պապին եւ կայսեր կողմանէ պաշտօն ունէր պսսակել Կիպրոսի Ամաւրի եւ Հայոց Լեւոն թագաւորները, որոնք նորէն թագադրութեան համար խնդրանքներ ըրած էին, եւ որոնք այս կերպով պիտի օգնէին Խաչակիր արշւանքին։ Յիշեալ 1197 տարւոյ Սեպտեմբերին կատարուեցաւ Ամաւրիի օծումն ու թագադրութիւնը Նիկոսիոյ մէջ, Եւ անտի Կիլիկիա անցնելէ առաջ բանակն ու նուիրակը Ասորիք գացին, ձմեռը չսաստկացած պատերազմի գործը սկսելու եւ յաջողցնելու համար։ Սակայն Հենրիկոս կայսեր մահը, որ տեղի ուեցած էր Սեպտեմբեր 28ին, արգելք եղաւ գործերուն շարունակուելուն։ Լեւոն փութացած էր բանակին եւ նուիրակին ետեւէն ղրկել Սսոյ արքեպիսկոպոս Յովհաննէս, որ նուիրակին հանդիպեցաւ Պտղոմայիսի մէջ, այժմ Աքիա, բայց թագադրութեան անմիջապէս գործադրուելուն անհնարութեան լուրը միայն բերաւ Լեւոնի, նուիրակին Եւրոպա դառնալուն եւ Խաչակիր բանակին ցրուելուն պատճառով։ Ասոր վրայ նուիրակութեան ու թագադրութեան պաշտօնը յանձնուեցաւ Մոգունտիոյ (Mainz) արքեպիսկոպոս Կոնրադոսի, որ միանգամայն Սաբինիոյ (Sabina) կարտինալ եպիսկոպոս էր (ԿԱԼ. 351), եւ ոչ Ս. Սաբինայի եկեղեցւոյն կարդինալ երէց, ինչպէս ոմանք իմացած են (ՍԻՍ. 464)։ Հռոմի կարդինալներուն առաջին եօթները Հռոմի շրջակայ եպիսկոպոսութեանց անունները կը կրէին, եւ այս եօթներէն մէկն Մոդունտիոյ քաղաքի արքեպիսկոպոս Կոնրադոսը։ Այժմ եօթները վեցի վերածուած են։ Լեւոն անգամ մըն ալ յուսախաբ կը մնար իր ակնկալութեանց մէջ, եւ այնչափ փափաքով սպասած թագաւորականօծումին հանդէսը նորէն կը յետաձգուէր։ Այստեղ պէտք կը զգանք դիտել տալ, թէ պատմիչներու եւ յիշատակարաններու մէջ տարբերութիւններ կան Լեւոն թագաւորութեան թուականին մասին։ Առաջին անգամ 1190ին Փրեդերիկոս Բարբարոսսային թագաւորութիւն խոստանալէն սկսելով, Լեւոն սկսած էր թագաւորի անուն կրել, բայց տակաւին 1198ին թագադրութեան խնդիրին հետապնդումները կը շարունակէր։ Պատմութեանս մէջ ալ յիշեցինք թէ ինչպէս 1194ին Լամբրոնացին զայն թագաւոր կը կոչէր (§ 1042), 1195 Հենրիկոս Կամպանիացին զայն կը թագէր (§ 1050), 1096ին Ալեքսիս կայսր թագով կը պատուէր (§ 1050), եւ 1098ին Լամբրոնացին կը գրէր, թէ ինքնակալն հին Հռոմայ՝ Հեռի եւ նոր Հռոմայ՝ Ալեքս, պսակեցին զԼեւոն (ՀԱՅ. 427). եւ իրօք ալ 1097էն ճամբայ ելած էր կայսեր եւ պապին ղրկած թագը Կոնրադոս Հէրբիպոլսեցի նուիրակին ձեռօք։ Արդ այս տարբերութիւնները շուտով կը լուծուին թագաւորութեան իրաւունքը եւ թագադրութեան հանդէսը իրարմէ զատելով։ Լեւոն թագաւորութեան իրաւունքը եւ անունը ստացած էր 1090ին, բայց թագադրութեան հանդէսը կը յապաղէր, որ իրաւունքին նուիրագործումը պիտի ըլլար։ Մեր օրերն լ Ռուսիոյ եւ Անգլիոյ վեհապետները, որոնց օծման սովորութիւնը կը պահեն, նուիրական արարողութիւնը իրենց գահ բարձրանալէն տարի կամ տարիներ ետքը կը կատարեն։

« 1053. Ծռազատիկ Մըն Ալ   |   1055. Լեւոնի Ընթացքը »
© Gratun.org