Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1056. Հռոմի Պայմանները

Վերջապէս կը հասնի, թէ ոչ անձամբ գոնէ պաշտօնական գրութեամբ՝ արծուէս (archevesque) մի պատուաւոր, այսինքն արքեպիսկոպոս մը, (ԿԻՐ. 75), որ է նոյն ինքն նոր նուիրակն Կոնրադոս, արքեպիսկոպոս Մոգունտիոյ եւ կարդինալ եպիսկոպոս Սաբինիոյ, բայց թագադրութիւնը չի կատարած Հռոմայ եկեղեցւոյն հետ միաբանութեան խնդիր կը յուզէ։ Կարդինալին կատարելիք թագադրութիւնը պապին եկեղացւոյ կողմէն օրհնութիւն մըն էր, եւ պապը չէր կրնար օրհնել մէկ մը՝ որ իրեն հետ եկեղեցականապէս եւ հոգեւորապէս միաբանած չըլլար։ Այս է խնդիրին էական կէտը եւ իսկական նշանակութիւնը, որուն զգալի նշանները պիտի ըլլան ինչ ինչ արտաքին համաձայնութիւններ։ Այս մասին իբր կարդինալէն առաջադրուած պայմաններ, երեք կէտեր միայն կը յիշէ կիրակոս.

1. Տէրունի եւ որբոց տօները հաստատուն ամսաթիւերով կատարել, որ է ըսել Հայոց սեփական եօթնեկական գրութիւնը ջնջել։

2. Ժամերգութիւնները եկեղեցւոյ մէջ կատարել, մինչեւ Հայերը սովոր էին միայն պատարագի համար եկեղեցի մտնել, իսկ ժամերգութիւնները գաւիթին մէջ կը կատարէին , ստիպել ի հինահարութեանցն Իսմայէլի։

3. Ծննդեան եւ Յարութեան ճրագալոյցներուն ձուկ ու ձէթ միայն գործածել, եւ ոչ կթեղէն եւ կաթեղէն ալ (ԿԻՐ. 75)։ Ներսէս Պալիեանցի յիշատակներուն մէջ ուրիշ երկու պայմաններ ալ կը յիշուին, այսինքն է,

1. Հայ Տղայոց Լատին Լեզու Սորվեցնել։

2. Պայմանեալ ժամանակամիջոցներուն Հայոց կաթողիկոսին կողմէն արդագիր նուիրակներ յղել Հռոմ (ՍԻՍ. 468) որ է Հռոմի հպատակ եպիսկոպոսներուն վրայ դրուած, ի սեամս առաքելոց (ad limina apostolorum) այցելութեան պարբերական պարտքը, իբրեւ նշանակ նշանկ հպատակութեան եւ առիթ ընծայաբերութեան։ Բայց ասոնք լոկ արտաքին պայմաններեն, որոնք պապին ուզածին ոչ իսկութիւնը, այլ նշանները պէտք է ճանչցուին, եւ էականը եղած պիտի ըլլայ դաւանութեամբ եւ վարդապետութեամբ եւ հպատակութեամբ Հռոմի եկեղեցւոյն հետ ամենայն միաբանիլ։ Կիրակոս դրամական պայմանի մըն ալ յիշատակութիւն ունի, այսինքնէ իր առաջարկներուն ընդունալի եղած ատեն՝ թագադրութիւնը ձրի ընել, թէ ոչ այնչափ գանձս առնուլ ոսկւոյ եւ արծաթոյ եւ ականց պատուականաց (ԿԻՐ. 75)։ Մենք այդ կէտն ալ շփոթ իմացուած կը կարծենք, որովհտեւ չենք կարծեր թէ կրդինալը իր գանձելիք իրաւունքէն հրաժարիլ ուզէր, այլ կ՚երեւի թէ դրամական կարեւոր նպաստի ալ խոստում մըն էր, եթէ միաբանութեան պպական պայմանը ընդունելի ըլլար։ Այս կարծիքնիս կը հաստատու ապագային մէջ ստէպ խոստացուած, եւ երբեմն ալ տրուած, դրամական նպաստներով։

« 1055. Լեւոնի Ընթացքը   |   1057. Լամբրոնացի Ատենաբան »
© Gratun.org