Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1058. Տարսոնի Գումարումը

Լեւոնի գումարած ժողովին հայրերը, կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսները, ոչ հաւանեցան առնել զխնդիրն (ԿԻՐ. 76), եւ չի համակերպեցան նուիրակին առաջարկներուն, որոնք եթէ նշանակուած արտաքին կէտերն էին միայն, թէրեւս Ապիրատն ալ՝ եւ իր խորհրդակից եպիսկոպոսներն ալ դժուարութիւն չի զգային համակերպիլ։ Ուստի հարկաւ անոնցմէ զատ եւ աւելի ծանր կէտեր առաջարկուած են Հռոմէկան եկեղեցւոյ հետ կատարեալ միութիւն կնքելու, իսկ կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսներ՝ Արեւելեայց գրգռութեան առիթ տալէ եւ անոնց գանգատները եւ ընդդիմութիւնները արդարացնելէ զգուշացած են։ Երբոր Լեւոն կը տեսնէ որ Տարսոնի գումարման ելքը յաջող չեղաւ, եւ թագադրութեան գործը կրկին կը վտանգուի, նոր միջոց մը կը մտածէ նուիրակը հաճեցնելու։ Օրհնութիւնը եւ օծումը ընդունողը ինքն պիտի ըլլար, եւ ոչ եպիսկոպոսները, հետեւաբար ինքն իրեն համար ամէն պայմաններ կ՚ընդունէր, եւ համարձակ կը յայտարարէր, թէ զոր ինչ հրամայէ ինքնակալ կայսրն եւ պապն մեծ, անյապաղ առնեմք զամենայն։ Իսը կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսներն ալ լռեցնելու եւ ընդդիմութիւն չի յարուցանելու համար, մտերմբար կը վստահացնէր, դուք մի ինչ հոգայք վասն այդորիկ,ես հաճեցից զմիտս նոցա առ անգամ մի կեղծաւորութեամբ (ԿԻՐ. 76)։ Սակայն Լեւոնի առաջարկը չբաւեց նուիրակ կարդինալը գոհացնել, որուն նպատակը տիրապէս եկեղեցական էր. եւ կ՚ուզէր առիթէն օգտուիլ Հայոց եկեղեցին Հռոմէականին հպատակեցնելու համար։ Պատմիչներ մեզի մանրամասնութիւններ չեն հաղորդեր, թէ ինչպէս կրցան վերջիվերջոյ երկու կողմերը համաձայնութեան մը յանգիլ, որովհետեւ հաւանեցոյց Լեւոնզեպիսկոպոսն յանձն առնուլ զերդումն, եւ արարին եպիսկոպոսք զբանն երդմանն (ԿԻՐ. 76)։ Հաւանական ենթադրութիւնն է, թէ նուիրակ կարդինալը թեթեւցուց հետզհետէ պահանջուած պայմանները, որովհետեւ չենք ուզեր ենթադրել թէ կաթողիկոս եւ եպիսկոպոսներ ալ համաձայնած ըլլան Լեւոնի պէս նուիրակը հաճեցնել առ անգամ մի կեղծաւորութեամբ։ Երդումն ըսուածը համաձայնութեան ծրագիրի մը ստորագրութիւնն է անշուշտ, իսկ համաձայնութիւն տուողներն ալ, բոլոր ժողովական եպիսկոպոսներ չեղան, այլ միայն 12 եպիսկոպոսներ աւելի համակերպողներէն, որոնք Լեւոնի անձնական բարեկամութեամբ, անոր քաղաքական նպատակով օգնողներ, կամ թէ ըսենք, Կիլիկիոյ պետական եւ զինուորական յաջողութեանց փափաքողներ էին։ Այբ 12 եպիսկոպոսներէն կը յիշուին միայն Ներսէս Տարոնի, Յովսէփ Անտիոքի, Յովհաննէս Սսոյ եւ Անանիա Սեբաստիոյ (ԿԻՐ. 76), իսկ միւս 8 եպիսկոպոսներ այստեղ չեն յիշուիր. այլ հարկաւ սոյն 14-երուն մէջէն էին, որոնք թագադրութեն հանդէսին ներկայ եղան ՍՄԲ. 110)։ Միւս կողմէն Լատիններն ալ փափաքով էին գործը որեւէ կերպով վերջացնելու։ Նոյն 1198 տարւոյ Յունուար 8ին Կեղեստինոս Դի յաջորդ ընտրուած էր Իննովկենտիոս Գ, այն որ իրաւամբ պապական ազդեցութիւնը գագաթնակէտին հասցուցած կը ճանչցուի, գործունեայ եւ ձեռնարկու անձ մը, որ առջի օրէն սկսած էր նոր խաչակրութեամբ Երուսաղէմը վերստին գրաւելու գաղափարը մշակել, եւ այս նպատակին համար Հայոց թագաւորութեան օժանդակութիւնը մեծապէս օգտակար պիտի ըլար։ Ուսին հաւանական է որ Իննովկենտիոսէ նոր հրահանգներ հասած ըլլան գործը դիւրացնելու եւ թագադրութիւնը կատարելու, Լեւոնն ու Հայերը շահելու համար։

« 1057. Լամբրոնացի Ատենաբան   |   1059. Լամբրոնացիի Մահը »
© Gratun.org