Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Զ. Ապիրատ

1063. Թագադրութեան Օրը

Լամբրոնացին 1198 Յուլիս 14ին կամ 17ին վախճանելովը (§ 1059), չկրցաւ ներկայ ըլլայ թագադրութեան հանդէսին՝ որ արտասովոր շքով կատարուեցաւ վեց ամիս ետքը 1199 Յունուար 6ին, Աստուածայայտնութեան տօնին, չորեքշաբթի օր։ Թագադրութեան օրը շատերէ 1198 Յունուար 6ին գրուած էր հետեւելով Չամչեանի հաշիւին (ՉԱՄ. Գ. 165), եւ վերջերս Տէր-Միքէլեան ալ նոյնը կը պնդէր (ՍԱՄ. 296), ի զուր եւ վարկպարազի սեպելով Ալիշանի ժամանակագրութիւնը որ 1199 Յունուար 6ին կը դնէ զայն։ (ՍԻՍ 470)։ Առաջիններուն հիմնական փաստն էր Սմբատի վկայութիւնը թէ ի թուին ՈԽԷ Յունուարի 6, յօր յայտնութեանն օծեցին զԼեւոն (ՍՄԲ. 109), 647 տարին համեմատելով 1198ին, երկու թուականներու մէջ 551 տարիներու տարբերութեան ընդհանուր հաշւով։ Սակայն Հայոց թուականը շարժական հաշուով կը գործածուէր, եւ յիշեալ ՈԽԷ թուականը սկսած էր 1198 Յունուար 31ին, Աստուածայայտնութեան Յունուար 6ը անցնելէն ետքը, որով ՈԽԷ թուկանին մէջ յիիշեալ տօնը կ՚իյնար 1199 Յունուար 6ին, կամ հայկական ամիսներով՝ հրոտից ամսոյն 11ին, եւ այն օր կատարուեցաւ մեծահանդէս թագաւորութիւնը։ Այդ հաշիւը կը հաստատուի եւս դիտելով, որ հանդէսին ներկայ եպիսկոպոսներուն մէջ չի յիշուիր Ներսէս արքեպիսկոպոսն Տարսոնի եւ Լամբրոնի, այլ ներկայ են տէր Վարդան արքեպիսկոպոս Լամբրոնին եւ առաջնորդ Սկեւռուն, եւ տէր Ստեփանոս արքեպիսկոպոս Տարսոնի եւ Տէր Մլիճոյն (ՍՄԲ. 110)։ Իսկ նոր թեմակալներ անուանուած չէին ըլլար, եթէ Ներսէս արդէն մեռած չըլլար, որով մտացածին կը դառնայ պատմել թէ առաջիկայ գտաւ եւ Ներսէս Լամբրոնցի, եւ արար զատենախօսութիւն շքեղ (ՉԱՄ. Գ. 166)։ Թագադրութիւնը կատարուեցաւ ի Տարսոն քաղաքն (ՎԱՀ. 215), բայց այդ հանդեսը տարբեր էր անկէ՝ զոր Լամբրոնացին կը յիշէ, թէ երկու կայսրները պսակեցին զԼեւոն քարամբ պատուականաւ յեկեղեցի Տարսոնի, որ իմ անարժանութեամբս հովուի (ՀՅ. 427)։ Թագերուն առաքումները թէ Ալէքսէ եւթէ Հէնրիկոսէ նիւթապէս կանխեցին, եւ հանդիսական օծումէն եւ թագադրութենէն առաջ պարզ օրհնութիւն մը կատարուած պիտի ըլլայ նոյն ինքն Լամբրոնացիին ձեռքով։ Երրորդ թագ մըն ալ կը յիշեն օտարներ Պաղտատի ամիրապետէն զրկուած (ՍԻՍ. 465), որ այն տաեն էր Նասր Լէտինալլահ՝ անուանական կամ լոկ կրօնական ամիրապետութեան գահակալը, որ Մըքթաֆի-Լիամրուլլահի (§ 933) երրորդ յաջորդն էր, Մըսթանխէտ-Պիլլահէ եւ Մըսթատի-Պիամրուլլահէ ետքը աթոռ բարձրացած 1180ին, եւ 45 տարի պահած մինչեւ 1225, հակառակ Թուրք ցեղերու յարձակմանց, որոնք ստիպուեցան Պաղտատը ազատ թողուլ Ճէնկիզխանի նոր արշաւանքին պատճառով (ՎԵՐ. 496)։ Ամիրապետէն եկած թագին մասին ազգային յիշատակներ բնաւ տեղեկութիւն չունին։

« 1062. Լամբրոնացիին Տօնը   |   1064. Թագադրութեան Հանդէսը »
© Gratun.org