Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Հայաստանյայց Ս. Եկեղեցու Քրիստոնեականը by Արշակ Տեր-Միքելյան

Երկրորդ Մասը: Աստվածորդու Փրկագործությունը

ԻԳ. 2. Քրիստոսի Քահանայապետական Պաշտոնն ու Պատարագը

Քրիստոս իրականացրեց յուր մարգարեական գործունեության նպատակը քահանայապետաբար մատուցած պատարագով։ Քահանայապետական պաշտոնի գաղափարն ու հիմունքն Աստուծո և մարդու միջի հաշտությունն է, որ արտահայտում է ամենայն քահանայության և նորա զոհաբերության մեջ։ Եվ որովհետև մարգարեության վերջն ու լրումը Քրիստոս է, հետևաբար քահանայությունն ու զոհը ստանում է յուր իսկությունը Քրիստոսի մեջ։ Եվ քանի որ ոչ մի արարած, մանավանդ մեղանչական արարած, չի կարող Աստուծո և մարդու մեջ հաշտության միջնորդ լինել, հաշտության զոհ լինել, պարզ է, որ Քրիստոս է իսկական քահանայապետն և իսկական զոհը։ Իբրև Աստուծո Որդի և Մարդո Որդի և իբրև Նոր Ուխտի հաստատող, Քրիստոս այն քահանայապետության և զոհի կատարումն և իսկությունն է, որ բացարձակապես նշանակություն ունի թե՛ մարդու և թե՛ Աստուծո առաջ։

Այս բացարձակ նշանակությունը հաստատված է Քրիստոսի մարդկության և աստվածության իրական միության վրա։ Մեղանչական մարդկությունն յուր մեղքով բաժանված է Աստուծուց, այնպես որ մեղանչող մարդն էր կարող յուր սահմանափակ ուժերի անվստահությամբ մոտենալ առ Աստված ի հաշտությունն միության և ոչ էլ Աստված յուր ամենաբարձրությամբ կարող էր միանալ ու հաշտվիլ մեղքում թավալված մարդկության հետ։ Բայց Աստված, հավիտենական սեր լինելով, չպետք է թողներ մարդկությունն յուրյանից բաժանված. նորա կատարյալ սիրուց բղխում է այն նախատնօրինված հաշտության անհրաժեշտությունը (Եփ., Ա 5. Ա Պետ., Ա 20), որով միայն կարող էին մարդիկ վերստին հաշտ միության մեջ մտնել Աստուծո հետ բազմադարյան բաժանումից հետո։ Աստուծո անստվեր փոփոխությունը չի կարող յուր արքայության իրականացման համար ստեղծած սեփական աշխարհը վերջնականապես մերժել յուրյանից. ըստ որում` յուր սեփական աշխարհը փրկում է, որպեսզի մարդկությունը կարողանա համարձակապես մտնել յուր սուրբ սիրո միության մեջ` առանց յուր բացարձակ արդարության ու սրբության տուժման։ Եվ այդ պատճառով է, որ Աստուծո սիրուց բղխում է հաշտության անհրաժեշտությունը, բայցև միանգամայն նորա սրբությունից բղխում է մեղքի չքացումը, իսկ նորա արդարությունից հետևում է աստվածային ցասումն ու պատիժ։ Ուստիև մարդկությունն յուր մեղանչական վիճակում կոչվում է «որդիք բարկության»։ Աստուծո բարկությունը բղխում է նորա սրբությունից և արդարությունից, և քանի որ նորա սերը քավություն է պահանջում ու փրկություն, հայտնի է, որ նորա բարկությունը նորա սիրո հետևանքն է, որով պետք է ողորմի յուր արարածների վրա (տե՛ս վերը, գլ. ԺԱ)։ Աստուծո սրբության, արդարության և ողորմածության այդ իրականությունն իրագործվում է Քրիստոսի գերահրաշ պատարագով (Եղիշե, 267-273)։

Պատարագի կամ զոհի կարևորությունը բղխում է հաշտության սկզբունքից։ Աստուծո դեմ մեղանչած մարդը չի կարող յուր մեղքի քավության համար մի որևիցե հատուցումն տալ. արդարության տեսակետից նայելով` մեղանչածը պետք է մեռնի և նորից ծնվի առանց այն մեղքին, որի մեջ է ընկել մեղանչումով։ Մեռնելու անհնարությունից ծագել է զոհը, որ անելով` մարդ ներքին զղջմամբ բարոյապես մեռնում է այդ զոհի հետ և Աստուծո առաջ սրբված համարվում։ Բայց այսպիսի զոհն, որ ընդհանրացած էր հին ազգերի մեջ, նախատիպ ու կրթիչ նշանակություն ունեին և ոչ մի իրական հաստատություն չէին մեղքի թողության։ Առավել ևս ամբողջ մարդկության համար անհնար է մի որևիցե կենդանու և յուր զոհով արդարանալ ու սրբվիլ մեղանչական վիճակից։ Մարդկությունը կարող էր քավվիլ միմի այն այն ժամանակ, երբ իսկապես կարողանար զոհել յուր մեղանչական էությունը կամ երբ մեռներ նորա մեղանչական եսը, անձը, և վերստին իբրև հնազանդ որդի ծնվեր։ Սակայն ամբողջ մարդկությունը չէր կարող յուր մեղանչական էությամբ կամ անձով մեռնել, վասնզի մեռնելուց հետո կրկին վերածնվել կարելի է միմիայն Աստուծո օգնությամբն ու հաղորդակցությամբ, մինչդեռ մարդկությունն յուր մեղքով կտրված էր Աստուծուց և ուրեմն առանց նորան չէր կարող կրկին կենդանանալ։ Եվ քանի որ մարդու մեռնելն ու կենդանանալը անկարելի էր առանց Աստուծո հաղորդակցության, հետևաբար և ոչ մի ուրիշ զոհ չէր կարող մարդուն արդարացնել կամ նորա խիղճը հանգստացնել (Եբր., Թ)։ Այլև յուր բարոյական ազատությունից զրկված ու մեղքում թավալված մարդը չէր էլ կարենում որևիցե կերպով Աստուծո նվիրվել և անձնազոհ լինել յուր մեղաց համար։ Ուրեմն մարդ ինքն ազատապես չէր կարողանում որևիցե կերպով յուր մեղանչականությունը հետ առնել, ոչնչացնել և վերստին մտնել սրբությամբ և արդարությամբ աստվածային սիրո և հնազանդության մեջ։ Այս պատճառով Աստված է անում այդ յուր մեծ ողորմությամբ, զի եթե մարդ կամենար էլ ազատապես յուր մեղանչականությունը հետ առնել և մտնել արդարության մեջ, նա պետք էր և կարող էր միմիայն Աստուծո գործակցությամբն անել, որպեսզի հաշտություն Աստուծո կողմից կայացած լիներ։ Ահա և մարդու այդ կամեցողությունը և Աստուծո գործակցությունն իրականանում է աստվածամարդ Քրիստոսի մեջ (Բ Կոր., Ե 19)։

Աստված էլ, ըստ յուր կանխագետ տնօրինության և յուր շնորհաց ու սիրո առատությամբ, տվավ յուր Որդուն մարդկանց փրկության համար։ Նորա Որդին, խոնարհվելով հնազանդության ու հեզության մեջ` հակառակ Ադամի ամբարտավանության և անհնազանդության, չարչարվեց ու զոհվեց իբրև ամբողջ մարդկության զոհ և այն, ինչ որ մարդկությունը սոսկապես անել չէր կարող, իրագործեց Քրիստոս` յուր մեջ միացնելով, մեկ դարձնելով մարդկությունն և աստվածությունը։ Նորա մեջ է իր ականանում Աստուծո սիրո և շնորհաց ողորմությունն ու միանգամայն ամբողջ մարդկության սրբացման գործը, վասնզի Քրիստոսով իջնում է Աստված մարդկության մեջ, իսկ մարդկությունը բավականություն է տալիս աստվածային արդարության։ Ըստ այսմ` Քրիստոս դառնում է նոր մարդկության նախամարդը, որ վերջացնում է հին մարդկության և Աստուծո միջի բաժանումը, սրբում է մարդկությունն և Աստուծո սիրո շնորհները վերստին բաշխում է մարդկության։ Աստվածային տնօրինությամբ Քրիստոս դառնում է Նախամարդ, որի հետ միանալով` ամենայն հավատացող դառնում է նոր մարդ, այսինքն` ինչպես որ մեղանչած Ադամի միջոցով բոլոր մարդիկ մեղանչական վիճակը ժառանգեցին, այնպես էլ արդար ու սուրբ Ադամի, այն է` Քրիստոսի միջոցով արդարություն են ժառանգում։ Նոր Ադամը մեռավ հին մարդկության համար, ուրեմն և նորանով հին մարդկությունը մեռավ, բայց նոր Ադամը հարյավ, նորա հետ հառնում են և հավատացյալք. ուրեմն Հին Ադամով մահ էին ժառանգում, իսկ նոր Ադամով` կենդանություն. մի մարդով մահ եղավ, և մի մարդով` հարություն մեռելոց. «Որպէս Ադամաւն ամենեքին մեռանին, նոյնպէս եւ Քրիստոսիւ ամենեքեան կենդանասցին» (Ա Կոր., ԺԵ 21, 22. Բ Կոր., Ե 14, 15)։

Քրիստոսով կատարվում է մարդկության զոհը, և ուրեմն մարդը հաշտվում է Աստուծո հետ, բայցև Քրիստոսով փրկվում է մարդկությունն յուր մեղքերից, ըստ որում` նա տալիս է մարդուն նոր կյանք և հաստատուն հաղորդակցություն Աստուծո հետ։ Հետևաբար Աստուծո արդարությունն իրականանում է, և Աստված հաշտվում է մարդու հետ, իսկ մարդը սրբվում է և Աստուծո բարիքները վայելում նորա հաղորդակցությամբ։ Այնուհետև յուրաքանչյուր անհատի փրկությունն իրագործվում է այնով, որ հավատում է Քրիստոսին` հավատալով միանում է նորա հետ և այդպիսով մտնում է նորա փրկագործական բարիքների մեջ։ Կհավատաս, կմիանաս Քրիստոսի հետ, նորա շնորհների տակ նորա ճանապարհով կգնաս և, նորա փրկությունը վայելելով, կբարձրանաս նորա հետ. չես հավատալ, կօտարանաս նորա բոլոր շնորհներից, կընկնես վերջականապես և կմեռնես իբրև հին Ադամի ժառանգ ադամային կյանքի բոլոր ձախորդությանց ու հեծեծանաց մեջ։ Եվ այս պարզ է, վասնզի հին Ադամը, մեղանչելով, չկարողացավ իրագործել յուր կոչումն, ընկավ և աշխարհին ենթարկվեց. նորա շավղումն էին և նորա բնական ժառանգները։ Իսկ նոր Ադամը յուր կատարելությամբ իրականացրեց մարդու կատարելատիպ կոչումը և, ամենայն փորձությանց վրա հաղթանակելով, աշխարհը հաղթեց. նորա ճանապարհն են գնում և նորա հավատացյալ ժառանգները։ Առաջին Ադամը խախտեց արդարությունն և օրենքը, երկրորդ Ադամը կատարեց ամենայն օրենք և արդարություն իբրև մարդկության բնություն, մարդկության կատարելատիպ և իրական-էական ներկայացուցիչ։ Հետևաբար մեր նախամարդի կամ Քրիստոսի օրինակատարությունն, արդարությունն ու հաղթանակը մեր օրինակատարությունն է, մեր արդարությունն է և մեր հաղթանակը (Մատթ., Գ 15. Ե 17. Եբր., Ժ 7. Հովհ., ԺԶ 33)։ Աստված էլ Քրիստոսով է նայում մեզ վրա և նորա բոլոր վաստակները մերն է համարում, զի նա մեր գլուխն է, և մենք` նորա անդամները, նա մեր նախահայրն է, և մենք` նորա ժառանգները։ Նա գլուխ է` ոչ ինչպես մի Հայկ, մի Արամ, մի Աշոտ, մի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ, մի Ս. Սահակ ու Ս. Մեսրոպ, որոնց շնորհներն ու վաստակները մերն ենք համարում, նոցա համեմատ պարծենում և երեսպարզուկ հանդիսանում, այլ իբրև հաղթապանծ, գերապանծ ու շնորհատու կատարելատիպ։ Վասնզի Քրիստոս մեզ ոչ թե մի որևիցե վաստակ է շնորհում, այլ ամենայն վաստակ ու շնորհ, քանի որ սրբել է մեզ մեղքերից, զարթեցնում է մեղքի ճանաչողությունը մեր մեջ, առաջնորդում է դեպի յուր աստվածային կյանքի վայելումը և յուրյան հետևողներին Աստուծո Որդիք է դարձնում (Ա Կոր., Ա 30. Հովհ., Ա 12)։ Նա տալիս է ամենայն բարիք և կենդանություն իրականապես, զի ոչ թե արտաքուստ է միայն պարգևում, այլ ինքն իսկ կենդանություն է տալիս մեզ` անձամբ մեր մեջ բնակվելով և մեզ յուրյան չարչարակից ու խաչակից անելով` հարության շնորհները բաշխելու համար (Գաղ., Բ 20)։

Մենք էլ պետք է հավատքով Քրիստոսի չարչարանքին ու մահվան հաղորդ լինինք, որ նորա կյանքին ևս կցորդ դառնանք, վասնզի նա ինքն ևս մեր չարչարանքին ու մահվան մեջ մտավ` մեզ կյանք շնորհելու համար. «Զի այն, որ ոչն գիտէր զմեղս, վասն մեր մեղս արար, զի մեք եղիցուք նովաւ արդարութիւն Աստուծոյ» (Բ Կոր., Ե 21)։ Այսինքն` նա մեզ համար հանձն առավ մեղանչական մարդու պատիժը։ Մեղանչական աշխարհը մեղքի գագաթնակետին հասավ, երբ մարմնացյալ արդարությունը բարձրացրեց խաչի վրա։ Աշխարհի երկու ներկայացուցիչները` հրեությունն ու հեթանոսությունը, միացան` արդարությունը պատժելու համար, մինչդեռ դոքա պետք է արդարությունը հաստատեին երկրի վրա։ Տառապաշտ և անհավատ հրեությունը` մի կողմից և կայսրապաշտ պետությունը` մյուս կողմից ամենայն ճշմարտություն յուրյանց ինքնաստվածացման հասցրած տիրապետության մեջ էին գտնում և, միանալով, այդ մեղանչական ձգտմամբ խաչեցին Քրիստոսին։ Ուստիև այդ խաչելությունը դարձավ մեղքի գագաթնակետը հների համար և կյանքի գագաթնակետը` նորերի համար։ Խաչի վրա Քրիստոս նոցա մեղքը յուրը համարեց, որ մենք ևս նորա կյանքը մերը համարենք (Բ Կոր., Ե 21. Ա Պետ., Բ 24. Ես., ԾԳ 4)։ Նա պատիժը կրեց, որ խաղաղություն տա մեզ։ Նա խաչի վրա անեծքն առավ, որ մենք օրհնություն ստանանք։ Նա ցավեց, չարչարվեց մարդկային մեղքի համար` գիտակցելով այդ մեղքի սոսկալի ծանրության (Շար., 270), որով մեղքի բարձրագույն գիտակցությունն ու ցավը իրականացրեց։ Նա հանձն առավ մարդկության մեղքի ծայրահեղությունն ու յուր մեջ ոչնչացրեց խաչի վրա` մեզ այդ ծայրահեղությունից ազատելու համար (Հռ., Գ 25. Բ Կոր., Ե 14, 15)։ Նա ազատապես հանձն առավ մեղքի ցավն ու պատիժը և մեղքի բոլոր հետևանքների կեդրոնացումը, այն է` մահը։ Ինքը մեղք չուներ և մեղավորի մահը հանձն առավ. Ինքն անմահ է և մահկանացվի մահն յուրացրեց ու խաչի վրա բևեռեց, մահվան խայթոցը, որ մեղքն է, խաչի վրա վարսեց։ Սակայն Քրիստոս Աստված է և անմահ, իբրև մարդ ու մահկանացու մեռավ և հարությամբ կենդանություն տվավ մահկ անացու մարդուն, ըստ որում` նա ոչնչացրեց մահն ու մահվան խայթոցը փշրեց (Եբր., Բ 15. Եղիշե, 31)։ «Միաբանեցին երկինք և երկիր ի մահու Միածնին Աստուծոյ» (Եղիշե, 286), այսինքն` երկիրն իրականացրեց յուր մեղքի ծայրահեղությունը, իսկ երկինքն` աստվածային ողորմածության ամենաբարձր շնորհը տվավ. երկուքն էլ Քրիստոսով խաչի վրա բարձրացան, առաջինը ոչնչացավ, իսկ երկրորդը շնորհվեց հավատացողին։ Այդտեղ մեռնում է մարդու միակողմանի կամքն և այն ամեն աշխարհային, քաղաքական, երկրավոր երանության և արվեստագիտական վայելչությունք ու մեծությունք, որոնց մեջ մարդը որոնում էր յուր երջանկությունը։ Այդ բոլոր միակողմանի մեծությունները Քրիստոսով զոհաբերվում են աստվածային շնորհաց համար։ Նորանով ընկավ աշխարհայինն, և թագավորեց աստվածայինը։ Ուստի և Ս. Գրիգոր Նարեկացին, ոգևորվելով այդ մեծ խորհրդով, բացականչում է առ Քրիստոս. «Որ միայն մարմնացար վասն մեր` ըստ մեզ, զի արասցես զմեզ վասն քո` ըստ քեզ...» (ԺԹ 43)։ Բայց ինչո՞ւ Քրիստոսի սքանչելի պատարագը խաչով իրագործվեց։ Այս հարցի հիմնական պատասխանը տալիս է մեզ Պողոս առաքյալն յուր խաչի ճառի մեջ։ Նա, խոսելով անհավատությամբ կորածների և խաչով փրկվածների վրա, ասում է. «Իսկ որովհետեւ Հրէայք նշան հայցեն, եւ հեթանոսք զիմաստութիւն խնդրեն, մեք քարոզեսցուք զխաչելեալն Քրիստոս, Հրէից գայթակղութիւն եւ հեթանոսաց յիմարութիւն. բայց նոցին իսկ կոչեցելոցն Հրէից եւ հեթանոսաց, զՔրիստոս Աստուծոյ զօրութիւն եւ Աստուծոյ իմաստութիւն» (Ա Կոր., Ա 18)։ Առաքյալը գեղեցկապես պարզում է խաչի մեծ խորհուրդը։ Խաչը մի ամենախիստ պատժական գործիք էր հին ժամանակ և հավանորեն Փյունիկեից է տարածվել շրջակա երկրները։ Խաչից ավելի ծանր ու տանջական պատիժ դեռ չէ հնարված մարդկության անգութ շրջանում, ըստ որում` խաչի վրա բևեռված մարդը ամենասոսկալի չարչարանքներ էր կրում 12 ժամից մինչև երեք օր` թե՛ վերքերի անտանելի կսկիծներից և թե՛ արյան շրջանառության վնասվելուց։ Թե՛ հրեից և թե՛ հին քաղաքակրթված ազգերի մեջ խաչն ամենածայր ահեղ ստորացումն էր. Մովսիսական օրենքն այդ է արտահայտում` անիծելով խաչից կախվողներին (Բ Oր., ԻԱ 23)։ Ուստիև հրեայք, որոնք հպարտանում էին յուրյանց նախահայրերի վայելած աստվածային Ուխտով և իբրև ընտրյալ ժողովուրդ, սպասում էին մի փառավոր Մեսիայի, որ գար ամեն տեսակ հրաշքներով ու մի մեծ պետություն հաստատեր, նոցա համար` խաչվող Մեսիան մի մեծ գայթակղություն էր։ Մյուս կողմից մարդկային հեթանոսական բոլոր իմաստասիրության հակասող և հակառակ մի բան էր` տեսնել Աստուծո Որդուն խաչի վրա ու նորանից փրկություն սպասել։

Սակայն մենք արդեն տեսանք, որ Աստուծո շնորհած փրկությունը չէր կարող ըստ մեր իմաստության լինել. իմաստություն էր շնորհել Աստված յուր ստեղծած մարդուն, մինչդեռ սա յուր իմաստությամբ խաբվեց, արհամարհեց Աստուծուն ու զրկվեց բոլոր բարիքներից։ Հրեայք հպարտանում էին յուրյանց ընկած դրությամբ հանդերձ, հեթանոսներն էլ յուրյանց իսկապես անփրկարար միակողմանի իմաստությամբ, և երկուքն էլ կարծում էին, թե անձնական վաստակով պետք է փրկության հասնեին։ Խաչի վրա խորտակվում է հրեական հպարտությունը, ծաղրվում է հեթանոսաց իմաստությունն, ուրեմն ոչնչանում է ընկած մարդկության վաստակավոր ակնկալությունն, ու միևնույն ժամանակ միմիայն Աստված է փրկություն պարգևում նոցա, որոնք այդ կզգան և յուրյանց հույսը նորա վրա կդնեն[1]։ Խաչով մարդկությունը պետք է տեսնե, որ ոչ մի կերպ չի կարող բարձրանալ առանց Աստուծո և ոչ մի լոկ մարմնավոր-աշխարհային փառքով չի կարող առանց Աստուծո մեծանալ ու հարատևել։ Նա պետք է գիտենա, որ նախամարդի անկման ծառի փոխարեն բարձրացման խաչը տնկվեց, մահացու պտղի փոխարեն` կենդարար հաղորդությունն, ինչպես և երգում ենք. «Տարածեալ ձեռք ընդ ձեռաց` ոտք ընդ ոտից ընթանալեաց. փայտ ընդ փայտի դուռն պտղոյն կեանք մահու փոխարկելով» (Շար., տե՛ս և 306. Գր. Արշար., 35. Մեկն. Ժամ., էջ 255-257)։

Այսպիսով, խաչը դարձավ աշխարհիս նեղությանց գերակատար օրինակ և մխիթարություն նեղությանց, խորտակումն մեղքի և հաղթանակ արդարության։ Խաչը եղավ հին մեղանչական աշխարհի համար պարտության և ամոթի նշան, նոր ու նորոգ աշխարհի համար` մխիթարություն ու փառք (Ա Հովհ., Իմաստ., 98-100)։ Խաչի վրա է հայտնվում Աստուծո սրբությունը, արդարությունն ու սերը, այստեղ է Աստուծո դատաստանը կատարվում մեզ նորանից բաժանող մեղքի վրա և մեզ նորա հետ միացնող սերը փայլում։ Այս է դավանում Հայը` «չարչարեալ, խաչեալ, թաղեալ» ասելով յուր «Տէր Յիսուս Քրիստոսի» մասին, այս է դավանում և փառաբանելով. «Սուրբ Աստուած, Սուրբ եւ Հզօր, Սուրբ եւ անմահ, որ խաչեցար վասն մեր, ողորմեա՛ մեզ», ինչպես երգվում է Հայաստանյայց Ս. Եկեղեցում ավանդաբար` ըստ Հովսեփ Արեմաթացուն և հիմնապես` ըստ առաքելոց վարդապետության[2] Ե. դարից սկսած[3] (Շար., 485, 491 և այլն)։

Խաչի ճառով որոշվում է երանություն և անեծք, հավատք և անհավատություն, ում համար քաղցր է մարմնավորը, անձնականը, նա չի կարող հավատալ և կերթա դեպի կորուստ` «զի իմ աստութիւն աշխարհիս այսորիկ յիմարութիւն է առաջի Աստուծոյ» (Ա Կոր., Գ 19), իսկ ում համար այս աշխարհը մարմնավոր միջոց է Աստուծո արքայության ձգտողների առաջ, նա կհավատա և Աստուծո երանական փրկությունն ու միությունը կվայելե հավիտյան։ Նորա խաչի վրա նայելով` պետք է հիշենք մեր անկումը մեր անհնազանդությամբ ու մեր հավատքով[4]։ Խաչով պետք է մտաբերենք մեղանչական մարդկության մեղքի ծայրահեղությունն և Աստուծո սիրո պարգևի մեծ փառքը։ Մեր երեսին էլ խաչ հանելով` պետք է ներշնչենք մեր հոգու մեջ խաչի ճառը (Եղիշե, 53. Փարպ., 365. Հովհ. Մանդ., 122), որ մեր գործունեության հիմնաքար դառնա, խաչի խորհուրդն այն է, նախ` որ մեր մարմնավոր կյանքը պետք է գործադրենք Աստուծո արքայության համար, և երկրորդ` պետք է հիշենք մեղքի զազրությունն ու Աստուծո փառքը, ըստ որում և «մի պարծեսցի ամենայն մարմին առաջի Աստուծոյ», այլ «որ պարծին` ի Տէր պարծեսցի» (Ա Կոր., Ա 20, 31)։

Այս ճշմարտությունն է երգաբանվում շարականի մեջ կարճ և ազդու (592, 706. տե՛ս և Եղիշե, 211).

«Ի խաչիլն քո մեռուցեր զմահ,
Եւ յաղբերէ կողի քո տիեզերաց արբուցեր զանմահութիւն»։
«Բարձրանալով քո ի խաչին,
Բարձրացուցեր զմեզ ի յերկինս»20*։

« ԻԲ. 1. Քրիստոսի Մարգարեական Պաշտոնը   |   ԻԴ. 3. Քրիստոսի Թագավորական Պաշտոնը և Արքայությունը »
© Gratun.org