Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1204. Առաջին Քայլերը

Անաւարզեցին կը խոստովանի, որ երբ առաջին անգամ Լատիններուն կողմէն իրեն առաջարկուեցաւ՝ իբր նմանողութեան նախընծայ պայման, պատարագի բաժակին ջուր խառնել, ինքն անմիջապէս չհաւանեցաւ, զի կը գրէ, երբ Ֆռանգքն խնդրեցին զայս յինեն, եւս հակառակ կեցայ, զի գիտէի ստուգապէս, որ չէր վնաս (ԿԱԼ. 438)։ Ասկէ կը հետեւի թէ որչափ ալ սիրտով պատրաստ ըստ ամենայնի Հռոմի ծէսերն ու սովորութիւններն ընդունիլ սակայն խոհական խղճահարութիւն մը ունեցած է յախուռն չյառաջելու, եւ պատշաճ կերպով զինուելու համար։ Իր կողմէն յայտնուած պատրաստականութիւնը քաջալերած է Լատին կրօնաւորները իրենց դպրոցական ձեւերով եւ արուեստակեալ պատճառաբանութիւններով գրաւել անոր միտքը, որ արդէն Արեւմտեայց գիտական առաւելութիւններէն նախապաշարեալ էր։ Պատարագի բաժակին ջուր խառնիլը՝ հայադաւանութեան դէմ պայքարին գլխաւոր մեկնակէտը եղած է, որովհետեւ Անաւարզեցիէն մեզի հասած դաւանաբանական գրութեանց, ոչ թէ միայն մեծագոյն պարունակութիւնը, այլ գրեթէ ամբողջութիւնը այդ խնդիրին շուրջը կը դառնայ, եւ յարմար անյարմար վկայութիւններ կուտակուած են ջրախառն բաժակը պաշտպանելու համար։ Եթէ յառաջ բերուած վկայութեանց մէջ Աթանասի եւ Բարսեղի, Ոսկեբերանի եւ Աստուածաբանի անուններն ալ կան, որոնք կրնան Հայերուն ծանոթ ենթադրուիլ, սակայն Աղեքսանդր Ա. եւ Յուլիոս Ա. պապերէն Կիպրանոս Կարքեդոնացիէ եւ Ամբրոսիոս Մեդիոլանեցիէ (ԿԱԼ. 436), Հերոնիմոս Գաղմատացիէ եւ Բեդատ Անգղիացիէ (ԿԱԼ. 444) քաղուած վկայութիւններ, զորս Անաւարզեցին ջրախառն բաժակի պաշտպանութեան համար կը յիշէ, յայտնապէս կը ցուցնեն թէ որոնք եղան Անաւարզեցիին խորհրդատուները ու համոզողները, որ մինչեւ իսկ իբրեւ գերագոյն փաստ կը դիմէ յամենայն Ֆռանգ սուրբ հայրսն, որ ի հարկին յառաջ բերէ եւ ցուցնէ չհամոզուողներուն (ԿԱԼ. 444)։ Անաւարզեցիին մեծ խիղճ եղած է որ Լատին եկեղեցւոյ մէջ նզովք կայ եղեր կըսէ, ոչ գիտէի թէ ժողովք եւ հայրապետօք մեծ բանադրուած է, եւ բոլոր ջանքն այնէ, որ այդ բանադրանքէն զինքն ազատէ, եւ իբրեւ ապահովութիւն, արդէն սահմանեալ եմ, կըսէ որ երբ պատարագ կու առնեմ, նա ջուր դնեմ ի ծածուկ (ԿԱԼ. 438)։ Որով կարդարացնէ իրեն տրուած Ջրող մականունը։ Բայց շատ զօրաւոր հոգւոյ տէր չի հանդիսանար, երբոր ծածուկէն բաժակը ջրելով, ինքզինքը կը կարծէ պաշտպանել, իսկ իր եկեղեցւոյն պաշտօնեաներուն կը ներէ որ անջուր պատարագեն, եւ համարձակ կը գրէ, ով ուզէ առնէ, եւ որ չուզէ, թող կենայ մինչ ի ժողով (ԿԱԼ.) քանի որ պէտք չէր որ անտարբեր մնար, եթէ իրաւ համոզում գոյացուած էր, թէ բանադրանքի ներքեւ կը մնայ չընողը։

« 1203. Աղթամարի Արձակումը   |   1205. Զանազան Կէտեր »
© Gratun.org