Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1205. Զանազան Կէտեր

Ջրախառն բաժակի խնդիրին մասին համոզում գոյացնելէ ետքը, դիւրին էր ուրիշ լատինական նմանողութիւններն ալ ընդունիլ տալ Անաւարգեցիին, որ կը սկսի ձեռք առնել ուրիշ կէտերն ալ, զորս կուզէ լատինին նմանեցնել, եւ հայ եկեղեցւոյ աւանդական կարգերը ջնջել։ Իր փափաքած փոփոխութիւններն են. 1. Ընդունիլ Յոյներէ եւ Լատիններէ ընդունուած եօթը ժողովները, բայց չի յիշէր լոկ Լատիններուն ընդունուած ուրիշ եօթը ժողովները, որոնցմով Արեւմտեայց տիեզերական ժողովները 14-ի հասած էին։ 2. Համարձակ դաւանիլ երկու բնութիւն, երկու կամք եւ երկու ներգործութիւն ի Քրիստոս, պնդելով թէ Հայոց կաթողիկոս մըն ալ եւ Աղուանից կաթողիկոս մըն ալ զայն ընդունուած են, բայց անուն չի տար, եւ յայտնի չէ թէ որոնց կակնարկէ։ 3 . Ծնունդը դեկտեմբեր 25-ին տօնել Յայտնութենէ զատելով։ 4. Զատկի Ճրագալոյցին երեկոյին կաթեղէնով նաւակատիք չընել։ 5. Յինանց ուրբաթներուն պահքը չլուծել։ 6. Բոլոր տէրունի եւ որբոց տօները եւ պահոց օրերը Լատիններուն հետ ընել, եւ Հայկական եկեղեցւոյ եօթնեկական գրութիւնը ջնջել։ 6. Սուրբ Աստուածին մէջէն կամ խաչեցար բառը վերցնել, կամ Քրիստոս բառը աւելցնել։ 8. Եկեղեցական զգեստները գործածել, թէպէտ չաւելցներ որ Լատիններու ձեւերն ալ ընդունելու է։ 9. Ժամանակագրութիւնները եկեղեցւոյ մէջ կատարել։ 10. Քահանայական աստիճանները Լատինաց համեմատ տալ։ 11. Պատկերները ընդունիլ Լատինաց պէս, անխտիր եւ առանց օրհնութեան։ 12. Բաժակին ջուր խառնել, ինչ որ արդէն գլխաւոր խնդիրն էր (ԿԱԼ.439)։ Այդ կէտերը զննած ատեննիս, կը տեսնենք անոնց մէջ քանիներ, որոնք առջի դարերէն Յոյներու կողմէ իբր միաբանութեան պայմաններ առաջարկուած էին, բայց երբեք պաշտօնապէս ընդունուած չէին։ Սակայն Անաւարզեցիին յիշած գլուխները նոր կէտեր ալ կը պարունակէին, հետեւելով անշուշտ Լատին կրօնաւորներուն թելադրութեանց, որոնց կը հպատակէր կրօնաւոր թագաւորը, եւ որոնց աշակերտած էր օտարասէր կաթողիկոսը։ Եթէ կային կէտեր որոնք սկիզբէն իվեր դաւանական կամ կարեւոր տարբերութիւններ պարունակելուն՝ ուրիշ եկեղեցիներէ ատեն պահանջուած էին, սակայն Անաւարզեցիին օտարասէր եռանդը այնչափ ալ չէր բաւականանար, եւ բոլորովին նոր փոփոխութիւններ ալ կառաջարկէր, որոնք թերեւս պահանջուած ալ չէին, ինչպէս է տօներու մասին եօթնեկական գրութեան ջնջումը, Ճրագալոյցի կամ Յինանց ուտելիքները, եւ ուրիշներ ալ։

« 1204. Առաջին Քայլերը   |   1206. Շարականներ և Տօներ »
© Gratun.org