Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1219. Անընդունելի Կէտեր

Հրաժարական անունով կոչուած են անընդունելի կէտերը, որոնցմէ նախ կը յիշեն պատարագի հացին խմորը եւ բաժակին ջուրը, զորս օտար կը գտնեն աւետարանէն։ Յիսուսի կողէն արիւն եւ ջուր ելած ըլլալն ալ յիշելով, որ բաժակը ջրողներուն մեծ փաստն էր, զայն երկու կենսաբեր խորհուրդներու վրայ կը մեկնեն, որոնք են Մկրտութիւն եւ Հաղորդութիւն, եւ ոչ բաժակին խառնուրդին վրայ։ 2. Պատարագի ատեն եկեղեցին բաց պահելը յիշելով պատշաճ չեն տեսներ ամբոխին իբր ի մարմնաւոր խորհուրդ քուսել, կամ թէ զդրունսն անփակ թողուլ ի կոխանս շանց եւ խոզից, որպէս եւ մեք ականատես եղեաք։ 3. Կը յիշեն եւս զմի նշխարն յուր եւ ի տասն պատարագ բաժանել՝ առաջարկ մը, որ է շատ քահանաներու միանգամայն կատարողապետ լինել պատարագի եւ սրբազնագործել, մինչ հին ծէսով միայն մէկը կը լինի պատարագիչ, եւ միւսները կը մնան միայն հաղորդակից։ 4. Յանձն չեն առնուր մտանել ի Հռոմ եկեղեցին եւ տօնակից լինել կամ հաղորդել, որով պարզ մուտքը չըլլար արգելուածը։ 5. Չեն ուզեր ընդ նոսա տօնել զԾնունդ կամ զԱւետիս, այլ տօնել Ծնունդը յունուար 6-ին, եւ Աւետումը ապրիլ 6-ին, ինչպէս որ ատեն մը կը տօնուէր, եւ վերջէն ապրիլ 7-ին վրայ հաստատուեցաւ։ 6. Կուզեն ճպագալոյցներուն խթել յեղ եւ ի պանիր, եւ հինգ օր նաւակատիքը պահել անխափան։ 7. թէպէտ առաքելոց ատեն կատարուած կընդունին զձէթ օրհնելն հիւանդաց եւ մեղսացելոց սակայն զայն խորհրդական չեն կարծեր, եւ ոչ ալ կուզեն քաջալերութիւն տալ, սակաւ դրամատիկ մսխել, եւ ձէթ օրհնել եւ արդարանալ։ Վերջապէս կաւելցնեն թէ թէպէտ բան եւ խորհուրդ շատ ունիմք, այլ չեն ուզեր երկայնել, յայտնելով թէ սակաւն իմաստնոյդ բաւականասցի (ՕՐԲ. Բ. 204-206)։ Ասկէ կիմանանք թէ Կեսարացիին բերած առաջարկներուն մէջ ուրիշ կէտեր ալ կան եղեր, բայց հարկաւ աւելի կարեւոր չէին որ լռութեամբ կանցնին։ Այդպէս իրենց կարծիքները յայտնելէն ետքը կաթողիկոսէն կը խնդրէն, որ ընդհանրական թղթովմը այդ ամէն կէտերը որոշակի յայտարարէ, եւ իրենց յուղարկէ, զի յայնժամ առաւել հաստատութեամբ եւ հլու հպատակութեամբ հնազանդ լիցուք աստուածային գլխոյդ։ Եւ կը յաւելուն, որ եթէ աւելի ինչ կամ պակաս կամիք մուծանել յեկեղեցիս մեր, զոր ոչ ունիմք ի հարցն, յայնժամ մի աշխատ լինիք եւ մի զմեզ աշխատ առնէք, ըստ ձեր կամացդ լիցի աշխարհդ այդ, այսինքն Կիլիկիա, եւ զմեզ թողէք ի մեր ստրուկ գերութեանց այսինքն նախնեաց հետեւողութեան մէջ, եւ մեք կացցուք մնասցուք ակն ունելով վերին այցելութեան։ Վերջին խոսքերնին ալ համարձակորէն կարտասանեն. Հաւան եմք մեք ընդ մեր հարսն ի դժոխս իջանել, եւ ոչ ընդ Հռոմոց յերկինս ելանել։ Կաթողիկոսին կողմէ իշխանական վճիռի մըն ալ առջեւն առնելու համար՝ կը զեկուցանեն, որ եթէ թագաւորական սաստիւ պատժէք զմեզ, այսինքն, եթէ բանական միջոցներու կամ եկեղեցական դատապարտութիւններու կը դիմէք, մեք պատրաստ եմք ի տանջանս եւ յաքսորս եւ ի բանտ, եւ ի մեռանիլ ի վերայ սուրբ եւ առաքելական հարցն աւանդից։ Այս տեսակ բուռն եւ կծու ընդդիմադրութենէ ետքն ալ պատշաճից ձեւերը զանց չեն ըներ, եւ վերջին ողջոյնն ալ կու տան շատուշատ պատուագիր ոճով, ինչպէս սկսած էին, Ողջ լեր թագաւորական արգասիւքդ ծնողդ իմաստից եւ մայրդ ուղղափառութեան, աղբիւրդ հաւատոյ, եւ անվախ ախոյանդ սուրբ եկեղեցւոյ Գրիգորիոս, կաթողիկոս Հայոց, եւ Տէրն տէրանց հովանասցի տիրական գլխոյդ (ՕՐԲ. Բ. 207-208)։ Միեւնոյն խոհական սկզբունքն է, զոր վերեւ բացատրեցինք (§ 1215), անձը խնդիրէն դատել, անձը պատուասիրել եւ խնդիրին ընդդիմանալ ամենայն համարձակութեամբ, մանաւանդ թէ բաժանման խրտուիլակը հեռացնել ազգին վտանգեալ վիճակը չծանրացնելու համար։

« 1218. Օրբելեանի Նամակը   |   1220. Օրբելեանի Ընթացքը »
© Gratun.org