Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1222. Անաւարզեցիի Նամակը

Անհնար էր որ Սիւնեցւոց ընդդիմութիւնը չշարունակէր եւ իւր ազդեցութիւնը չգործէր Ստեփանոսի մահուընէն ետքն ալ, զի նոր պատգամաւորութիւններն ալ դժուարութեանց կը հանդիպէին, երբ Անաւարզեցին կաշխատէր իր ծրագիրը առջեւ տանիլ։ Այդ կացութեան հետեւանքը կը կարծենք մենք այն հռչակաւոր թուղթը, զոր գրեց Անաւարզեցին առ կրօնաւոր թագաւորն Հեթում, հայր արքային Հայոց Լեւոնի, ինչ որ պէտք է իբր պատուակալ թագաւորահայր իմանալ, զի Հեթում կուսակրօն էր, Լեւոն ալ Թորոսի որդին էր։ Այս նամակին սկիզբը կը յիշուի, թէ Հեթում հերուի տարին ի Սիս եկաւ, եւ թէ անկէ ետքը Հեթումի դրաներէցը Ստեփանոս՝ եբեր զպատուելի թուղթս Հեթումի, եւ թէ Անաւարզեցին խնդրեց Հեթումէ թէ ջանայ եւ օգնէ, որ մինչ կենդանի կամք զերծանիմք ի բանադրանաց (ԿԱԼ. 435)։ Այդ վերջին բացատրութիւնը, մինչ կենդանի կամք, պատճառ եղաւ ոմանց կարծել, թէ Անաւարգեցիին թուղթը, մեռնելու մօտ եղած ատեն գրուած ըլլայ, եւ իբրեւ կտակ թողուած Հեթումի ձեռք, բայց մենք ընդհակառակն կը կարծենք, թէ աւելի կանուխ գրուած թուղթ մըն է, գործերուն կնճռոտած ատենը, բոլորովին մտերմական ոճով, որուն մէկ նշանն ալ է սովորական խոսակցութեան լեզուով գրուած ըլլալը, ոչ իբրեւ պաշտօնական գրութիւն մը, այլ իբր բերնէ բերան խօսակցութիւն մը, ինչ որ շատերէն ժամանակին ռամկօրէն կոչուած է, բայց աւելի ճիշդ կըլլար ժամանակին աշխարհաբարը կամ խոսակցութեան լեզուն անուանել։

« 1221. Օրբելեանի Մահը   |   1223. Յովհաննէս և Զաքարիա »
© Gratun.org