Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1227. Ինչինչ Դիպուածներ

Ժողով գումարելու համար դիպաւոր ժամանակն (ԿԱԼ. 459) դժբախտաբար չի կրցաւ ստացուիլ 1305 եւ 1306 տարիներու մէջ, որոնք այդ գրութեանց հետեւեցան։ Եգիպտացիք թոյլ եւ դադար չի տուին Հայերուն, եւ շարունակ արշաւանքներով եւ ասպատակներով Կիլիկիան նեղեցին։ Տարի մը առաջ 1304-ին մեռած էր Թաթարներու Ղազան խանը, եւ Հեթում պարտք սեպած էր անձամբ ողջունել անոր յաջորդ Ղարբանթա կամ Էօլշապտու խանը, եւ այդ պատճառով Դավրէժի ուղեւորութիւնը կատարած, քանի որ ուրիշ կողմէն օգնութիւն մը չէին գտներ Եգիպտացւոց դէմ, եւ Վոնիփակիոս Ը. պապ կը գոհանար համբերութեան յորդորներ կարդալով (§ 1210)։ Անշուշտ նոր խանին այցելութեան պատճառով էր՝ որ Յովհաննէս Օրբելեան եւ Զաքարիա Ծործորեցին ալ իրարու կը հանդիպէին Դավրէժի մէջ (§ 1223), բայց չենք գիտեր թէ Հեթումի ալ հանդիպեցան այնտեղ։ Հեթում դառնալէն ետքն ալ պարտաւորուեցաւ շարունակ դէմ դնել Եգիպտացւոց արշաւանքներուն, որոնք զանազան կորմերէն Կիլիկիա կը յարձակէին եւ աւերածներ կը գործէին։ Թէպէտեւ քանիցս Հայեր կը յաջողէին լեռներէ եւ կիրճերէ օգտուելով անոնց դիմադրել, եւ բաւական թուով թշնամիներ ալ կոտորել, բայց արշաւանքները չէին դադարեր։ Ինչպէս ստէպ յիշած ենք, մեր նպատակէն դուրս կը նկատենք արտաքին դէպքերու եւ պատերազմներուն մանրամասնութեանց մտնել։ Հայեր փութացին Լատիններուն օգնութիւնն ալ խնդրել թախանձանօք, սակայն Կղեմէս Ե. պապն ալ, որ Բենեդիկտոս ԺԱ-ի յոյժ համառօտ գահակալութենէ ետքը աթոռ բարձրացած էր 1305-ին, Վոնիփակիոս Ը-ի ձեւով համբերութեան եւ քաջալերութեան յորդորով կը պատասխանէր 1306 յուլիս 2-ին։ Թաթար խաներ, որ Պարսկաստանի տիրապետն էին եւ Դավրէժ կը նստէին, հետզհետէ իրենց կեդրոնին մէջ կամփոփուէին, եւ հեռաւոր երկիրներէն ձեռք կը քաշէին, որով այս կողմէն ալ կը պակսէր Հայերու սպասած օգնութիւնը։

« 1226. Նամակին Զօրութիւնը   |   1228. Օսմանեանց Սկիզբը »
© Gratun.org