Gratun
« Աստուածաշնչական Սուրբեր by Շնորհք Արք․ Գալուստեան

Հին Կտակարանի Սուրբեր

2. Աբէլ

Աբէլ երկրորդ որդին է Ադամի եւ առաջին զոհը մարդկային չարութեան, առաջին մարտիրոսը եղբայրական նախանձի։ Ինչո՞ւ կարգ մը մարդեր չար եւ ուրիշներ բարի ծնած են, անլուծանելի խորհուրդներէն մէկը մնացած է կեանքին։

Աբէլի անուան յիշատակութիւնը ինքնաբերաբար մեր միտքին կը բերէ նաեւ անունը իր երէց եղբօր եւ սպաննիչին Կայէնին։ Ասոնք իրարմէ անբաժան են, ինչպէս շուքը՝ մարդէն։ Կայէն եւ Աբէլ միասնաբար կը ներկայացնեն թէ՛ ամբողջ մարդկութիւնը հաւաքաբար եւ թէ ամէն մէկ անհատը՝ առանձնաբար։ Մարդկութեան մեծ մասը՝ երէց մասը, միշտ Կայէն եղած է, որ շարունակ կ’աշխատի սպաննել իր կրտսեր մասը Աբէլը։ Պատմութիւնը վկայ է այս ճշմարտութեան։ Մարդկութեան ամէն մէկ անդամն ալ իր կարգին ունի իր մէջ մեծ մաս մը Կայէնէն եւ փոքր մաս մը Աբէլէն։ Մեզմէ ամէն մէկիս մէջ ապրող Կայէնը կ’աշխատի սպաննել իր քովն ի վեր խաղաղ ապրող Աբէլը, այսինքն՝ մեր բարի ցանկութիւնները եւ աստուածպաշտութեան եւ եղբայրսիրութեան մեր ազնիւ տրամադրութիւնները...։ Մեզմէ ամէն մէկիս անձնական փորձառութիւնները եւ կեանքն ամբողջ կը հաստատեն այս իրողութիւնը։

Տարօրինակ է, որ երկու եղբայրներու միջեւ ծնունդ առած այս թշնամութիւնը կը սկսի կրօնական արարմունքէ մը յետոյ, Աստուծոյ ընծայ մատուցանելու առթիւ։ Արդարեւ, մարդուն իսկական էութիւնը, իր եղածը, մէջտեղ կուգայ պաշտամունքի կամ ընծայաբերութեան մը ընթացքին։ Երկու պարագային ալ կարեւորը կամ էականը ոչ ընծան է եւ ոչ ալ պաշտամունքի նիւթը։ Կարեւորը այդ առթիւ ի յայտ բերուած ոգին է։ Ու պաշտամունքի ատեն մարդ չի կրնար ծածկել իր ներաշխարհը Աստուծոյ թափանցող հայեացքէն։ Աստուած կը տեսնէ պաշտող կամ ընծայաբեր հոգիին կեղծ կամ անկեղծ, ուղիղ կամ ծուռ, արդար կամ մեղաւոր ըլլալը, լաւ դիտաւորութեամբ օժտուած՝ կամ վատ ու թերի տրամադրութիւններով լեցուած ըլլալը։ Այս իրողութիւնը արդարեւ մէջտեղ ելաւ Աւետարանի, Փարիսեցիի եւ Մաքսաւորի առակին մէջ, երբ անոնք «Տաճար գացին աղօթելու համար»։ Այս իրողութիւնը ի յայտ եկաւ Աւետարանի այրիին լումայի պատմութեան մէջ. այդպէս եղաւ նաեւ Անանիայի ել Սափիրայի միջադէպին մէջ, երբ անոնք թէեւ այնպէս ձեւացուցած էին, որ իրենց ամբողջ ունեցածը Աստուծոյ կամ Առաքելական Եկեղեցիին կ’ընծայեն, սակայն երեւան եկաւ, որ մաս մը վար դրած էին իրենց համար (Գործ. Ե 1-11)։

Ու վերջապէս այդպէս պատահեցաւ նաեւ Արէլի եւ Կայէնի պատարագներու րնթացքին։ Երկուքն ալ Աստուծոյ «Պատարագ»՝ ընծայ, բերին իրենց ունեցածներէն. Կայէն՝ «Երկրի պտուղներէն», իսկ Աբէլ՝ «իր ոչխարներու անդրանիկներէն եւ անոնց պարարտներէն»։ Ուրեմն բացայայտօրէն կը յիշուի, որ Աբէլ իր ունեցածին լաւագոյններէն նուէր բերած է Աստուծոյ։ Իսկ Կայէնի համար չէ յիշուած այս պարագան։ Ուստի «Հայեցաւ Աստուած ի Հաբէլ եւ ի պատարագս նորա եւ ի Կային եւ ի զոհս նորա ոչ նայեցաւ»։ Ու պատահեցաւ անխուսափելին. «Եւ տրտմեցաւ Կային յոյժ...» եւ սպաններ իր եղբայրը...։ Պաշտամունքի եւ բարեգործութեան ընթացքին է, որ ի յայտ կուգայ մեր Աբէլ կամ Կայէն ըլլալը։ Մեր աղօթելու եւ տալու ատեն մեր ունեցած հոգեկան տրամադրութիւնն է, որ կը ճշդէ մեր իսկական եղածը, ու Աստուած այդ է, որ կը տեսնէ եւ ըստ այնմ՝ կ’ընղունի կամ կը մերժէ մեր պատարագը. Աստուածաշնչական բացատրութեամբ՝ «Կը հայի» կամ «չի նայիը» մեզի եւ մեր պատարագին։ Անոր համար զղջացող Սաղմոսերգուն կ’ըսէ.

«Եթէ կամեցեալ էիր պատարագս՝ մատուցանէաք.
Բայց դու ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար».

Ինչո՞ւ, որովհետեւ.

«Պատարագ Աստուծոյ՝ հոգի խոնարհ.
Զսիրտ սուրբ եւ զհոգի խոնարհ Աստուած ոչ արհամարհէ»։

Աբէլ «Արդար» հռչակուեցաւ նոյն ինքն մեր Տիրոջ կողմէ, իբրեւ առաջին օղակը Հին Կտակարանին արդար հոգիներու երկայն շարքին (Մատթ. ԻԳ 35)։ Աբէլ իրականին մէջ առաջին մարտիրոսն է եւ այդ իսկ պատճառով՝ աոաջին սուրբը։

Ան նախատիպն է բոլոր անոնց, որոնց միակ մեղքն է «արդար» ըլլալը եւ այդ պատճառով ալ միշտ հալածանքի ենթարկուած են։ Աբէլի խորհուրդին լաւագոյն մեկնաբանութիւնը տուած է Ցովհաննէս Առաքեալ իր կաթողիկէ Ա թուղթին Գ 9-12 համարներուն մէջ։

«Ով որ Աստուծմէ ծնած է՝ մեղք չի գործեր, որովհետեւ անոր սաղմը ասոր մէջ կը մնայ, չի կրնար մեղանչել, որովհետեւ Աստուծմէ ծնած է։ Ասով կը զատորոշուին իրարմէ Աստուծոյ որդիները եւ սատանայի որդիները։ Ով որ արդարութիւն չի գործեր եւ իր եղբայրը չի սիրեր, Աստուծմէ չէ։ Այս է պատուիրանը, որ լսեցինք սկիզբէն, որ սիրենք զիրար. ոչ նման Կայէնին, որ Չարէն առաջ եկած էր, ել սպաննեց իր եղբայրը։ Եւ ինչու սպաններ զայն, որովհետեւ իր գործերը չար էին, իսկ եղբօրը՝ բարի»։

Աբէլ առաջին նախատիպն է Քրիստոսի։ Նախ հովիւ էր Աբէլ։ Քրիստոս ալ ինքզինքը պիտի կոչէր «Հովիւ քաջ»։ Աբէլ Աստուծոյ հաճոյ զոհ մը մատոյց։ Նոյնը աւելի անհուն մեծութեամբ ըրաւ Քրիստոս՝ Իր Անձը զոհելով մարդոց փրկութեան համար, «Եւ թափելով իր արիւնը, որ աւելի խօսուն է, քան Աբէլի պատարագը» (Եբր. ԺԲ 24)։ Աբէլ իր անմեղութեամբ եւ արդարութեամբ նախանձը գրգռեց իր եղբօր՝ Կայենին։ Նոյնպէս Քրիստոս իր սուրբ կեանքով իր վրայ հրաւիրեց նախանձը ըստ մարմնոյ իր եղբայրներուն, այսինքն Հրէից, որոնք ի վերջոյ սպաննեցին զայն։ Իր եղբայրասպաննութեան համար Կայէն դատապարտուեցաւ թափառական կեանքի, նոյնը պատահեցաւ նաեւ Յիսուսի սպաննիչներուն, ժառանգելու աստիճան «Թափառական Հրեայ» տիտղոսը։

Մենք եւ Յոյնք կը յիշատակենք Աբէլը Նախահարց հետ, իսկ Լատինք՝ Յուլիս 30ին։

« 1. Ադամ   |   3. Սէթ »
© Gratun.org