Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1231. Եպիսկոպոսաց Թիւը

Յիշուած անունները յառաջ բերած ատեն Կալանոս լատիներէնին մէջ կը յայտարարէ թէ զայն բառ առ բառ քաղած է ամենահին օրինակէ եւ ըստ այսմ միայն 26 եպիսկոպոսներու անուններ կը յիշէ իբր ներկայ (ԿԱԼ. 455), եւ չենք իմանար թէ ինչպէս վերջէն 36 եպիսկոպոսներու ցուցակ մը կու տայ, առանց տարբերութիւնը բացատրելու (ԿԱԼ. 469)։ Այս երկրորդ ցուցակին մէջ Կիլիկեցիներէ կը պակսին Տարսոնի երկրորդը, եւ Այասի, Ռորանի ու Կիպրոսի եպիսկոպոսները, եւ աւելացուած են Ստեփանոս Ատանայի, Յովհաննէս Բերիոյ, Վարդան Մաշարգի, եւ Մարտիրոս Ուռթելի եպիսկոպոսներ։ Շրջակայից եպիսկոպոսներէն կը պակսի Ծամնդաւի եպիսկոպոսը։ Գաղթականութիւններէն կը յիշուի, Եսայի Թեսաղոնիկէի եպիսկոպոս մը։ Իսկ աւելի մեծ տարբերութիւնը Հայաստանի եպիսկոպոսներուն մէջն է, որոնցմէ կը պակսին Մարանդունեաց եւ Անիի եպիսկոպոսները, եւ աւելցուած են 11 նոր անուններ, որոնք են. Սարգիս Եզնիկի՝ հաւանաբար Երզնկայի, Սահակ Բաբերդի, Տիրատուր Բասենի, Ներսէս Կամախի, Աւետիք Նփրկերտի, Վարդան Սասունի, Սերոբէ Ճապաղջուրի, Գրիգոր Վահանաշէնի, Հայրապետ Չմշկածագի, Կիրակոս Մեծակերտի դաշտին, եւ Շմաւոն Օծոպի եպիսկոպոսներ։ Քանի որ ստոյգ բացատրութիւն չկայ, կրնանք ըսել, թէ պակաս եղողները չհաւանելով մեկնողներ են, իսկ աւելցուածներ՝ վերջէն հասնելով կամ ձեռնադրուելու գալով ստորագրելու պարտաւորուեր են։ Սսոյ ժողովականներուն կարգին առեղծուածական անձ մը եղած է Յուսիկ եպիսկոպոս Ստինպոլայ (ԿԱԼ. 459), զոր նորերէն շատեր համարձակօրէն իբր Կոստանդնուպոլսոյ եպիսկոպոս իմացած են (ՉԱՄ. Գ. 309), սակայն Կոստանդնուպոլսոյ եպիսկոպոս մը՝ իր փառաւոր կոչումը աղաւաղ անունի մը չէր փոխեր հարկաւ՝ եւ Կոստանդնուպոլիսն ալ դեռ Օսմանեան սուլտաններէն գրաւուած չէր, որ Ստամպոլ անունը գործածական ըլլար։ Ուստի քանի որ աղաւաղ անունի մը դիմաց կը գտնուինք, եւ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ Հայ եպիսկոպոսական աթոռ մը գտնուիլն ալ՝ բնաւ հաւանականութիւն չընծայեր, ոչինչ կարգելու ըսել՝ որ Իսաւրիոյ Սելինիայի, կամ փոքր Ասիոյ Ստաւրոպոլի կամ Ստեփանուպոլի, կամ ուրիշ քաղաքի մը անունին չարաչար աղաւաղումին դիմաց կը գտնուինք։

« 1230. Սսոյ Ժողովականք   |   1232. Վարդապետք և Իշխանք »
© Gratun.org