Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1234. Ժողովին Նպատակը

Վերոյիշեալ որոշումներէն իննին վրայ բնաւ ընդարձակ բացատրութիւն կամ պաշտպանողական փաստաբանութիւն աւելցած չէ եւ իբրեւ գլխաւոր համոզիչ փաստ, յիշուած է միայն, որպէս զի ընդ մեծի եկեղեցւոյն Հռոմայ եւ այլ ուղղափառ եկեղեցեացն Քրիստոսի, եւ Հայաստանեայցս եկեղեցի կալցէ հաղորդութիւն աւանդութեամբ եւ տօնիւք (ԿԱԼ. 456)։ Որչափ ալ գլուխը Հռոմի հետ միաբանութիւնն է գրուած, բայց եւ այլ ուղղափառ եկեղեցեայն Քրիստոսի յաւելուածը, որով որթոդոքս, եւ ոչ թէ կաթոլիկ եկեղեցիներ կիմացուին՝ հակառակ Կալանոսի թարգմանութեանբաւական բացայայտ կը ցուցնէ հայադաւան սկզբանց ներողամիտ եւ թոյլատու զգացումը, որով չեն վարանիր յունադաւան եկեղեցիներու հետ միութիւն ընդունիլ, երբ Հռոմ իբր հերձուածող եւ հերետիկոս կը նզովէր որթոգոքս եկեղեցիները։ Հայերուն գլխաւոր նպատակն եղած էր եւ էր տակաւին, եկեղեցական կղզիացումէ հեռանալով, եւ ուրիշ եկեղեցիներու հետ միաբանելով, անոնցմէ քաղաքական եւ զինուորական օգնութիւն գտնել, քանի որ ժամանակին մոլեռանդ հոգին չէր ներեր արեւմտեան քրիստոնեաներուն որեւէ յարաբերութիւն պահել կամ օգնութիւն հասցնել, նոյն իսկ քրիստոնեաներուն, եթէ իրենց հետ դաւանութեամբ եւ ծէսով համաձայն չէին։ Այդ դիտումն է զոր Հայեր կը մշակէին առաջ Պահլաւունի կաթողիկոսներու եւ բուն Ռուբինեան իշխաններու ժամանակ, խոհական եւ զգուշաւոր կերպով, այլ անոնց յաջորդող Պապեռոնեան կամ Կոռիկոսեան իշխաններու եւ կամակատար կաթողիկոսներու ժամանակ՝ գործը անխորհուրդ եւ անզգոյշ նախանձայուզութեան հասաւ մինչեւ որ Լուսինեան իշխաններու ներքեւ կէս պաշտօնական ձեւի մը յանգելու մօտեցաւ։ Իսկ Սսոյ ժողովոյն պաշտօնական որոշմանց մէջ, մինչ բոլոր ուրիշ կէտերը լոկ յիշատակութեամբ կը փակուին, բաժակին ջուր խառնելու կէտը ընդարձակ պատճառաբանութեանց առարկայ եղած է (ԿԱԼ. 461-467), զոր անգամ մըն ալ վերլուծել աւելորդ կը սեպենք, վասնզի միեւնոյն վկայութիւններն (§ 1204) եւ նոյն դիտողութիւններն են (§ 1224), որոնք կը պարունակէին Հեթումի գրուած մտերմական թուղթին մէջ, զորս դարձեալ նոր ձեւով կրկնած է Անաւարզեցին Լեւոնի ուղղած պաշտօնական թուղթին մէջ, ինչպէս ժողովականք ալ կըսեն, թէ գտաք բովանդակեալ լիով ի նամակ սքանչելին հօրս մերոյ Գրիգորիսի (ԿԱԼ. 467)։ Յիշեալ նամակն ալ այն է, զոր առաքեց առ սուրբ եւ բարեպաշտ թագաւորն Լեւոն (ԿԱԼ. 457), եւ ոչ այն զոր Հեթումի յղեց, որ երբեք իր մտերմական շրջանակէն դուրս չելաւ, եւ պաշտօնական գործողութեանց հիմ չեղաւ (§ 1226

« 1233. Սսոյ Որոշումները   |   1235. Ժողովին Անզօրութիւնը »
© Gratun.org