Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Է Անաւարզեցի

1243. Գրիգոր Բալուեցի

Այդ միջոցին նահատակուած նոր վկաներէն է Գրիգոր Բալուեցի վարդապետը, որ առաջ ամուսնացեալ քահանայ է եղած, բայց երկու տարիէ այրի մնալով կերթայ աշակերտիլ Վարդան վարդապետի մօտ Խորվիրապի եւ Կայէնի վանքերը, եւ վեց տարի ետքը վարդապետական գաւազան ստանալով։ Բալու կը դառնայ, եւ Ս. Յակոբի վանքը հաստատելով քաղաքին եւ շրջակայից մէջ քարոզութեամբ կը զբաղի, ընդհանուր յարգանքի արժանանալով։ Գրիգոր Խարբերդ կը գտնուէր 1289-ին, երբ քաղաքը Եգիպտացիներէն յարձակում կրեց, ու քաղաքին Խաբանդ իշխանին եղբայրը գերի տարուեցաւ։ Իշխանը իր խորհրդակիցներով մտածեց քրիստոնեաները բռնադատելով եղբորս փրկանքը անոնցմէ հաւաքել։ Այս նպատակով շուն մը սպաննել կու տայ, եւ մզկիթին դուռը կը կախէ ու քրիստոնեաները ամբաստանելով կը ձերբակալէ վարդապետն ու 45 այր պատուաւոր ի քաղաքէն (ՆՈՐ. 119)։ Ասոր վրայ կը սկսին բռնադատութիւններ, որոնք իսլամութիւն ընդունելու պայմանին կը յանգին։ Վարդապետը համարձակորէն կընդդիմանայ, սպառնալիքները կանարգէ, այս պատճառով գանակոծութեամբ կը փորձուի, եւ 300 հարուածներու կը տոկայ։ Իրեն հետ բրածեծ կըլլան իր երկու աշակերտները Սիմէոն ու Կիրակոս, իբր վարդապետին գործակիցներ եւ հարուածներու ներքեւ կը մեռնին։ Կուզեն միւս բանտարկեալներն ալ տանջել։ այլ Թաթխարա անուն զօրապետը դէմ կը դնէ եւ կազատէ, իսկ վարդապետը քարկոծմամբ կը նահատակուի խառնիճաղանճին ձեռքով։ Նահատակութեան օրը նշանակուած է 1290 փետրուար 10 ուրբաթ, եւ Հայոց 739 հոռի 4 շարժական տոմարով, որ ուղիղ կը պատասխանէ. միայն թէ այդ ամսաթիւերը կը պատասխանեն ուրբաթ օրուան, յորում Գրիգոր նահատակուեցաւ, եւ ոչ յաջորդ շաբաթ օրուան յորում մարմնոյն վրայ լոյս է տեսնուած (ՆՈՐ. 117)։ Նոյնպէս ուղիղ չի գար յիշեալ շաբաթ օրուան համար ի տօնի սրբոյն Սարգիսի ըսուիլը, վասնզի 1290 փետրուար 11 շաբաթ օր Կոստանդնուպոլսոյ ժողովին տօնը կը հանդիպի, եւ ոչ Ս. Սարգիսի։ Կերեւի թէ շփոթը յառաջ եկած է Ս. Սարգիսի պահքին չորեքշաբթի օրը բանտարկուելէն (ՆՈՐ. 110), եւ նահատակութեան ուրբաթը՝ անմիջապէս վրան եկողը կարծուած է, մինչ երկու շաբաթ, եւ ոչ երկու օր տեւած է Գրիգորի եւ ընկերներու բանտարկութիւնը։ Իրօք ալ սովորութիւն էր միջոց մը երկարել այդ տեսակ փորձութիւնները։ Բալուեցի նահատակներուն վկայութիւնը գրողն եղած է Գրիգորի քեռորդին Դաւիթ Բալուեցի քահանան (ՀԱՅ. 117)։

« 1242. Ստեփանոս Օրբելեան   |   1244. Կիրակոս Շատիկցի »
© Gratun.org