Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Գ. Կեսարացի

1255. Բաժակին Ջուրը

Կալանոս պարծենցած է թէ Սսոյ ժողովին մէջ ոչ ոք ի Լատինացւոց կամ ի Յունաց, կամ զիարդ եւ իցէ այլ ազգ հայր, եմուտ ի նա (ԿԱԼ. 453), ինչ որ կարի տարակուսական է, քանի որ գործին գլուխը կը գտնուէր Հեթում թագաւորահայրը, կամ լաւ եւս լատին կրօնաւոր Եղբայր Յովհաննէսը (ԿԱԼ. 475), որ հարկաւ զերծ չէր իր միաբանակիցներուն ազդեցութենէն։ Բայց Ատանայի ժողովին համար այսպիսի ակնարկ մը ընելէ կը զգուշանայ, որովհետեւ Քեռնեցին կը վկայէ թէ ի Քարոզողացս այսոցիկ, այսինքն Դոմինիկեաններէն ոմանք առաքեցան ի գերագոյն պապէն Յովհաննու ԻԲ-րորդէ, վասն որոյ կաթողիկոսն գումարելով զամենայն եպիսկոպոսունս եւ զեկեղեցականս՝ ժողով արար (ԿԱԼ. 517)։ Ժողովական գործերը յառաջ բերուած են Կալանոսէ, հետեւելով նոյն բնագիրին ուսկից Անաւարզեցիին նամակը եւ Սսոյ Ժողովին ատենագրութիւնը առած է (ԿԱԼ. 472)։ Պարունակութիւնք իրարմէ չեն տարբերիր, որովհետեւ նպատակն է կրկին անգամ հաստատութիւն տալ 1307-ի ժողովին որոշումներուն, եւ Անաւարզեցիին Լեւոնի գրած նամակով ըրած առաջարկներուն։ Յայտնի ըսուած է թէ չարք ոմանք շարժեալք ի չար սրտէ անտի բանսարկուին, կանոնեցին կանոնս եւ գրեցին սահմանս յանիրաւ ժողովս իւրեանց (ԿԱԼ. 476), որով կուզեն ակնարկել 1307-ի ժողովին դէմ Ատանայի եւ Սիսի մէջ ժողովական ձեւով տրուած որոշումներուն (§ 1250), որով մեծ նշանակութիւն տրուած կըլլայ այդ գումարումներուն, թէպէտ մենք ալ անոնց կանոնական զօրութիւն տալ չուզինք, բայց այս խոսքերով այն ատեն ազդեցութիւն ունեցած ըլլալնին կը յայտնուի։ Առաջին խնդիրը բաժակին ջուրն է, որուն մասին նորէն ընդարձակորէն կը կրկնուին (ԿԱԼ. 477-487) նոյն վկայութիւնները՝ զորս Անաւարզեցին յիշած էր Հեթումի եւ Լեւոնի գրած նամակներուն մէջ, եւ որոք անցած էին Սսոյ ժողովին ատենագրութեան (§ 1234)։ Այդ վկայութիւններ ոյժ մը չունին, քանի որ Յոյներու եւ Լատիններ են գրողները, որ իրենց սովորութիւնը կը բացատրեն։ Իսկ Կոստանդնուպոլսոյ ժողովը որ ի Գումպայթ պալատին եղեւ (ԿԱԼ. 485), Տրուլեան կոչուած ժողովն է, որուն կանոնները Լատիններն ալ չեն ընդունիր։ Միայն չենք գիտեր թէ ինչ վկայութիւն է, զոր մերն Ներսէս սրբազան կաթողիկոսն յերգոն ԿԲ առակացն գրած ըլլայ, Յիսուսի կողէն ելած ջուրին մասին (ԿԱԼ. 483)։ Մեր դիտածով Շնորհալին ջուրը միշտ Մկրտութեան խորհուրդին վրայ մեկնած է, թէ Կրկնավտակ կողին աղբերբք եկեղեցին իւր հաստատի, ջրովն մաքրի, զարիւնն ըմպէ (ՇԱՐ. 285), թէ Աղբիւր բղխեալ ի սուրբ կողէն, ջուրն ի լուացումն աւազանին, արիւնն յարբումն խորհրդին (ՉԱՓ. 126), եւ թէ Կայլակ աղբերցն կրկնակի, ջուրն ի լուանալ մեղուցելոց, ի մահ սորա մկրտելոց, արիւնն ի սնունդ մաքուր հոգւոց (ՉԱՓ. 212)։ Չէինք ուզեր հետեւցնել, թէ մի՛ գուցէ բոլոր միւս վկայութիւններն ալ այդպէս խարդախուած կամ աղաւաղուած ըլլան։

« 1254. Ժողովին Ներկաները   |   1256. Ուրիշ Որոշումներ »
© Gratun.org