Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Գ. Կեսարացի

1256. Ուրիշ Որոշումներ

Ծննդեան տօնին վրայ, թէ Անաւարզեցիին նամակները, եւ թէ Սսոյ ժողովը շատ չէին պատճառաբանած, բաւական սեպելով Աստուածայայտնութեան տօնին բաժանումը հրամայել, պահքն ալ ճրագալոյցն ալ կրկնելով, իսկ Ատանայի ժողովին մէջ ընդարձակ մաս մը կայ զայն պաշտպանելու (ԿԱԼ 487-499), շատ մը քաշկռտուք պատճառաբանութիւններով, զորս քաղել իսկ աւելորդ կը սեպենք։ Պատմութիւն մըն ալ կը յօրինեն թէ Անաստաս պապին որով, Հռոմ հրաման զրկեր է Կոստանդնուպոլսոյ եւ Երուսաղէմի եւ Անտիոքի աթոռներուն որ Ծնունդը զատաբար տօնեն դեկտեմբեր 25-ին, եւ այն ատեն այդ պատրիարքութիւնները համակերպեր են։ Հայոց կաթողիկոս Մեծն Սահակի ալ նոյն հրամանը եկեր է, բայց նա նախարարներէն եւ Սուրմակէ ամբաստանուելով աքսորուած է եղեր, եւ անոր համար ի հասանել հրովարտակին Սահակ աքսորեալ ըլլալուն, այսպիսի պատճառաւ ետ մնացեր է համաձայնութիւն Հայաստանեայցս եկեղեցւոյ ընդ մեծ եկեղեցւոյն Հռոմայ ի տօնախմբութիւն տէրունական տօնիցս (ԿԱԼ. 496)։ Գոնէ ժամանակագրական կապակցութիւնը արդարանար, զի Անաստաս 401-ին մեռած է, եւ Սահակ աքսորուած։ Բաւական բան ալ գրուած է երկու բնութիւն բանաձեւը պաշտպանելու (ԿԱԼ. 497-502)։ Հետզհետէ կը քաղուին տօնական եւ ծիսական զանազան նորութիւններ, որոնք Սսոյ մէջ ալ որոշուած էին (§ 1233), այսպէս են Աւետումը մարտ 25-ին, Ծնունդը դեկտեմբեր 25-ին, Մկրտութիւնը յունուար 6-ին, Տեառընդառաջը փետրուար 2-ին, Վերափոխումը օգոստոս 15ին, եւ Խաչվերացը սեպտեմբեր 14-ին տօնել, սրբոց տօները Յայսմաւուրքի թուականներով կատարել ու երկու բնութիւն բանաձեւը գործածել, պատարագի սեղանին վրայ գորբորայ դնել, աստիճանաւորներուն իրենց կարգն ու զգեստը ունենալ, Զատիկի եւ Ծնունդի եւ Մկրտութեան ճրագալոյցներուն ձէթով ու ձուկով բաւականանալ, եւ Սուրբ Աստուածածին մէջ Քրիստոս աւելցնել (ԿԱԼ. 499)։ Ժողովական գրութեան վերջը նորէն կը յիշեն, թէ Սսոյ ժողովէն ետքը, սատանան յարոյց արս ոմանս տքէտս եւ ընդդիմասացս ճշմարտութեան, որոնք ժողովս եւ կոյտս առնէին, եւ ժողովուրդը դարձուցանէին ի ճշմարտութենէ (ԿԱԼ. 502), իր հասկացողութեամբ Սսոյ կանոններէն, եւ թէ այս նպատակով գումարուեցաւ Ատանայի ժողովը, Ս. Մինաս եկեղեցւոյ մէջ, Քրիստոսի լուսաւորութեան այսինքն Պայծառակերպութեան տօնին օրը (ԿԱԼ. 503), որուն հաշիւը վերեւ պարզեցինք (§ 1253)։ Այդ հոգւով ու միտքով Ատանայի 18 եպիսկոպոսները կը համարձակին վճռել, թէ անոնք որ չեն հաւանիր իրենց վճիռներուն, որոշեմք եւ ի բաց հերքեմք ի կաթուղիկէ եւ առաքելական սուրբ եկեղեցւոյն Հռոմայ (ԿԱԼ. 506)։

« 1255. Բաժակին Ջուրը   |   1257. Ժողովին Նշանակութիւնը »
© Gratun.org