Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Գ. Կեսարացի

1257. Ժողովին Նշանակութիւնը

Եթէ պարզապէս Հռոմի եկեղեցիէն զատել ըլլար նպատակնին, բան մը չէինք ուզեր աւելցնել, որովհետեւ Հռոմայ եկեղեցիէն զատել, կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիէ զատել չէր ըլլար։ Սակայն լատինամիտ կաթողիկոսին ու թագաւորին եւ տկարամիտ 17 եպիսկոպոսներուն կամքը շատ անզօր էր Հայաստանեայց ուղղափառ եկեղեցւոյն հազարամեայ անփոփոխ դաւանութիւնն այլայլել, եւ անոր հնաւանդ ծէսը խախտել։ Ատանայի ժողովը քանի մը ժողովականներով հեղինակութիւն մը չէր կրնար ունենալ այդ մասին, եւ չունեցաւ ալ։ Արդէն ինքն Ատանայի ժողովը՝ Սսոյ ժողովին ապարդիւն եւ անհետեւանք լինելը յայտարարելէն ետքը, նովին իսկ իր գործին ալ դատապարտութիւնը վճռած է, վասնզի հռոմէականներ իսկ կը խոստովանին թէ Ատանայի կանոներն ալ ոչ ուրեք եղան ի գործ թէ նոյն իսկ 17 եպիսկոպոսներ անկարանային պահել, եւ թէ վերջապէս Օշին ալ յուսահատած եւ տեսեալ թէ չիք հնար, դադարեցաւ ի ստիպելոյ, Ատանայի կանոններուն պահպանութիւն (ՉԱՄ. Գ. 314)։ Ահա այդ ժողովն է, որուն վրայ կը հիմնեն հռոմէականներ բոլոր իրենց փաստերը, իբր թէ Հայ եկեղեցին իր ինքնութիւնը կորուսած եւ հռոմէադաւան եղած ըլլայ։ Հայ եկեղեցին իր դարաւոր կեանքովը, իր ուղղադաւան հայրապետներովը, իր բազմաթիւ ժողովներովը, այնչափ յայտնի կերպով հռչակած ու պաշտպանած է իր հաւատքն ու ծէսը, որ պետական ազդեցութեան եւ քաղաքական հրապուրանքին ներքեւ լոկ բերնով հաւանող եւ գործով հակառակող 17 եպիսկոպոսներ չեն կրնար հակառակը հաստատելու փաստ ըլլալ։ Եթէ Օշին թագաւոր հռոմէադաւան մը եղած է ըսեն, ասիկա մեր եկեղեցւոյն վրայ ազդեցութիւն չըներ, նոյնը կրնայինք ըսել Կոստանդին Կեսարացի կաթողիկոսին համար ալ, որովհետեւ Հայ եկեղեցին անսխալ պետեր ունենալ չի վարդապետեր։ Սակայն երբ կը տեսնենք որ Կոստանդին չի հակառակիր, երբ բոլոր Հայաստան ու Փոքր Ասիա, եւ նոյն իսկ Կիլիկիա՝ համարձակորէն կը մերժեն նորութիւնները, պիտի համարձակինք հետեւցնել թէ անոր ըրածն ալ արարտաքնայարդար կեղծիք մըն էր, եւ ոչ հաստատուն համոզում։ Դատապարտելի իբրեւ փոքրոգի զիջողութիւն, եւ ոչ իբրեւ իսկական ուրացութիւն։

« 1256. Ուրիշ Որոշումներ   |   1258. Տարեգլուխներ Միացած »
© Gratun.org