Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Բ. Անաւարզեցիի

1278. Քռնեցիին Ցուցակը

Կատարեալ հռոմէադաւան եղան Ունիթոր կրօնաւորները, իրենց աշակերտներուն հետ, որոնք Յովհաննէսի գլխաւորութեամբ կը գործէին Հայաստանի մէջ, եւ նոյն իսկ կիլիկիոյ մէջ ալ ճիւղ մը ունեցան Աղթարմաներէ տարբեր։ Բարթողիմէոս Բոնոնիտցիի մահուընէ ետքը Քռնեցին անձամբ Հռոմ գնաց, որպէս զի իր մեծաւորութիւնը տայ, եւ իր միաբանութեան ընդարձակուելուն համար միջոցներ ստանայ։ Այնտեղ լատին կրօնաւորներու կենցաղն ու սովորութիւններն ալ տեսնելով, աւելի բուռն վառուեցաւ անոնց համեմատ կազմակերպել Հայ եկեղեցականութիւնը (ԿԱԼ. 520), որուն մէջ եթէ զեղծումներ ալ կային, անոնք ոչ թէ սկզբունքի կամ կանոնի, այլ պատահական հանգամանաց եւ դժուարութեանց հետեւանքներն էին։ Յովհաննէս ԻԲ. պապը Բարթողիմէոսի օգնականներէն Տփղիսի եպիսկոպոս Յովհաննէս Անգղիացիին պաշտօն տուած էր Հայ Ունիթոր միաբանութեան վրայ հսկել, ուստի անոր առջեւ Հայ միաբաններ, լատին ձեւով ուխտադրութիւն կատարեցին, եւ Յովհաննէս Քռնեցին ճանչցուեցաւ գաւառական առաջնորդ կարգի միաբանողաց (ԿԱԼ. 521)։ Ասոր վրայ Քռնեցին հարկ տեսաւ շրջաբերական թուղթով մը պէտք եղած հրահանգները տալ առ միաբանեալ եղբայրսն Հայոց, այսինքն Հայ Ունիթոր կրօնաւորներուն (ԿԱԼ. 513-522), զորս աւելորդ կը սեպենք վերլուծել, սակայն հետաքրքրական է 19 մոլորութեանց ցուցակը, զորս նա կը վերագրէ Հայ եկեղեցւոյն ու անոր հետեւողներուն։ Ասոնք են, 1. Մի ընտրութիւն կըսեն. 2. Եւ յՈրդւոյ բղխում չեն դաւանիր. 3. Վերջին դատաստանէ առաջ արքայութիւն եւ դժոխք չեն ընդունիր. 4. Քաւարան չեն ընդունինր. 5. Հռոմը գլուխ ամենայն այլոց եկեղեցեացն աշխարհի չեն ճանչնար։ 6. Լեւոն պապը եւ Քաղկեդոնի ժողովը կը նզովեն. 7. Ծնունդն եւ ուրիշ տէրունական տոները Հռոմայ եկեղեցւոյ կացուցմանց համաձայն չեն կատարեր. 8. Պահքերը Հռոմի կարգադրութեանց համեմատ չեն պահեր. 9. Եօթը խորհուրդներէն Դրոշմը ու Վերջին օծումը չունին. 10. Բաժակին ջուր չեն խառնէր. 11. Հաղորդութիւնը կրկին տեսակներու ներքեւ կը բաշխեն՝ մարմինը արիւնին մէջ թաթխելով. 12. Փայտեղէն եւ խեցեղէն սկիհներ կը գործածեն. 13. Ամէն քահանայ խոստովանութեան խորհուրդ կը պաշտէն, բայց սորուք յարգելմանց, այսինքն վերապահեալ մեղքեր չունին. 14. Երկու պատրիարքներու կը հնազանդին, որոնց երկուքն ալ պատրիարք Ամենայն Հայոց կը ստորագրեն. 15. Արենակցութեան բռնութեամբ քահանայ եւ եպիսկոպոս կըլլան. 16. Եկեղեցւոյ խորհուրդները դրամով կը վաճառէն ու կը գնեն. 17. Առանց հարկաւոր պատճառի ամուսնալուծումներ կը կատարեն. 18. Երախայից եւ հիւանդաց յատուկ ձէթեր չեն օրհներ. 19. Տղայոց հաղորդութիւն կու տան (ԿԱԼ. 515)։ Ասոնք թուելէն ետքը, կը յաւելու, թէ այլ յոշով մոլորութեամբ, ազգն Հայոց թիւրեալ եղեւ ի ճռմարտութեան ճանապարհէն բազում ժամանակաւ, եւ թէ վերջապէս Յովհաննէս ԻԲ. պապէն ղրկուած է լատին կրօնաւորներու ձեռքով Ատանայի ժողովը ուղղութեան դարձաւ (ԿԱԼ. 517)։ Բայց մենք արդէն տեսանք, թէ ինչպէս հեղինակութենէ զուրկ գումարում եղած է Ատանայի ժողովը (§ 1257

« 1277. Լատինամոլ Ձգտումներ   |   1279. Պաղոն և Պէկ Ունիթորներ »
© Gratun.org