Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Բ. Անաւարզեցիի

1284. Հրաժարելուն Պարագաները

Այդ տեսութիւններով եւ յառաջ բերուած պատճառաբանութիւններով՝ իրաւունք կունենանք պնդել, թէ Յակոբ կաթողիկոս, ոչ գահընկէց, այլ հրաժարեալ մըն է։ Ինքն նախապէս Անաւարզեցիին հետեւողն ու շատ մօտէն գործակիցն եղած էր, անոր քեռորդին ըլլալով, եւ եթէ նոյնացնենք զինքն Կապանի եպիսկոպոս Յակոբի հետ, անձամբ Հռոմ գացած եւ յարաբերութեանց միջնորդ եղած էր։ Բայց հայրապետական աթոռ բարձրանալէն եւ պատասխանատու դիրք գրաւելէն ետքը, հետզհետէ փորձով տեսած էր այդ յարաբերութեանց անօգտակարութիւնը, մանաւանդ թէ վնասակարութիւնը, զի ոչ միայն նպաստ եւ օգնութիւն չէր պտղաբերեր, այլ եւ Եգիպտացիները կը գրգռէր եւ երկրին աւերման եւ ժողովուրդին քայքայման եւ եկեղեցւոյն վնասներուն պատճառ կըլլար։ Եգիպտացւոց հետ կնքուած հաշտութենէն ետքը, որուն հարկաւ աշխատակցած էր իր նախորդին հետեւելով (§ 1269), Յակոբ նոր կացութեան պաշտպանն էր եղած, Լեւոնն ալ իր կողմը յանկուցանելու աշխատած, գուցէ եւ գայթակղած էր Բենեդիկտոսի թելադրած եւ նուիրագործած ուխտադրժութենէն, որով Լեւոնի տուած երդումը կը քակէր եւ կը լուծէր։ Յակոբի դժուար էր, առանց թագաւորին գործակցութեան արդիւնաւորութիւն մը ունենալ, գուցէ ալ իրեն կառարկէին իր նախընթաց գործերը։ Հետեւապէս իրեն ուրիշ ճամբայ չէր մնար, բայց եթէ ձեռուըները լուալ եւ մէկ կողմ քաշուիլ, ինչպէս ալ կը գործադրէ 1341 տարւոյ սկիզբները, եւ կաթողիկոսութենէն հրաժարելով, աթոռէն կը հեռանայ, ապագային պատասխանատուութենէ զերծ մնալու համար, թողլով որ ուրիշները գիտցածնին ընեն եւ պատասխանատուութիւնն ալ ըստանձնեն։ Յիշատակագիր մը Յակոբի համար կըսէ, թէ էր յոյժ հնազանդ սուրբ եկեղեցւոյն Հռոմայ բայց յիշատակարանը գրուած է 1331-ին (ՏԱՇ. 741), կաթողիկոսութեան առաջին տարիները, երբ տակաւին իր միտքը չէր պղտորած 1335-ին դառն փորձառութենէն ետքը։ Արդէն նոյն իսկ հրաժարականով քաշուիլն ալ Հռոմի հետ բացարձակ պայքարէ խուսափելու միջոց մըն է եղած, որով եթէ կրնանք պաշտպանել Յակոբի ուղղամտութիւնը, չենք կրնար ծածկել անոր տկարամտութիւնը։

« 1283. Յակոբի Հրաժարիլը   |   1285. Ամենաւագ Դերջանցի »
© Gratun.org