Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1289. Լևոնի Մահը

Երկրորդ մերժումը չափազանց վշտացուց Լեւոնը, եւ հարկաւ մերկապարանոց յայտարարութեամբ պատկերացուց անոր աչքին առջեւ Լատիններուն խաբէական ուղղութիւնը, բայց ինչ օգուտ, որ արդէն բացարձակապէս պարտաւոր մնացած էր նա Եգիպտացիներուն առջեւ, Արեւմտեաններուն հետ պաշտօնական յարաբերութիւնները կատարելով, եւ վերահաս կը տեսնէր իր թագաւորութեան սպառնացող վտանգը։ Նա իր ընթացքով պարտաւոր կը մնար իր ազգին ու ժողովուրդին առջեւ ալ, որ իբրեւ յետին ապաստան յանձնառու եղած էր եգիպտական հաշտութեան ծանր պայմանները (§ 1280), եւ զոր Լեւոն խախտած էր իր թեթեւամիտ ակնկալութիւններով։ Դանիէլ պատգամաւորին երկրորդ անգամ ձեռնունայն եւ անյաջող դարձը՝ լրումն եղաւ տագնապալից վիճակին, որովհետեւ այնչափ յանձնառութիւններէ ետքն ալ տակաւին ինքզինքնին խաբուած ու վտանգուած կը գտնէին՝ թագաւորն ալ կաթողիկոսն ալ եւ իրենց համախոհներն ալ։ Այսու հանդերձ ուրիշ ելից ճանապարհ մը չունէին։ Լեւոն ու Մխիթար կը համաձայնին պահանջուած ժողովը գումարել եւ յարակից ձեւակերպութիւնները լրացնել, այդ կերպով գոհացնելու եւ օգնութեան պարտաւորեցնելու յոյսով,։ Սակայն Լեւոն չի հասնիր իր մտածմունքին արդիւնքը տեսնալ, եւ կը մեռնի 1342 օգոստոս 26-ին (ՍԻՍ. 559)։ Պատմութիւնը անորոշ կը թողու Լեւոնի մահուան պարագաները։ Տարիքի խնդիրը չի կրնար ըլլալ, վասն զի դեռ նոր թեւակոխած էր իր 33-րդ տարին, ուստի ոմանք ներքին յուզման եւ սիրտի ցաւի կը վերագրեն կանխահաս մահը, մինչ ուրիշներ ժողովրդական յուզումէ եւ լատինամոլ ուղղութեան դէմ կազմակերպուած շարժումէ յառաջ եկած սպանութիւն մը կը տեսնեն այդ պարագային մէջ (ՍԻՍ. 559), ինչ որ մեր տեսութեամբ ալ բոլորովին անհաւանական չերեւիր, քանի որ յառաջիկային ալ այդ տեսակ շարժումներու եւ սպանութիւններու օրինակները պիտի տեսնենք։ Լեւոնի մահը նոր տագնապ մը կը պատճառէր, վասն զի իրմով կը վերջանար Կոռիկոսեան կամ Պապերոնեան ազգատոհմին արական ճիւղը, որ Ռուբինեան ազգատոհմին արական ճիւղին սպառնալէն ետքը, իգական սերունդի իրաւունքով եւ Լեւոն Բ- ի Զապէլ աղջկան հետ խնամութեամբ (§ 1105), Կիլիկիոյ թագաւորութիւնը ժառանգած էր։ Լեւոն անորդի կը մեռնէր, եւ իր հօրեղբայրներէն ալ արու զաւակ չէր մնացած, եւ ամէնէն մերձաւորներ կը նկատուէին Լեւոն Դ-ի Զապէլ կամ Զապլուն աղջկան Ամաւրի Լուսինեանէ ունեցած զաւակները, որոնցմէ երկուխը ըսպանուած էին, մէկը Յունաստան կը մնար (§ 1270) իսկ վերջին երկուքը Սիսի արքունիքի մէջ գլխաւոր գիրքեր կը վայելէին (§ 1277)։ Այս անգամ նորէն Զապէլն մը միջնորդութեամբ Կիլիկիոյ թագակապ ազգատոհմը կը փոխուէր, սակայն յաջորդողը այլեւս Հայ չէր, այլ բնիկ եւ ըստ ամենայնի Լատին, արեամբ եւ զգացմամբ եւ դաւանութեամբ որ արդէն թագաւորութեան տկարանալուն պատճառն էր եղած, եւ որ զայն կործանման ալ հասուց։

« 1288. Մոլորութեանց Ցուցակ Մը   |   1290. Լուսինեանց Թագաւորելը »
© Gratun.org