Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1297. Առարկութիւնք 34-44

Կը շարունակէ. 34 Թէ Մեծ Հայոց Հայերը ինքզինքնին բուն կաթոլիկէ եւ առաքելական եկեղեցի կընդունին, վասնզի նոյնութեամբ կը պահեն առաքելական քարոզած վարդապետութիւնը. իսկ Յունաց ու Լատինաց եկեղեցիները ոչ եւս վասն զի երկու բնութիւն կըսեն բաժակին ջուր կը խառնեն եւ դեկտեմբեր 25-ին ծնունդ կը տօնեն։ Իսկ Փոքր Հայերէն՝ թագաւորէն եւ քանի մը իշխաններէն դուրս ամենքը իրենց համամիտ կը կարծեն, ինչպէս նաեւ, թէ Հայոց եկեղեցին միայն պիտի մնայ աշխարհի վերջը։ Կը պատասխանեն, աւելի փախուստ տալով, քան մերժելով, ոչ Մեծ Հայոց՝ այլ Ամենայն Հայոց եկեղեցին, առաքելական եւ կաթողիկէ կը հռչակեն, բաժակի ջուրը եւ դեկտեմբերի 25-ին Ծնունդը՝ Յոյներու մէջ վերջէն մուծուած կը յայտնեն, ուրիշներուն վրայ նախատական ակնարկները կը մերժեն, եւ Կիլիկիան ընդհանրապէս Հռոմի հետ համաձայնած կը յայտարարեն։ 35. Թէ Հայերը կաթողիկէ եկեղեցին միութեան մէջ կընդունին մինչեւ Քաղկեդոնի ժողովը, բայց անկէ սկսելով Յոյները ու Լատինները ուղղափառութենէ կըսեն։ Կը պատասխանեն, Հայոց Քաղկեդոնի ժողովը մերժելնուն պատճառը, որովհետեւ Եփեսոսի ժողովին բանաձեւին հակառակ երկուքութիւն ընդունած էր Նեստորի հետեւողութեամբ։ Կը պատմեն Եզրի ժամանակ Կարնոյ ժողովոյ Քաղկեդոնի ընդունիլը, եւ Օձնեցւոյն ժամանակ մանազկերտի ժողովով նորէն մերժուիլը, եւ վերջապէս Սսոյ եւ Ատանայի ժողովներով նորէն ընդունիլը, որով այլ եւս խնդիր ընելու տեղի չմնար։ Յայտնի կը տեսնուի որ կեղակարծ զրոյցներով կուզեն դժուարութենէ ազատիլ։ 36. Թէ Հայերը ինքզինքնին միայն կաթողիկէ եկեղեցի կը ճանչնան, իբր ուղիղ հաւատքը անփոփոխ պահած, եւ հանգանակին մէջ չեն ըսեր ի մի սուրբ եկեղեցի, եւ անով Հայոց եկեղեցին կիմանան։ Կը պատասխանեն, հանգանակին մասին ըսուածն անհիմն եւ սուտ յայտարարելով, եւ բոլոր եկեղեցիներն ալ ընդունելնին վկայելով, որով Հայոց եկեղեցւոյ ներողամիտ սկզբունքը պաշտպանած կըլլան։ 37. Թէ Հայերը երեք տարբեր կաթողիկոսներ ունին, որոնք տարբեր հաւատք եւ տարբեր մկրտութիւն ունին։ Այս կարգին հնագոյն կոչուած է Աղուանից աթոռը, զոր Աղաւնեաց կը թարգմանեն լատիներէնին մէջ, երկրորդ Աղթամարինը, զոր Աքամայր կը գրեն, եւ երրորդ Սսոյ աթոռը։ Քանի մը տարբերութիւններ ալ կը յիշեն. ինչպէս գինիով մկրտութիւն ընելը, եւ Յանուն Հօր եւայլն բանաձեւը չի գործածելը։ Կառարկեն եւս թէ երրորդ աթոռը հազիւ 50 տարիէ ասդին թողած է Հայոց մոլորութինները։ Կը պատասխանեն, մերժելով տարբերութիւնները, կը վկայեն թէ Ազգուանից եւ Աղթամարի հետ հաւատքով եւ մկրտութեամբ միացած են, միայն թէ իրենք ինչ ինչ կէտերու մէջ Լատիններուն համակերպած են։ 38. Թէ Հայերը ուրիշ եկեղեցիներու մէջ մեղաց թողութիւն տալու իշխանութիւնը կորած կը կարծեն, նոյն իսկ մկրտութեան մէջ, վասնզի անոնք Քրիստոսի կողմէն բղխած ջուրը բաժակին ջուրին վրայ կը մեկնեն, եւ ոչ մկրտութեան վրայ։ Կը պատասխանեն, մերժելով ամբաստանութիւնը, եւ ամէն եկեղեցիներու խորհուրդները ընդունենին կը վկայեն։ 39. Թէ Հայերը մէկ կաթողիկոսութեան հաւատացեալներուն ուրիշ կաթողիկոսութեան պաշտօնեաներէն առած խորհուրդները վաւեր կընդունէին, բայց պաշտօնէից ընդունածները անվաւեր կը ճանչնան։ Կը պատասխանեն, բացատրելով նուիրապետական յարաբերութեանց պահանջները, վասնզի Աղթամար հակառակ է Սսոյ դէմ, եւ Աղուանիցը կը խորշի Սիսի լատինասիրութենէն, թէ ոչ՝ հաւատքի եւ խորհուրդի տարբերութիւն չունին մէջերնին։ 40. Թէ Հայերը Լատին կամ Յոյն եպիսկոպոսներէ եւ քահանաներէ տրուած մեղաց ներումը՝ Հայերու համար անվաւեր կը նկատեն- եւ Հայ պաշտօնեաներէ առնել կը հրամայեն, իսկ ոմանք ալ կը պնդեն թէ Աստուած կը շնորհէ ներումը, եւ ոչ պաշտօնեաներ, եւ անոր համար սովոր են կրկնել՝ Աստուած թողութիւն շնորհեսցէ։ Կը պատասխանեն, պաշտպանելով թէ Հայեր պէտք է Հայ պաշտօնէից դիմեն, այլ կընդունին ուրիշ եկեղեցիներու պաշտօնեաներէն տրուած ներումին վաւերականութիւնը, եւ միանգամայն պաշտօնէական իշխանութեան ձեւը։ 41. Թէ Հայերը անգամ մը շնորհքէ զրկուողներուն նորէն շնորհքի դառնալը անհնար կը կարծեն որ միայն Քրիստոսի չարչարանքը բաւական է մեղաց թողութեան, առանց մարդկային գործակցութեան։ Կը պատասխանեն ի վեր հանելով նենգաւոր մեկնութեանց կէտերը։ 43. Թէ Հայերը մարդկային ազատութիւնը բաւական չեն սեպեր մեղանչելու համար, այլ դիւական փորձութեանց կը վերագրեն մեղքը։ Կը պատասխանեն, մերժելով խարդախեալ ստութիւնները։ 44. Թէ Հայերը պատարագի մէջ ննջեցելոց համար չեն աղօթեր։ Կը պատասխանեն, թէ հիմնովին սուտ է։

« 1296. Առարկութիւնք 20-33   |   1298. Առարկութիւնք 45-56 »
© Gratun.org