Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1298. Առարկութիւնք 45-56

Կը շարունակէ. 45. Թէ Հայերը երբոր իրենցմէ մէկը մեռնի, ոչխար մը կամ արջառ մը երեկոյէն եկեղեցի կը բերեն, մետաքսէ զգեստներով կը զարդարեն, պաշտօնեաներ դուրս կու գան, աղ կօրհնեն, կենդանիին կու տան, ետքէն կը մորթեն, եւ միւսէն կուտեն, միայն պատարագիչ քահանայն չուտեր։ Թէ այս բանը կընեն, ըսելով թէ մեռեալին թողութեան համար պէտք է արիւն թափուի, իբր թէ Քրիստոսի արիւնը չի բաւէր։ Սակայն Յովհաննէս Դամասկացին ալ զիրենք յանդիմանած է այս տեսակ հրէական եւ հեթանոսական սովորութեանց համար։ Թէ Հայեր իրենց ըրածներուն մասին Հաւատարմատ անունով գիրք մըն ալ պատրաստած են Մանազկերտի ժողովին մէջ։ Կը պատասխանեն, բացատրելով մատաղի սովորութիւնը։ իբր ողորմութեան նուէր, եւ ոչ մեղաց թողութեան պատարագ։ Թէ Դամասկացիին վերագրուածը չեն տեսած, բայց եթէ հեթանոսական սովորութեանց վրայ կը խոսի, աւելի Լատիններուն ակնարկած պիտի ըլլայ։ Մանազկերտի ժողովն ալ չենք ընդունիր, կըսեն։ 46. Թէ Հայերը ուտելիքներու մէջ սուրբի եւ անսուրբի խտրութիւններ կը դնեն Մվսիսական օրէնքներու հետեւողութեամբ, եւ թէ վանականներ խոզենի ուտելը դեւերհալածելու արգելք կը կարծեն։ Կը պատասխանեն, թէ ինչինչ բաներ չուտելը, ոչ Մովսիսական օրէնքի, այլ տեղական ճաշակի հետեւանք է, իսկ վանականներ միս չեն ուտեր։ 47. Թէ Հայերը պահք օրերը, միս ձուկ, հաւկիթ, պանիր, կարագ, կաթ ու ձէթ չեն ուտեր, այլ միայն հաց, բանջարեղէն եւ գինի, որչափ որ ուզեն, իսկ առաջ յիշուած բաներն ուտողները անիծեալ եւ անհաւատ կը կոչեն։ Կը պատասխանեն, իրենց հնաւանդ կանոնը բացատրելով, ձէթին պահոց օրեր ուտելու մասին Պօղոսի թոյլատու վարդապետութիւնը ունենալնին կը վկայեն։ 48. Թէ Հայերը երկրորդ անկումը աններելի կը կարծեն։ Կը պատասխանեն, թէ սուտ է։ 49. Թէ Հայերը երրորդ եւ չորրորդ ամուսնութեան անցնողները անիծեալ եւ հեթանոս կը նկատեն, խորհուրդներէ կը զրկեն, մեռնելնին ոչ տունին դուռնէն, այլ պատէն ծակ բանալով դուրս կը հանեն, եւ անոնց համար աղօթք ու պատարագ չեն մատուցաներ. իսկ եթէ երրորդ կինը թողու եւ 15 տարի խիստ ապաշխարութիւն կրէ, ներման խիստ կընդունին։ Կը պատասխանեն, երրորդ ամուսնութեան հին օրէնքով արգելուած ըլլալը, իսկ միւս պարագաները իբր մտացածին կը մերժեն։ 50. Թէ Հայերը մէկը ձեռնադրելէ առաջ խոստովանահօրմէն վկայութիւն կառնեն, եւ եթէ նա յայտնէ թէ պոռնկութեան մէջ ինկած է, չեն ձեռնադրէր։ Նոյնպէս ձեռնադրութենէն ետքն ալ եթէ պոռնկութեան մէջ իյնայ, խոստովանահայրեր կը յայտնեն եւ արգելել կու տան։ Կիներն ալ կը պարծենան թէ քահանաներ լուծել տուած են։ Անոր համար պոռնկութեան մէջ ինկողներն չեն խոստովանիր։ Կը պատասխանեն, թէ մասնաւոր պատահարներ կրնան հանդիպած ըլլալ, բայց ոչ կանոն է եւ ոչ սովորութիւն։ Իսկ բարի վկայութիւններ կը պահանջուին, բայց ոչ երբեք խոստովանութիւնները յայտնելով։ 51. Թէ Հայերը պոռնկութեան եւ հայհոյութեան մեղքերը աններելի կը համարին։ Կը պատասխանեն, տարբերելով աններելիութիւնը ծանր ապաշխարութեան պայմաններէն։ 52. Թէ Հայեր շնութեան, սոդոմականութեան, անասնապղծութեան, մարդասպանութեան, ուրացողութեան, եւ երկաբնակ դաւանութեան մեղքերուն մէջ ինկողները՝ թէպէտ կարձակեն, բայց մինչեւ մահը խորհուրդներէ կը զրկեն, եւ եթէ նորէն իյնան, այլեւս չեն արձակեր։ Կը պատասխանեն, մերժելով բացարձակ աններելիութիւնը, եւ երկաբնակ դաւանութիւնը Նեստորականներուն կը պատշաճեցնեն։ 53. Թէ Հայերը կը ներեն քահանաներուն իրենց կնոջ հետ սոդոմականութեան մէջ գտնուիլ։ Կը պատասխանեն, թէ ինչպէս հնար է զայն գիտնալ, որ ներելու ալ առիթ ընծայուի, եւ առարկութեան սուտ ըլլալը կը հետեւցնեն։ 54. Թէ Հայերը կը ներեն որ նաեւ առանց պատճառի կաթողիկոսներ եւ եպիսկոպոսներ բանադրանքներ անձակեն, եւ կըսեն թէ մէկուն բանադրածը ուրիշէն չի կրնար արձակուիլ։ Կը պատասխանեն, թէ օրէնք է որ եկեղեցական իշխանութիւններ իրարու դէմ չի գործեն, այլ կաթողիկոս կրնայ եպիսկոպոսի բանադրածը արձակել։ 55. Թէ Հայերը չեն ընդունիր որ բանադրանքը արքայութենէ կը զրկէ, ինչպէս կը զրկեն պոռնկութեան, մարդասպանութեան, շնութեան, քահանայից երկրորդ ամուսնութեան, եւ երկաբնակ դաւանութեան մեղքերը։ Կը պատասխանեն, թէ առաջին մասը հակասական է նախընթաց առարկութեան, մեղքերը կը զրկեն՝ եթէ անզեղջ կը մնան, իսկ երկաբնակութիւնը կը մեկնեն միշտ նեստորականութեան վրայ։ 56. Թէ Հայերը՝ մահմետականութեան կամ հրէութեան գացող եւ նորէն Հայ եկեղեցին դարձողները չեն մկրտեր, այլ միայն ճակատէն կօծէն, եւ կը պարտաւորցնեն որ ուրացած տեղերնին երթան եւ հրապարակաւ խոստովանին։ Իսկ Յոյն կամ Լատին եկեղեցին գացող եւ անկէ դարձող, կամ թէ ուղղակի այն եկեղեցիներէ եկողները նորէն կը մկրտեն։ Կը պատասխանեն, մերժելով թէ հրապարակաւ խոստովանութեան պարտաւորութիւնը, եւ թէ յունադաւանները կամ հռոմէադաւանները կրկկին մկրտելու զրոյցը։

« 1297. Առարկութիւնք 34-44   |   1299. Առարկութիւնք 57-65 »
© Gratun.org