Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1300. Առարկութիւնք 66-74

Կը շարունակէ 66 Թէ Հայերը չեն ընդունիր, որ Կանոն կոչուած աղոթքի ատեն, որ է Առեալ ըզհացն խոսքերով սկսած հատուածը սրբագործութիւն կը կատարուի, այլ թէ այն կը լրանայ Հոգւոյն Սրբոյ վերակոչութեամբ, եւ միանգամայն պարզ փայտեղէն ու խեցեղէն սկիհով, հասարակ զգեստով, եւ դուռերը փակելով պատարագ կը մատուցանեն։ Կը պատասխանեն, թէ վերակոչութեան ձեւը Աթանասի, Ոսկեբերանի եւ Բարսեղի պատարագամատոյցներէն առնուած է, թէ սրբագործութիւնը կընդունին Լատիններու նման, թէ վերջին պարագաները Մեծ Հայոց մէջ միայն տեղտեղ մնացած են անհաւատներուն վախէն, բայց վերացման ատեն դուռերը կը բանան եւ ժողովրդեան ցոյց կու տան։ 67. Թէ Հայերը Հաղորդութեան խորհուրդը իբր նշանակ եւ օրինակ կը մեկնին, եւ ոչ իբր փոխարկութիւն ու գոյացափոխութիւն. թէ Ներսէս վարդապետ մը ըսած է որ Առէք կերէք ըսուած ատեն Քրիստոսի մեռած մարմինը կըլլայ, իսկ Որով աղօթքներուն ատեն կենդանի կը դառնայ. եւ թէ Դամասկացին ըսած է՝ որ Հայոց եկեղեցին խորհուրդներ չունի։ Կը պատասխանեն, թէ իրենք իսկական ներկայութիւն կընդունին եւ ոչ նմանութիւն, եւ յառաջ կը բերեն պատարագամատոյցի կտորները։ Ներսէս վարդապետին, որ Լամբրոնացին պէտք է ըլլայ, ասանկ բան մը ըսած ըլլալէն տեղեկութիւն չունենալնին կը յայտնեն. եւ Դամասկացիին համար չեն կարծեր, որ անանկ բան ըսած ըլլայ, որովհետեւ իրենք վեց խորհուրդները կը պաշտեն, զորս միառմի կը բացատրեն, եւ թէ Վերջին Օծումն ալ յունականէն լատինական ձեւի վերածել կաշխատին, 68. Թէ Հայերը կը կարծեն որ պոռնկութեան մէջ ինկող քահանային պաշտած խորհուրդները չեղեալ կը նկատուին, եւ թէ բարեպաշտ աշխարհականներ կրնան սրբագործուած հաղորդութիւնը բաղխել։ Կը պատասխանեն, թէ Հայոց մէջ ասանկ բան երբեք ըսուած չէ, 69. Թէ Հայերը թէպէտեւ պոռնկութեան մէջ ինկողները քահանայական իշխանութենէ զրկուած կըսեն, բայց նոյնը չեն ընդունիր, եթէ քահանայն հերետիկոսութեան, հրէութեան, մահմէտականութեան, մարդասպանութեան, ստերդմնութեան, եւ ուրիշ ոճրագործութեանց մէջ իյնայ։ Կը պատասխանեն, մերժելով այդ ենթադրութիւնները միայն կը դիտեն, որ մարդասպանութիւնը մեղք չեն սեպե», եթէ քահանայն անհաւատից դէմ պատերազմելով, կամ քրիստոնեաներուն վրայ յարձակողներուն դէմ ելլելով սպանութիւն կը գործէ։ 70. Թէ Հայերը Հաղորդութեան խորհրդով մեղքերու կամ մեղաց պատիժներու թողութիւն չեն ընդունիր, այլ միայն կըսեն թէ հաղորդուողին մարմինը Քրիստոսի մարմնոյն հետ կը միանայ, եւ անոր համար մինչեւ երեք օր արիւն հանել կարգիլեն, եւ միանգամայն կըսեն թէ հաղորդութիւնը հիւանդութիւներէ եւ արկածներէ կը պահպանէ։ Կը պատասխանեն, մեղաց թողութիւն ընդունելնուն համար վկայութիւններ յիշելով, եւ կը յաւելուն թէ Քրիստոսէ հոգեւոր բարութեանց հետ մարմնաւորներ ալ կը շնորհուին։ 71. Թէ Հայերը Մանազկերտի ժողովով արգիլեցին բաժակին ջուր խառնել, եւ թէ ջրախառն պատարագը չեղեալ, եւ այնպէս պատարագ մատուցուած եկեղեցին պղծել կը համարին։ Կը պատասխանեն, Մանազկերտի ժողովը մերժելով, բայց կը մերժեն եւս ջրախառն պատարագը չեղեալ եւ եկեղեցին պղծեալ կարծելու առարկութիւնը։ 72. Թէ Հայերը կը կարծեն որ յունադաւան կամ հռոմէադաւան եղող քահանաներ պատարագելու կարողութիւնը կը կորսնցնեն։ Կը պատասխանեն, մերժելով։ 73. Թէ Հայերը երկաբնակները չեն հաղորդեր, եթէ նախապէս միաբնակութեան դարձած եւ նորէն Հայոց կողմէ մկրտուած չըլլան, եւ թէ Հայ քահանաներ պատարագած ատեննին կը նզովեն երկաբնակները եւ բաժակին ջուր խառնողները եւ պատկերապաշտները։ Կը պատասխանեն, որ Նեստորականները եւ ուրիշ հերետիկոսներ չէին հաղորդէր մինչեւ որ դառնան, այլ նորէն չեն մկրտեր, նզովքի խօսքը կը մերժեն, եւ Հայերուն միշտ եկեղեցիներուն մէջ, պատկերներ ունեցած ըլլալը կը վկայեն։ 74. Թէ Մեծ Հայոց եկեղեցիներուն մէջ խաչելութեան եւ սուրբերու պատկերներ չեն գտնուիր։ Կը պատասխանեն, թէ միշտ եղած են եւ կան, բայց ոչ առատութեամբ, եւ երբեմն վերցուած են Սարակինոսներու վախէն։

« 1299. Առարկութիւնք 57-65   |   1301. Առարկութիւնք 75-78 »
© Gratun.org