Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1304. Առարկութիւնք 90-99

Կը շարունակէ։ 90. Թէ Հայերը կը կարծեն որ Պետրոսին տրուած իշխանութիւնը անձնական էր, եւ յաջորդներու չանցաւ։ Կը պատասխանեն, թէ յաջորդներու իրաւունքին մասին 84-րդ առարկութեան մէջ յայտարարած են։ 91. Թէ Հայերը կըսեն, որ Հռոմի պապերը ընդհանուր իշխանութիւնը ոչ Քրիստոսէ, այլ Նիկիոյ ժողովէն առին, եւ ետքէն զայն իւրացուցին։ Կը պատասխանեն, թէ ասանկ բան իրենց մէջ լսած չեն։ 92. Թէ Հայերը միայն երեք աստիճան կընդունին, որոնք են դպրութիւն, սարկաւագութիւն եւ քահանայութիւն, թէ եպիսկոպոսները առանց դրամի ձեռնադրութիւն չեն ըներ, թէ կաթողիկոսէ զատ ոչ ոք կրնայ եպիսկոպոս ձեռնադրել, թէ կաթողիկոսն ալ առանց դրամի չի ձեռնադրեր, թէ Մեծ Հայոց մէջ ձեռնադրող եւ ձեռնադրեալ հասարակ զգեստներով կը մնան։ Կը պատասխանեն, թէ դպրութեան մէջ կու տան դռնապանութիւն, ընթերցողութիւն եւ ջահընկալութիւն, եւ թէ անկէ ետքը կիսասարկաւագ կը ձեռնադրեն, որուն մէջ կը միացնեն երդմնեցուցչութիւնը ու կիսասարկաւագութիւնը, որով կը լրանան հինգ աստիճաններ, որոնցմէ ետքը կու տան սարկաւագութիւն եւ քահանայութիւն, եւ երկարօրէն կը բացատրեն ձեռնադրութեան ծէսերը եւ քահանայութեան օծումը։ Կը հերքեն դրամով խորհուրդ պաշտելու զրպարտութիւնը, եպիսկոպոսական ձեռնադրութեան կաթողիկոսին վերապահուած ըլլալը իբր ազգային սովորութիւն կը պաշտպանեն, եւ Մեծ Հայոց մէջ եկեղեցական զգեստներու կիրառութեանտարածուիլը կը ծանուցանեն։ 93. Թէ Հայերը կը ներեն սարկաւագութենէ ետքը ամուսնանալ, եւ անկէ ետքը քահանայանալ։ Կը պատասխանեն, թէ այդ ներումը կը տրուի միայն դպրութենէ ետքը։ 94. Թէ Մեծ Հայոց Հայերը սարկաւագի ձեռնադրութեան ատեն աւետարան եւ ուրար չեն տար, եւ եպիսկոպոսի ձեռնադրութեան ատեն աւետարանը պարանոցին վրայ չեն դներ, եւ գլուխն ու ձեռուըները չեն օծեր։ Կը պատասխանեն, թէ իրենք այս բաները Փոքր Հայոց մէջ կը կատարեն, եւ Մեծ Հայոց կաթողիկոսներուն ըրածէն տեղեկութիւն չունին։ 95. Թէ Մեծ Հայոց կաթողիկոս մը քահանայի մը հրաման տուած է սարկաւագ ձեռնադրելու, եւ 96 Թէ Փոքր Հայոց կաթողիկոսներուն եպիսկոպոս ձեռնադրած ատեն, ուրիշ եպիսկոպոսներ չեն մասնակցիր ձեռնադրութեան։ Կը պատասխանեն եւ երկու կէտերն ալ իբր անհիմն կը հերքեն։ 97. Թէ Հայոց կաթողիկոսներ պաշտօնէ կը զրկեն այն եպիսկոպոսները որոնք տարեկան սակը չեն վճարեր, եւ ուրիշներ կը ձեռնադրեն, որով մէկ վիճակի վրայ մինչեւ երեք կամ չորս եպիսկոպոսներ կը գտնուին, բայց երբ վճարեն, նորէն կը հաստատեն։ Ինչպէս նաեւ չի վճարողները կը բանադրեն եւ անոնց միւռոն չեն տար։ Կը պատասխանեն, թէ եպիսկոպոսները պատժել կամ պաշտօնէ ձգել եւ ուրիշ ձեռնադրել կը հանդիպի ոչ թէ չվճարելնուն համար, այլ երբ անհաւատից երկիրները գտնուելով կանսաստեն, կամ ուրիշ վիճակ կը յափշտակեն, կամ մոլորութիւն կը քարոզեն, կամ ժողովուրդը կը գայթակղեցնեն, եւ կոչին չեն անսար։ Բայցեթէ յայտնուի որ զրպարտութեամբ եւ սուտ վկայութեամբ դատապարտուեցան, պարտք կը սեպեն աթոռներուն դարձնել։ 98. Թէ Փոքր Հայոց կաթողիկոսները եպիսկոպոս ձեռնադրած ատեննին Լուսաւորչի Աջը կը դնեն անոր գլխուն վրայ, եւ անկէ կը կարծեն ձեռնադրութեան վաւերականութիւնը, եւ Մեծ Հայոց կաթողիկոսներէն ձեռնադրուած եպիսկոպոսները չեն ընդունիր, անոնց Լուսաւորչի Աջը չունենալնուն համար։ Կը պատասխանեն, թէ Լուսաւորչի Աջը ձեռնադրութեան ատեն կը գործածեն, բայց վաւերականութիւն չեն վերագրեր. Աղթամարի եւ Աղուանից եպիսկոպոսներն ալ իբր եպիսկոպոս կընդունին, միայն չեն հաղորդուիր անոնց հետ ըմբոստ ըլլալուն համար, բայց երբ կը հնազանդին՝ անմիջապէս իբր եպիսկոպոս կընդունուին։ 99. Թէ Իտալիա եկող Հայեր ինքզինքնին հալածուած եպիսկոպոսներ կը ձեւացնեն, կամ արքեպիսկոպոս կը հռչակեն, մինչ Հայեր արքեպիսկոպոս չունին, եւ դրամով եպիսկոպոսութիւններ կու տան, քահանաներ եւ սարկաւագներ կը ձեռնադրեն, եւ կը հալածեն այն Հայերը որ հռոմէական ծէսով կը մկրտուին կամ հռոմէադաւանութեան կը հետեւին։ Կը պատասխանեն որ եթէ Իտալիոյ մէջ զեղծումներ տեղի ունեցած են, ընողներու եւ պատկանող մի բան է. կը հաստատեն թէ Հայոց մէջ արքեպիսկոպոսութիւն կայ, եւ թէ իրենց լսածին համեմատ՝ հայադաւան եղողներ Իտալիոյ մէջ կը հալածուին, եւ ոչ թէ կը հալածեն։

« 1303. Առարկութիւնք 88-89   |   1305. Առարկութիւնք 100-109 »
© Gratun.org