Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1307. Առարկութիւնք 111-117

Կը շարունակէ։ 111. Թէ Հայերը կըսեն որ Քրիստոս բնական աւելորդներու արտաքսում չունեցաւ, որովհետեւ այդ ապականութիւնները մեղքի հետեւանք են։ Կը պատասխանեն, թէ ասանկ կարծիք մը երբեմն մասնաւորներէ, եւ ոչ Հայ եկեղեցիէ յայտնուած է։ 112. Թէ Հայերը կըսեն որ Քրիստոսի թլփատութեան ատեն, կտոր չի վերցուեցաւ, այլ միայն ճեղքուեցաւ, ինչպէս անդրանիկներու վրայ ընել սովորութիւն էր։ Կը պատասխանեն, այս ալ ոմանց կողմանէ տրուած բացատրութիւն մըն է, եւ իրենցմէ ընդունուած չէ։ 113. Թէ Հայերը կըսեն Աստուած մարդուն սէրէն յաղթուեցաւ, եւ Ադամի ըրած սպառնալիքները չի ճշմարտուեցան, որովհետեւ Ադամ հոգւով չմեռաւ, մարմնով ալ 930 տարի ապրեցաւ, եւ կենդանիներ մարդուն դէմ չապստամբեցան։ Կը պատասխանեն թէ եւ ոչ իսկ լսած են որ Հայոց մէջ ասանկ բաներ ըսող եղած ըլլայ։ 114. Թէ Հայերը կըսեն, որ Աստուած Կայէնի վրայ նշան դրած ըլլալով, որ մէկը զայն չսպաննէ, ճռմարիտ չի կրնար ըլլալ որ Ղամեք զայն սպաննած ըլլայ, այլ նա գահավիժելով ինքզինքը սպաննած է։ Կը պատասխանեն, թէեւ ոչ տեղեկութիւն ունին, որ ասանկ բաներ ըսող ապուշ մը գտնուած ըլլայ Հայոց մէջ։ 115. Առարկութիւնը կը նկատէ եղեք երկու եպիսկոպոսներու խնդրանքով կաթողիկոս մը գահընկեց ընող թագաւորի մը գործը, սակայն յօդուածը կը պակսի, եւ անուններ յիշուած չեն։ 116. Թէ Հեթում թագաւորի օրով, ժողով մը եղած է ուր պապական նուիրակին ձեռքով թագաւորը Հռոմի հետ միաբանութիւնը ընդունած է, բայց եպիսկոպոսներ եւ վարդապետներ եւ իշխաններ չեն հաւանած, եւ Վահրամ Սեաւլեռնեցի վարդապետ մը պապին դէմ գիրք մը գրած է, ուր պապը Փարաւոն, եւ մոլորութեանց մէջ ընկղմած կը կոչուի, եւ նուիրակը ամօթով ետ դարձած կըսուի, եւ թէ Լատիններ Ծնունդի տօնը եւ բաժակին ջուրը անիծեալ Արկոմանոսէ առած են, եւ թէ Հայոց վարդապետներ, եպիսկոպոսներ եւ քահանաներ այդ գիրքը իբր առաքելական կանոն կընդունին։ Կը պատասխանեն, թէ Մեծ Հեթում թագաւորը պատուով ընդունած է պապական նուիրակը, եւ զայն Հռոմկլայ յղած Կոստանդին կաթողիկոսին, եւ նա ալ սիրով ու պատուով մեծարած, եւ թէ Վահրամ վարդապետը աննշան մէկն է, եւ անոր գիրքը ընդունելի չէ։ 117. Թէ Հայերը չունին այն ուղիղ հաւատքը եւ խորհուրդները զորս Հռոմայ եկեղեցին ունի, թէ Հայերուն մէջ թագաւորէն եւ իշխաններէն զատ շատ քիչեր կան որ Հռոմայ եկեղեցւոյն դաւանութիւնը ունենան, եւ թէ Հայերը դաւանութիւնը ունենան, եւ թէ Հայերը կըսեն որ պապն ու կարտինալներ ամէն օր մազերնուն թելերէն աւելի մարդ կը սպաննէն, թէ զանոնք հերետիկոս կը հռչակեն, անոնց դէմ կը հայհոյեն, եւ ամէն հոգեւորական պաշտօն սիմոնականութեամբ կը կատարեն։ Կը պատասխանեն, իբրեւ ստախօսութիւն մերժելով Հայերուն վերագրուած խօսքերը։ Իսկ իրենց դաւանութեան ուղղափառութիւնը հաստատելու համար, ամբողջաբար առջեւ կը բերեն Հաւատամք հանգանակը, որուն մէջ եւ յՈրդւոյ ալ աւելցուած են, եւ կը կցեն Իսկ որք ասեն, եւ Իսկ մեք փառաւորեսցուք հատուածները։ Իսկ խորհուրդներու մասին կը յիշեցնեն 67-րդ առարկութեան տուած պատասխանին։ Պապերուն դէմ բան մը ըսուած ըլլալուն մասին կըսեն, թէ այն ատենուան կաթողիկոսին ալ հարցուցին, եւ նա պատասխանեց. Ոչ գիտեմք։ Եւ պարզ ամէն մըն է Մխիթարի եւ իրեն հետ եղողներուն պատասխանագիրին փակումը՝ առանց վերջաբանի, եւ առանց վերջնական ընդհանուր դիտողութեան (ՄՆՍ. ԻԵ. 127)։

« 1306. Առարկութիւնք 110   |   1308. Ընդհանուր Տեսութիւն »
© Gratun.org