Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մխիթար Ա. Գռներցի

1313. Լևոն Ջիւանեան

Վերջին Լեւոնի խոստովանահայրն ու ներբողաբան պատմագիրը Յովհաննէս Դարդէլ, շատ մը հրաշապատում պարագաներ կը հիւսէ անոր առաջին կեանքին շուրջը, այլ չենք կրնար հաստատել թէ որ աստիճան ստուգութեամբ, զի ընտանեկան զրոյցներու հաւաքածոյի կերպարանը կը ներկայեն։ Դարդէլի պատմելով, Կոստանդին Բաղդինեան, իր թագաւորութիւնը ապահովելու համար Ջիւանի այրին Սուլթան տիկինը, եւ երկու մանուկները՝ Պէմունգն ու Լեւոնը, գրած է Կոռիկոսի բերդին մէջ (ԴԱՐ. 53) եւ մեռցնելու համար ալ թոյնով խառնուած մեղր ղրկած, բայց Սութան կասկածելով մեղրը աղքատ կնկան մը կը կերցնէ, որ կը մեռնի, եւ իրենք կազատին (ԴԱՐ. 54)։ Անկէ ետքը երկու ասպետ կը ղրկէ որ ծովին մէջ խեղդեն, բայց Սուլթան Կիպրացի նաւակ մը գտնելով, Կոռիկոսի բերդէն կը փախչի, եւ նորէն կազատին (ԴԱՐ. 55)։ Կիպրոսի մէջ ցամաք կելլեն Կարպասի խորշը, այլ Կիպրոսի թագաւոր Հուգոն Դ. անոնց լաւ ընդունելութիւն չըներ, վասն զի Ամաւրիի որդիները իրեն դէմ զատ բացած էին իրենց հօրը կալուածները պահանջելու, եւ Կարպասի մէջ կը թողու համեստ ծախքով մը ապրելու։ Սուլթան կիմանայ թէ Կոստանդին զիրենք անկէ ալ յափշտակել պիտի տայ, ուստի ծովեզերքը կը թողու երեք տարի այնտեղ ապրելէ ետքը, եւ Սիմէոնի դղեակը կը փոխադրուի ու նորէն կազատին (ԴԱՐ. 56)։ Այնտեղ ալ հրաշքով ականակիտ ջուրի աղբիւր մը կը բղխի, եւ Հուդան ուխտի գալուն, իր հոեղբօր թոռներուն վրայ կը կարեկցի, եւ մօրերուն հետ իրեն արքունիքը կը փոխադրէ, եւ այսպէս այս անգամ ալ խեղճ կեանքէ ւազատին (ԴԱՐ. 57)։ Լուսինեանց վերջին շառավիղները կապրին Կիպրոսի արքունիքին մէջ, մինչեւ Հուգոն Դ-ի մահը 1361-ին, եւ միեւնոյն պաշտպանութիւնը կը վայելեն անոր յաջորդէն Պետրոս Ա-է մր հորը հիւրասիրութիւնը կը շարունակէ։ Պեմունդ եւ Լեւոն հետզհետէ կը զարգանան զինուորական կրթութեանց մէջ, մինչեւ որ չափահաս ըլլալնէն ետքը Հայոց թագաւորական գահը ձեռք ձգելու ձեռնարկեցին, իբրեւ Գուիտոնի եղբօրորդիներ յաջորդներ, իրենց մեծ մօրը Զապլունի ճիւղով Կոռիկոսեանց կամ Պապերոնեանց ժառանգներ նկատուելով։

« 1312. Քննութիւնն և Խոստում   |   1314. Մխիթարի Նոր Ճիգերը »
© Gratun.org