Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մեսրոպ Ա. Արտազեցի

1328. Մեսրոպի Օրով

Ունիթորական գործունէութիւնը իր օրով չկրցաւ Կիլիկիոյ մէջ ընդարձակուիլ, գոհանալով հետզհետէ զօրացնել այն դիրքը զոր Ջահկեցի եղբայրներ՝ Թովմաս եւ Սամուէլ ձեռնարկած էին հաստատել Արեւելեան գաւառներու մէջ, եւ արդէն հարիւրի չափ միաբաններ ունէին եօթը վանքերու մէջ (Սին. 389)։ Մեսրոպի օրով մեծագոյն վտանգ մը անցուց Երուսաղէմի աթոռը։ Պետրոս Ա. Կիպրոսի թագաւորը, Արեւմտեաններու ձեռնտուութեամբ յաջող յարձակում մը ըրած էր 1365-ին Եգիպտոսի վրայ եւ հոկտեմբեր 10-ին Աղեքսանդրիա քաղաքը գրաւած (ՍԻՍ. 560), մեծամեծ վնասներ եւ կոտորածներ հասցնելով բնակիչներուն, եւ իբր թէ մինչեւ երկոտասան հազար կոյս աղջիկ գերի տանելով (ՍԱՄ. 170)։ Եգիպտացիք ձախողութեան հակահարուածը հասուցին Պաղեստինի քրիստոնէից վրայ, սաստիկ հալածանք մը հանելով, եկեղեցիները փակելով, կրօնափոխութեան բռնադատելով, եւ շատեր մահուան դատապարտելով։ Ս. Յարութեան տաճարն ալ փակ մնացած է 4 տարի, եւ Ս. Յակոբայ Հայ միաբանութիւնը երկու անգամ խմբովին Գազա տարուած է դատուելու համար։ Մկրտիչ պատրիարք զանազան տանջանքներով եւ ծանր շղթաներով չարչարուած է, Գրիգոր եւ Կիրակոս աբեղաներ բրածեծ հարուածներու ներքեւ նահատակուած են, Մխիթար Րէյիզ եւ միաբան մը Եգիպտոսի մէջ սպանուած են, եւ ուրիշ շատեր ալ մարտիրոսութեամբ վկայած են, այդ չորս տարիներու ընթացքին (ԱՍՏ. Ա. 212), մինչեւ որ հալածանքը դադրեցաւ, եւ Մկրտիչ իր պաշտօնը շարունակեց մինչեւ 1381 (ԲԱՌ. 46)։ Աղթամարի աթոռն ալ նախանձելի վիճակ մը չունէր, թէպէտ յատկապէս հալածեալ ալ չէր։ Քանի մը հազիւ անունով ծանօթ կաթողիկոսներէ ետք, աթոռի վրայ կը գտնուէր Ներսէս Ա. Փոլատ, որուն օրով հազիւ 15 միաբաններ կը գտնուէին աթոռը, գրեթէ անօգնական մնացած, ինչպէս յիշատակարան մը կը գրէ, թէ ոչ ի ժողովրդենէն առնուն եւ ոչ յայլոց, այլ դեռ եւս զիւրեանց այլոց տան, եւ բազում աշխատանօք եւ չարչարանօք զհարկաւոր կերակրիցն պատրաստեն (00. ԲԻԶ. 1194)։ Ներսէսի կաթողիկոսութիւնը տեւած է մինչեւ 1378, եւ իրեն յաջորդած է Զաքարիա մարտիրոսը, որուն վրայ իր կարգին պիտի խօսինք։ Մէկ խօսքով՝ խեղճութեան եւ տառապանաց շրջան մըն էր որ կը բոլորուէր ամէն կողմ։

« 1327. Մեսրոպի Մահը   |   1329. Ընտրութեան Պարագաներ »
© Gratun.org