Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Ա. Սսեցի

1336. Ընտրութիւն և Ծագում

Պօղոսի ընտրութիւնը կատարուեցաւ Լեւոնի Կոռիկոս հասնելէն քիչ առաջ կամ ետքը, թագաւորութեան չորս տեղակալներուն պաշտօնավարութեան միջոցին թէ ո՞վ էր Պօղոս, ի՞նչ էր իր նախընթացը, եւ ո՞ր արժանիքով կաթողիկոսութեան բարձրացաւ, մեզի համար մթութեան մէջ կը մնան։ Ծըննդավայրն ալ կը մնայ անծանոթ, եւ Սսեցի մակդիր անունը յարմար տեսած ենք իրեն, հայրապետական աթոռանիստ քաղաքէն, եւ նոյն քաղաքին մէջ գտնուելէն, զի հարկաւ դժուար էր հեռուէն կաթողիկոս ընտրել եւ հաստատել։ Մենք անհրաժեշտ դատած ենք, իւրաքանչիւր հայրապետի մակդիր անուն մը գործածել, վասն զի կարգի թուահամարը, որով սովոր են յիշուիլ գահակալներ եւ աթոռակալներ, հին ատեններ գործածական չէ եղած, եւ նորերուն ալ կազմածները իրարու անյարմար են, եւ հնար չէ իբրեւ որոշիչ յատկանիշ թուահամարները։ Այսպէս նոյն ինքն Լեւոն Ջիւանեանը, որուն վրայ կը խօսինք, ոմանց համար Լեւոն Զ. է, մինչ ուրիշներէն Լեւոն Ե. կը կոչուի։ Նոյնպէս իրենց կարգին գիտել տուած ենք Յովհաննէս եւ Կոստանդին կաթողիկոսներու թուահամարները։ Այս պատճառով պատմութեանս մէջ ալ շատ մտադրութիւն չենք դարձուած թուահամարով յիշելու մեր կաթողիկոսներն ու թագաւորները։ Պօղոս կաթողիկոս ակնկալութեանց միջոցին պաշտօնի անցաւ՝ կարծելով թերեւս Լեւոնի հասնելովը վտանգեալ թագաւորութեան բախտը լաւին դարձած տեսնել, եւ յուսալով մր Հայ ազգութիւնն ու Հայ եկեղեցին իրենց վտանգալից տագնապէն ազատելով, պիտի կարենան նորէն կենդանանալ՝ իրենց կատարեալ իսկութեամբ եւ ապահովեալ ինքնութեամբ։ Պօղոս իր գործերովը զգացման եւ գաղափարի տէր անձ մը կը ներկայանայ, եւ լաւագոյն պարագաներու մէջ արդիւնաւոր գործունէութիւն վարելու կարող։ Դժբախտաբար այնպիսի օրերու մէջ աթոռ բարձրացաւ, որ պարտաւորեցաւ կործանման լրումը տեսնել, եւ ազգային իշխանութեան եւ բնիկ թագաւորութեան վերջանալուն ականատես վկան ըլլալ, պաշտօնական դեր ալ վարելու ստիպուած ըլլալով։

« 1335. Կոստանդինի Մահը   |   1337. Լևոնի Հասնիլը »
© Gratun.org