Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Ա. Սսեցի

1346. Գերիներ և Գերեդարձ

Մայիսը ամբողջ Հալէպի մէջ անցուցին Սիսէ գերի բերուածները, թէպէտ պատուով պահուած եւ պատշաճապէս կերակրուած (ԴԱՐ. 150), մինչեւ որ Եգիպտոսի սուլտան Շապան Էշրէֆէ հրաման եկաւ անոնք իրեն ղրկել։ Յունիս 1-ին Հալէպէ մեկնեցան, եւ Յուլիս 9-ին Գահիրէ հասան, եւ հասան, նորէն վայելչապէս հիւրասիրուեցան, եւ երկուշաբթի յուլիս 23-ին սուլտանին առջեւ հանուեցան։ Հասնելուն օրը չորեքշաբթի կը գրէ Դարդէլ (ԴԱՐ. 151), սակայն տոմարական հառուով չորեքշաբթին յուլիս 11-ին կիյնայ, եւ իրօք յիշատակարան մըն ալ յուլիս 11-ին կը դնէ անոնց Գահիրէ հասնիլը (ԱՍՏ. Ա. 213), եւ յարմարագոյն կըլլայ ըստ այսմ ուղղել Դարդէլի տուած ամսաթիւը։ Մելէք ամիրայ հաւանած էր որ Լեւոն կարենայ երթալ ուր որ ուզէ (ԴԱՐ. 142), եւ Լեւոն այն ատեն նախադասած էր սուլտանին մօտ երթայ (ԴԱՐ. 146), բայց սուլտանը միայն իր իշխանութեան սահմաններուն մէջ ուզած տեղն ընտրելը ներեց, եւ ան առաջարկեց Գահիրէ մնալ, եւ Գահիրէի Հայ գլխաւորներուն երաշխաւորութեան ներքեւ ազատ բնակութիւն հաստատեց Գահիրէի մէջ ըստ հաճոյից կամաց իւրոյ, եւ օրական 60 արծաթ ռոճիկով (ԴԱՐ. 152)։ Մարգարիտ թագուհին Լեւոնի հետ մնաց իրեն զաւակներով, որոնք էին Գուիտոն իր առաջին ամուսինէ եւ Փեննա Լեւոնէն։ Իսկ Մարիամ թագուհի, եւ Ռեմի կոմսուհի եւ ամուսինը Սոհիէ խնդրեցին Երուսաղէմ բնակիլ, եւ ըստ այնմ գործադրուեցաւ (ԴԱՐ. 153), եւ մեկնեցան Գահիրէէ օգոստոս 6-ին (ԱՍՏ. Ա. 214), եւ պատուով ընդունուեցան Մկրտիչ պատրիարքէ։ Բայց Մարիամ երկարակեաց չեղաւ եւ 1377-ին Երուսաղէմի մէջ վախճանեցաւ (ՍԻՍ. 560), եւ ըստ աւանդութեան թաղուեցաւ Ս. Յակոբի աթոռանիստ եկեղեցին՝ ընդ սեամբ սուրբ տաճարին (ԱՍՏ. Ա. 214)։ Կը մնային կաթողիկոսն ու հայազգի իշխաններ եւ քաղաքացիներ։ Դարդէլ ըստ ամենայն արս իբրեւ քսան ըսած էր (ԴԱՐ. 148) Մելէքի Սիսէ Հալէպ տարածները, բայց ուրիշ յիշատակարան մը վաթսուն եւ ինն կը դնէ Գահիրէ բերուած Հայերուն թիւը (ԱՍՏ. Ա. 203), եւ կերեւի թէ Դարդէլ միայն շատ մեծերն է յիշած։ Հայեր սուլտանէ խնդրեցին իրենց տեղերը դառնալու արտօնութիւնը, յանձն առնելով մնալ ընդ լծով իշխանութեան նորա, եւ այս պայմանով արտօնուեցան (ԴԱՐ. 154), եւ ասոնք ալ օգոստոս 6-ին Գահիրէէ մեկնեցան (ԱՍՏ. Ա. 214), եւ 1375 տարին չվերջացած Սիս վերադարձան։ Միայն Վասիլ Թորոսեան եւ այլ եւս չորս գլխաւորներ Հայոց մէջէն, մեծամեծ խոստումներէ հրապուրուելով դարձան ի դէն Սարակինոսաց, թէպէտեւ կերեւի թէ յետոյ շատ չբախտաւորուեցան (ԴԱՐ. 954)։

« 1345. Քաղաքական Տեսութիւն   |   1347. Թագաւորի Աղօթքը »
© Gratun.org