Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պօղոս Ա. Սսեցի

1348. Նոր Կացութիւն

Պօղոս կաթողիկոսի կեանքին եւ պաշտօնավարութեան մնացած մասին վրայ որոշ տեղեկութիւններ չունինք։ Մահը կը գրուի սովորական ցուցակներու մէջ 1377-ին, բայց չենք գիտեր թէ որ աղբիւրէ քաղուած է։ Անեցիին շարունակողը 1382-ին կը դնէ Թէոդորոսի կաթողիկոսութիւնը որ Պօղոսին յաջորդն է, եւ անոր 9 տարի պաշտօնավարութիւն կու տայ (ՍԱՄ. 170), եւ կը համաձայնի Թէոդորոսի սպանութեան 1393 թուականին (ՍԱՄ. 172), մինչ 1377-էն հաշուելով 16 տարի պէտք կըլլար տալ թէոդորոսի կաթողիկոսութեան։ Դաւրիժեցին ալ միայն 8 տարի կու տայ Թէոդորոսի (ԴԱՎ. 336), եւ այս հաշուով մինչեւ 1385 պէտք կըլլայ երկարել Պօղոսի կաթողիկոսութիւնը։ Որչափ ալ Անեցիին շարունակողին եւ Դավրիժեցիին վկայութիւնները վճռական փաստեր չըլլան Պօղոսի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը ճշդելու, սակայն Չամշեան որոշ վկայութիւն մը չի յիշեր։ Պօղոսի ամս չորս միայն ի հայրապետութիւն կացեալ ըլլալը հաստատող (ՉԱՄ. Գ. 362), եւ մենք կը հաւանինք վերոյիշեալ վկայութեանց հետեւիլ, եւ նորերէն Թէոդորոսի ընծայուած տարիներէն համառօտելով, Պօղոսի կաթողիկոսութիւնը երկարել մինչեւ 1382, ընդամէնը 8 տարի տալով անոր պաշտօնավարութեանը։ Բայց երկարելով ալ աւելի բան մը չունինք պատմելու։ Պօղոս գերութենէն դառնալով նոր կացութեան մը դիմաց կը գտնուէր, եւ կը պարտաւորուէր Հալէպի ամիրայէն թողուած Սիսի հրամանատարին իշխանութեան ներքեւ գործել (§ 1342), եւ նոր կառավարութեանն պայմաններուն համակերպիլ։ Իրաւ այլազգիք միշտ ներողամիտ չէին քրիստոնէից հաւատքին, բայց անգամ մը որ զանոնք ազատ կը թողուին իրենց կրօնքին հետեւիլ, այլեւս մանրամասնութեանց չէին միջամտեր, եւ ձեւեր ու կերպեր չէին հրամայեր, եւ այս երեսէն Պօղոս կրնար զինքն թեթեւաբեռնած զգալ, Լեւոնի կողմէ եղած կրօնական թելադրութիւնները եւ պահանջումները դադրած տեսնելով։ Պօղոսի պէտք էր նոր գրութեան համեմատ նոր պաշտօնավարութիւն մը կազմակերպել, ինչ չափ ալ աւերակներու վրայ մնացած էր, եւ անշուշտ իր հայրապետանոցն ալ քանդուած էր, երբ Լեւոնի հրամանով Սիս հրձիգ եղաւ, որպէսզի թշնամիին իբր ապաստանարան չի ծառայէ։ Աւելցնենք թէ Պօղոս ոչ միայն պիտի ջանար կրօնական կարգադրութիւններ ընել, այլեւ քաղաքական կացութեան համար ալ օգտակար թելադրութիւններ ընել, եւ ահա թէ ինչո՞ւ։

« 1347. Թագաւորի Աղօթքը   |   1349. Երկրին Վիճակը »
© Gratun.org