Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Թէոդորոս Բ. Կիլիկեցի

1367. Տաթևացին Կը Յաջորդէ

Որոտնեցիին աշակերտներուն թիւը նշանակուած չենք գտներ, բայց անտեղի չէր ըլլար իրեն վրայ ալ մերձաւորաբար կրկնել, ինչ որ իր ուսուցչին Եսայի Նշեցիին վրայ ըսուած էր թէ 363 աշակերտներու վարդապետական գաւազան տուած է (§ 1241)։ Այդ բազմաթիւ եւ ընտրեալ խումբին գլուխը պէտք է յիշենք Գրիգոր Տաթեւացին, որ իր վարդապետին յաջորդեց, եւ գրեթէ զայն գերազանցեց։ Գրիգոր որդի էր Արճիշեցի Սարգիսի, որ երկրին աղէտից պատճառով անկէ գաղթած, եւ Փարպեցի աղջկան մը հետ պսակուած, բնակութիւն հաստատած էր Վայոցձոր գաւառին հաւանաբար համանուն աւանին մէջ։ Այն տեղ ծնած է Գրիգոր, քանի մը վաղամեռիկ զաւակներէն ետքը ուխտի զաւակ (ՅԱՅ. 531)։ Տարին չէ նշանակուած, բայց հաշուելով որ 14 տարեկան Որոտնեցիին աշակերտած (ՅԱՅ. 532), եւ 28 տարի անոր մօտ մնացած է (ՄԵԾ. 33), 1346-ին եղած կըլլայ ծնունդը։ Քահանայական ձեռնադրութիւնը առած է Որոտնեցիին հետ Երուսաղէմ գացած ատենը, վարդապետական գաւազանը Որոտնեցիէ ստացած է Երզնկայի մէջ, իսկ ծայագոյն գաւազանը անագան ընդունած է 1387-ին Որոտնեցիին վերջին տարին (ՅԱՅ. 532), եւ 1388-ին յաջորդած է անոր, հաւանութեամբ եւ կամօք մեծ վարդապետին Սարգիսի Ապրակունեցւոյ եւ համշիրակ եղբարց իւրոց (ՄԵԾ. 17), ինչ որ ընտրական գործողութիւն մը կը ցուցնէ, եւ Գրիգորի վկայեալ արժանիքը կապացուցանէ։ Գրիգոր երկու տարի միայն մնաց Ապրակուեաց վանքը յաթոռ վարդապետութեան ուսուցանելոյ, մինչ երթալով կը նուազէին վանքին միջոցները եւ կը տկարանար անոր դիրքը, այնպէս որ վերջին ձմեռը պարտաւորուեցաւ սակաւ աշակերտօք անցընել ի յԱպրակուեաց հնձան, եւ 1390 տարւոյ ի գարնան եղանակին փոխադրուեցաւ Տաթեւի վանքը, ուր իրեն պաշտպանութիւն եւ ձեռնտուութիւն կը խոստանային իշխանն Սմբատ Օրբելեան որդի Իւանէի եւ թոռն Բուռթէլի (ՄԵԾ. 33), եւ թոռորդի Ելիկումի (§ 1175), եւ արքեպիսկոպոսն Առաքել, Գրիգորի քուերորդին (ՄԵԾ. 51), կամ լաւ եւս քեռիին որդին։ Այն տեղ Գրիգոր հետզհետէ ժողովեաց զբազում աշակերտս, եւ նոր զարկ տուաւ Տաթեւի դպրեվանքին, որ եղաւ այն մեծ հաստատութիւնը, որ լուսաւորեաց զազգս մեր ճշմարիտ եւ ուղղափառ դաւանութեամբ եւ հաւատով (ՄԵԾ. 33), եւ ուստի յառաջ եկաւ ազգային եկեղեցւոյն մէջ գտնուող այժմեան վարդապետական դասակարգը։ Սովորութիւն էր վարդապետական վկայականներուն մէջ յիշել իրարմէ գաւազան ստացողներուն շարքը, եւ վերջին դարերու վկայականներ միշտ նախ Գրիգոր Տաթեւացին սկզբնաւորութեամբ կը դրուէին, եւ անոր զանազան աշակերտներէն տարբեր ճիւղեր կը կազմուէին (ԴԱՎ. 340), որով ներկայիս մեր եկեղեցւոյն բոլոր վարդապետները Գրիգոր Տաթեւացին բարոյական սերունդը կը նկատուին, եւ Որոտնեցիին իսկ անունը չի յիշուիր, ու Տաթեւացին ընդունուած կըլլայ իբրեւ վարդապետութեան նահապետը, կամ Մեծոփեցիին բացատրութեամբ՝ քրիստոսածաւալ աղբիւրն անմուտ արեգակն, եւ երկրորդ լուսաւորիչն (ՄԵԾ. 17)։

« 1366. Որոտնեցիի Մահը   |   1368. Սուխարու Վանքը »
© Gratun.org