Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Ա. Կեղեցի

1377. Լևոնի Մահը

Սոյն այս 1393 տարին վերջին Լեւոնի մահուան տարին է, որուն Եւրոպա անցնելէն ետքը (§ 1356) այլեւս իրեն չհետեւեանք, մեր պատմական շրջանակէն դուրս նկատելով, սակայն գոնէ հարեւանցի քանի մը տեղեկութիւններ աւելցնենք նիւթի ամբողջացման նպատակով, Լեւոն 1383-ին սկիզբները Աւինիոն հասած, մայիս 4-ին Կղեմէս Է. պապին մօտէն մեկնեցաւ, Արգոնայի եւ Կաստիլիոյ թագաւորներուն երաշտագիտական այցելութիւն տալու։ Առաջ Արագոնայի Պետրոս թագաւորին համառօտ այցելութիւն մը տուաւ, ու փութաց Կաստիլիոյ Յովհաննէս թագաւորին հասնիլ, որ մայիս 12-ին պիտի ամուսնանար, բայց Լեւոնի չհասնելուն պատճառով՝ մայիս 16-ին յետաձգեց եւ Լեւոն եղեւ կնքահայր նորա (ԴԱՐ. 191)։ Յովհաննէս Լեւոնի հետ պտոյտի ելաւ Սպանիոյ մէջ, եւ այդ միջոցին օգոստոս 14ին Սեդովիոյ (Segovia) մայր եկեղեցւոյն մէջ Յովհաննէս Դարդէլի եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւնը կատարել տուաւ հանդիսապէս (ԴԱՐ. 192), իսկ Լեւոնի շնորհեց Մադրիդ եւ Վիլլարէալ եւ Անդիխար (Madrid Villareal Antequera) քաղաքները իբրեւ աւատ, եւ գումար մը Գաղղիա ուղեւորելու համար (ԴԱՐ. 193)։ Լեւոն յիշեալ քաղաքներուն տիրանալէ ետքը ճամբայ ելաւ 1384 փետրուար 29-ին, եւ Նաւարրայի թագաւորին, Բէառնի կոմսին, Արագոնայի թագաւորին եւ Աւինիոնի պապին հանդիպելով յունիս 30-ին Պարիս (Paris) հեսեւ, եւ մեծ պատուով ընդունուեցաւ Կարոլոս Ը. Գաղղիոյն թագաւորէն։ Այստեղ կը փակուին Դարդէլի յիշատակները (ԴԱՐ. 199)։ Լեւոն Պարիսի մէջ առատ դրամական նպաստներ ստացաւ, եւ Սէնդուէնի (Saint-Ouen-sur-Sien) պալատն ալ իբր յատուկ բնակարան (ԲԱՍ. 105)։ Գաղղիոյ եւ Անգղիոյ վէճին առթիւ յանձնառու եղաւ Պարիսէ Լոնդոն բանագնաց երթալ, եւ 1385 հոկտեմբեր 24 թուականով Անգղիոյ Հռիքարտոս Բ. թագաւորին ապահովագիրը ստանալով (ԲԱՍ. 108) Լոնդոն անցաւ, բաւական աշխատեցաւ բայց հաշտութիւնը չգոյացաւ (ԲԱՍ. 116), թէպէտ Լեւոն նպաստներ, եւ պարգեւներ ստացաւ, եւ 1386 մայիս 20-ին Գաղղիա դարձաւ (ԲԱՍ. 119), եւ Կարոլոս Ը. թագաւորին մտերիմ խորհրդականը եղաւ, եւ միշտ անոր մօտ ըլլալու համար Տուրնէլի (Tournelles) պալատը փոխադրուեցաւ (ԲԱՍ. 121)։ Հաշտարար բանակցութիւնները նորոգուեցան 1392-ին, եւ Լեւոն նորէն մասնակցեցաւ, թէպէտ առանց յաջողութեան (ԲԱՍ. 119)։ Լեւոն 1393-ին 51 տարեկան կըլլայ, բայց շատ տկարացած էր, անկողին ինկաւ Տուրնէլի պալատին մէջ, եւ մեռաւ նոյեմբեր 29-ին, որ շաբաթ օր մըն էր, եւ ոչ կիրակի (ԲԱՍ. 125, եւ թագաւորական պատիւներով թաղուեցաւ Սէնդընի (Saint-Denis) արուարձանը, Ս. Դիոնեսիիս եկեղեցւոյն արքունական դամբարանին մէջ։ Հին փառաւոր շիրիմին միայն պատկերը մնացած է (ԲԱՍ. 1), Գաղղիական յեղափոխութեան աւերածներէն ետքը։ Իսկ այժմ վրան արձանով, այլ մէջը դատարկ գերեզմանաքար միայն կը գտնուի Ս. Դիոնեսիոսի եկեղեցւոյն մէջ, զի ոսկրները խառնուած կը կարծուին Մօնրուժ (Montrouge) թաղի գետնափորներուն մէջ դիզուած ոսկրներուն հետ (ԲԱՍ. 145)։ Լեւոնի անձին եւ գործերուն վրայ բաւական խօսած ենք. Եւրոպային մէջ անցուցած կեանքն ալ մեծ գովեստի առիթներ չընծայեր։ Իրաւ ամէն տեղ իբր քրիստոնէութեան համար զրկեալ եւ հալածեալ մը՝ մեծ պատիւ գտաւ, եւ Հայոց թագաւորութեան նորոգելու առաջարկով մեծամեծ գումարներ ձեռք անցուց, բայց իր գովաբաններն ալ կը խոստովանին, թէ թէպէտ շատ դրամ կը հաւաքէր, բայց առանց խղճի խայթ ունենալու իւր հաճոյքներուն կը ծախսէր զանոնք (ԲԱՍ. 106)։

« 1376. Զաքարիա Աղթամարցի   |   1378. Ուղղափառ Վարդապետներ »
© Gratun.org