Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Ա. Կեղեցի

1382. Յովհաննէս Մեծոփեցի

Տաթեւէն եւ Սուխարէն ետքը նշանաւոր եղաւ Մեծոփայ վանքը, որուն ծաղկեցնողն էր Յովհաննէս Մեծոփեցի։ Տաթեւացիին քովէն բաժնուած ինչպէս կերեւի, անոր Ապրակունիքէ Տաթեւ փոխադրուած միջոցին (§ 1369)։ Յովհաննէս ուխտ ըրած էր, որ եթէ իրեն տացի Աստուած իշխանութեան կարգ վարդապետութեան, որ է մեծ վարդապետութեան աստիճան, Աստուածածնի Կուսին տաճար շինէ յոյժ հռաշալի (ՄԵԾ. 55), եւ այս միտքով Մեծոփ հաստատուելէն երկու տարի ետքը ուզեց շինութեան ձեռնարկել, այլ չկրցաւ զի ոչ գայր իմաստուն ճարտարապետ ի գաւառ իւր, ուստի պարտաւորեցաւ համբերել ժամանակ ինչ, թէպէտ միւս կողմէն զարդարեաց զսուրբ ուխտն ժամօք եւ աղօթիք եւ պատարագօք, ընթերցմամբ գրոց եւ ուսումնականօք եւ գեղեցիկ կարգաւորութեամբ, ծառօք եւ տնկօք (ՄԵԾ. 57)։ Վերջապէս յաջողեցաւ գտնել Հոռոմ մը Ֆարաճ անուն, յոյժ իմաստուն եւ ճարտար շինող, որ այն կողմերը ինկած էր ի գերութենէ Թամուրին, եւ անոր գլխաւորութեամբ հիմնարկութիւնը կատարեց 1402ին, բայց շէնքը աւարտեցաւ յեօթն ամին, այսինքն է 1409-ին (ՄԵԾ. 58)։ Յովհաննէս Մեծոփեցի տաճարին արձանագրութեան մէջ, Ֆարաճ յոյնին հետ յանուանէ կը յիշէ բազմաթիւ հայ ուսթայ արհեստաւորներ ալ, որոնք են, Ատոմ, Սիրուն, Դաւիթ, Տիրատուր, Մկրտիչ, Յովհաննէս, Յովսէփ, Ղազար, Մարտիրոս, Կիրակոս, Զաքար Բէկ, եւ միւս Ատոմ (ՓԻՐ. 30), եւ մենք ալ առջեւ կը բերենք Հայ արհեստաւորներու անունները անկորուստ պահեքու համար։ Մեծոփայ տաճարին փառաւոր շինուածը գրգռած էր այլ ազգիները, եւ բազումք յանհաւատիցն մախացեալ լինէին, եւ մինչեւ իսկ փորձեցին քակել, այլ Յովհաննէսի պաշտպան կեցաւ Չաղաթայն (ՄԵԾ. 58), որ է Թաթար կուսակալ Շէյխ Ահմէտը, որ մետասան ամ ծովաբոլորս, այսինքն Վանայ լիճին շրջակայ երկիրները կառավարեց, եւ յոյժ բարեբարոյ եւ քրիստոնէասէր գոլով, շէնցուց ու ծաղկեցուց աշխարհքը, 1397-էն մինչեւ 1407 (ՄԵԾ. 49)։
« 1381. Վարդան Հոգոցեցի   |   1383. Խլաթեցին և Ուրիշներ »
© Gratun.org