Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Ա. Կեղեցի

1394. Ունիթորներու Ընթացքը

Ունիթորներու գործունէութեան ալ նոր զարկ մը տուած ըլլալու համար, Ղուկաս Շահապունեցին գաւառահայր ընտրուելէն ետքը անմիջապէս Հռոմ կուղեւորէր, նպաստներ եւ դիւրութիւններ ստանալու։ Այդ առթիւ եւս առաւել կը շեշտուէր Երնջակի Ունիթորներուն ամբողջապէս լատին իրաւասութեան ենթարկուիլը, որոնց վրայ պիտի չկարենային հսկել տեղւոյն եկեղեցական իշխանաւորները, այլ միայն Հռոմէ եկող այցելուները, ինչպէս կը հրամայէ Վոնիփակիոս Թ. պապին 1398 յունիս 1-ին համած կոնդակը։ Իսկ 1399 ապրիլ 28-ի կոնդակով ալ Խրիմեանի մէջ գտնուող Ս. Յակոբ, Ս. Նիկողայոս եւ Ս. Պետրոս-Պօղոս վանքերը, Հայաստանի գաւառահօր իշխանութենէն զատելով, ուղղակի Հռոմի ընդհանուր մեծաւորութեան կենթարկուէին։ Նշանակելի է նաեւ այն կարգադրութիւնը որ Նախիջեւանի Հայ եպիսկոպոսութեան յաջորդող Փրանկիսկոս Դավրիժեցին, պապին կոնդակը չտացած ձեռնադրելուն համար, պապէն կը մերժուէր, եւ հակառակ ընկալեալ սովորութեան, փոխանակ Դոմինիկեանի, Փրանկիսկեան լատին կրօնաւոր մը՝ Ստեփանոս Սէկէս՝ Նախիջեւանի եպիսկոպոս կանուանուէր 1398 օգոստոս 26-ին (ՍԻՆ. 389)։ Դիտելով որ այդ միջոցին էր, որ տեղի կունենային Տաթեւացիի եւ գործակիցներուն Հայ եկեղեցւոյ պաշտպանութեան համար արդիւնաւոր ջանքերը, Հռոմի եւ Հռոմէականք իրենց զօրութիւնը կը դնէին եւս քան զեւս՝ լատինականութիւնը շեշտելու մէջ, ինչ որ անշուշտ իրենց յաջող ելք պիտի չտար։ Զի Հայեր բնական կերպով պիտի խորշէին օտարածէս եւ օտարաձեւ կարգադրութիւններէն, մինչ թերեւս աւելի կարգադրութիւններէն, մինչ թերեւս աւելի հրապուրած ըլլային, եթէ հայածէս եւ հայաձեւ կերպարաններով գեղերեսեալ ըլլային Հռոմի հաւատորսական ճիգերը։ Ունիթորներու կացութիւնն ու գործունէութիւնը տկարանալու երես բռնած էին արդէն Որոտնեցիին եւ Ղրիմեցիին աշխատութեամբը, եւ սկսուած նուազման ճամբան շարունակեցին անոնցմէ ետքն ալ։

« 1393. Աղթամար և Երուսաղէմ   |   1395. Պաշտօն և Ժամանակ »
© Gratun.org